14 ഒക്ടോബർ 2026
കടൽ കടന്ന വിശ്വാസം, ബാലിയിൽ വളർന്ന പാരമ്പര്യം
ഇന്ത്യയിൽനിന്ന് ഏറെ അകലെയുള്ള ബാലിയിൽ നമ്മുടെ ദേവതകളും പുരാണകഥകളും എങ്ങനെയെത്തി? നൂറ്റാണ്ടുകളായി നടന്ന സാംസ്കാരിക കൈമാറ്റങ്ങളിലാണ് അതിന്റെ ഉത്തരം. ഇന്ത്യയുമായും സമീപദ്വീപായ ജാവയുമായുമുള്ള ബന്ധങ്ങളിലൂടെ ഹിന്ദുമത ആശയങ്ങൾ ബാലിയിലെത്തി. അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന പ്രകൃതിയോടുള്ള ആരാധനയും പൂർവികവിശ്വാസങ്ങളും ബൗദ്ധപാരമ്പര്യങ്ങളും അവയുമായി ഇഴചേർന്നു. അങ്ങനെയാണ് ബാലിയുടെ സ്വന്തം സ്വഭാവമുള്ള ഹിന്ദുമതപാരമ്പര്യം വളർന്നത്.
ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടുമുതൽ പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടുവരെ ബാലിയും ജാവയും തമ്മിൽ അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജാവയിലെ മജപഹിത് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സ്വാധീനം ശക്തമായതോടെ ബാലിയിലെ മതജീവിതത്തിനും കലകൾക്കും ആചാരങ്ങൾക്കും കൂടുതൽ വളർച്ചയുണ്ടായി. ക്ഷേത്രവും കൃഷിയും കുടുംബവും ഗ്രാമസമൂഹവും പരസ്പരം ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന ജീവിതരീതിയാണ് ഇവിടെ രൂപപ്പെട്ടത്. മനുഷ്യനും പ്രകൃതിയും ദൈവവും തമ്മിലുള്ള ഐക്യം പറയുന്ന ‘ത്രി ഹിത കരണം’ എന്ന ദർശനം ഈ സംസ്കാരത്തിന്റെ പ്രധാന അടിത്തറയാണ്.
ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ധർമ്മം അധർമ്മത്തെ ജയിച്ചതിന്റെ ആഘോഷമായ ഗലുങ്ഗൻ–കുനിങ്ങനെ കാണേണ്ടത്. ഇന്ത്യയിലെ നവരാത്രിയുമായി ആശയസാമ്യമുള്ള ഈ ഉത്സവത്തിൽ ബാലിയുടെ കാർഷികജീവിതവും പൂർവികസ്മരണകളും സ്വന്തം ഐതിഹ്യങ്ങളും ഒത്തുചേരുന്നു.
പൂർവികർ വീട്ടിലെത്തുന്ന ഉത്സവം; ബാലിയിലെ ധർമ്മവിജയത്തിന്റെ കഥ
ബാലിയിലെ തെരുവുകളിൽ ആകാശത്തേക്ക് ഉയർന്ന് വളഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന അലങ്കരിച്ച മുളങ്കമ്പുകൾ. വീടുകളിൽ നൈവേദ്യങ്ങളൊരുക്കുന്ന കുടുംബങ്ങൾ. പരമ്പരാഗത വേഷത്തിൽ ക്ഷേത്രങ്ങളിലേക്കു നീങ്ങുന്ന മനുഷ്യർ. അതിനിടയിലൂടെ മുഖംമൂടിയണിഞ്ഞ നർത്തകരും താളവാദ്യങ്ങളുമായി കുട്ടികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ. ധർമ്മം അധർമ്മത്തെ ജയിച്ചതിന്റെ ഓർമ ഇവിടെ ഒരു നാടിന്റെ ഒത്തുചേരലായി മാറുന്നു.
നവരാത്രിയുടെ ആശയം, ബാലിയുടെ സ്വന്തം ആഘോഷം
ഇന്ത്യയിലെ നവരാത്രിയുമായി ആശയസാമ്യമുള്ള ബാലിയുടെ പ്രധാന ആഘോഷമാണ് ഗലുങ്ഗൻ–കുനിങ്ങൻ. എന്നാൽ ഇവ രണ്ടും ഒരേ ഉത്സവമല്ല. നവരാത്രിക്ക് ഒൻപതു രാത്രികളുടെ ആരാധനാക്രമമുള്ളപ്പോൾ, ഗലുങ്ഗൻ ബാലിയുടെ 210 ദിവസമുള്ള പാവുകോൻ കലണ്ടർചക്രം അനുസരിച്ചാണ് വരുന്നത്. ഗലുങ്ഗൻ കഴിഞ്ഞ് പത്താം ദിവസമാണ് കുനിങ്ങൻ.
രണ്ടു ദേശങ്ങളെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത് ധർമ്മവിജയമെന്ന സന്ദേശമാണ്. ആ സന്ദേശത്തിന് ബാലി നൽകുന്നത് സ്വന്തം ഐതിഹ്യങ്ങളുടെയും പൂർവികാരാധനയുടെയും കാർഷികജീവിതത്തിന്റെയും നിറങ്ങളാണ്.
ആയിരത്തിലേറെ വർഷം പിന്നിലേക്കൊരു യാത്ര
‘പുരാണ ബാലി ദ്വീപ’ എന്ന താളിയോലഗ്രന്ഥത്തിലെ പരാമർശമനുസരിച്ച് ഗലുങ്ഗൻ ആഘോഷത്തിന്റെ തുടക്കം ക്രിസ്തുവർഷം 882, അഥവാ ശകവർഷം 804-ലാണ്. ഈ പാരമ്പര്യക്കണക്കിൽ ആഘോഷത്തിന് 1,100 വർഷത്തിലേറെ പഴക്കമുണ്ട്. ഇത് ഗ്രന്ഥപരമ്പര പറയുന്ന തുടക്കകാലമായാണ് മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്.
കാലക്രമത്തിൽ മതവിശ്വാസം മാത്രമല്ല, കൃഷി, കുടുംബബന്ധം, ഗ്രാമജീവിതം എന്നിവയും ആഘോഷത്തിൽ ഇഴചേർന്നു. ഇന്നും നൈവേദ്യങ്ങളിലും അലങ്കാരങ്ങളിലും കാണുന്ന നെല്ലും തേങ്ങയും മുളയും ആ പഴയ ജീവിതത്തിന്റെ അടയാളങ്ങളാണ്.
ഇവിടെ മഹിഷാസുരന്റെ സ്ഥാനത്ത് മായാദേനാവ
ദുർഗ്ഗ മഹിഷാസുരനെ വധിച്ച കഥ നമ്മൾ പറയുന്നതുപോലെ, ഗലുങ്ഗനുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി ബാലിയിൽ പറയുന്നത് മായാദേനാവ എന്ന രാജാവിനെ ഇന്ദ്രൻ പരാജയപ്പെടുത്തിയ ഐതിഹ്യമാണ്.
തന്നെക്കാൾ വലിയ ശക്തിയില്ലെന്ന അഹങ്കാരത്തിൽ മായാദേനാവ ജനങ്ങളുടെ ദേവാരാധനയും സമർപ്പണങ്ങളും വിലക്കിയെന്നാണ് കഥ. ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കേണ്ട രാജാവ് അവരുടെ വിശ്വാസത്തെ അടിച്ചമർത്തി. ഒടുവിൽ ഇന്ദ്രൻ അയാളെ നിഗ്രഹിച്ചു; ധർമ്മം പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.
ഇതിന്റെ ജീവിതപാഠം പുറത്തുള്ള ദുഷ്ടനെ തോൽപ്പിക്കുന്നതിൽ അവസാനിക്കുന്നില്ല. സ്വന്തം മനസ്സിലെ അത്യാഗ്രഹം, കോപം, അസൂയ, അഹങ്കാരം എന്നിവയെ കീഴടക്കാനും ഗലുങ്ഗൻ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു.
തെരുവിൽ ഉയരുന്നത് മുളയല്ല, ജീവിതത്തിന്റെ നന്ദിയാണ്
ആഘോഷത്തിലെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ കാഴ്ച പെൻജോർ ആണ്. അഗ്രം വളഞ്ഞ നീളമുള്ള മുളയിൽ കുരുത്തോലകളും നെൽക്കതിരുകളും പഴങ്ങളും മറ്റു കാർഷികവിഭവങ്ങളും അലങ്കരിച്ച് വീടുകൾക്കുമുന്നിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നു.
ബാലിയുടെ പുണ്യമലയായ അഗുങിന്റെ പ്രതീകമായും പെൻജോറിനെ കാണുന്നു. മലയും വെള്ളവും കൃഷിയും മനുഷ്യന്റെ നിലനിൽപ്പും തമ്മിലുള്ള ബന്ധമാണ് അതിനു പിന്നിൽ. വിളവിനും സമൃദ്ധിക്കും നന്ദി പറയാനുള്ള ദൃശ്യഭാഷയാണിത്. ഒരിക്കൽ വയലിനെയും മഴയെയും ആശ്രയിച്ചിരുന്ന സമൂഹത്തിന്റെ ജീവിതാനുഭവം ഇന്നും ഈ അലങ്കാരത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
മരിച്ചവർ ഓർമകളിൽ മാത്രമല്ല, വീട്ടിലുമെത്തുന്നു
ഗലുങ്ഗൻ കാലത്ത് പൂർവികരുടെ ആത്മാക്കൾ കുടുംബങ്ങളെ സന്ദർശിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതുകൊണ്ട് വീടുകളിലും കുടുംബക്ഷേത്രങ്ങളിലും പ്രാർഥനകളും സമർപ്പണങ്ങളും നടക്കുന്നു. ബന്ധുക്കൾ ഒത്തുചേരുന്നു; കുടുംബബന്ധങ്ങൾ പുതുക്കുന്നു.
പത്താം ദിവസമായ കുനിങ്ങനിൽ പൂർവികർ ആത്മീയലോകത്തേക്ക് മടങ്ങുന്നുവെന്നാണ് സങ്കൽപ്പം. മഞ്ഞനിറമുള്ള ചോറ് അന്നത്തെ പ്രത്യേക സമർപ്പണങ്ങളിൽപ്പെടുന്നു. ജീവിതം നൽകിയവരോടുള്ള നന്ദിയും പുതിയ തലമുറയ്ക്ക് കുടുംബത്തിന്റെ വേരുകൾ പരിചയപ്പെടുത്തലും ഇവിടെ ഒരുമിക്കുന്നു.
കുട്ടികൾ തെരുവിലിറങ്ങുമ്പോൾ പാരമ്പര്യത്തിന് ജീവനെടുക്കുന്നു
ഗലുങ്ഗൻ മുതൽ കുനിങ്ങൻ വരെയുള്ള ആകർഷണമാണ് ങെലവാങ്. ബാരോങ് രൂപങ്ങളുമായി സംഘങ്ങൾ വീടുകളിൽനിന്ന് വീടുകളിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു. ഗമേലൻ വാദ്യങ്ങളുടെ അകമ്പടിയോടെ നൃത്തം അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ദോഷങ്ങളും ദുരിതങ്ങളും അകറ്റി സമൂഹത്തിന് സംരക്ഷണം നൽകുമെന്ന വിശ്വാസമാണ് ചടങ്ങിന്റെ അടിത്തറ.
കുട്ടികളും കൗമാരക്കാരും ഇതിലെ സജീവ പങ്കാളികളാണ്. ചിലർ ബാരോങ് വേഷം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു; മറ്റുള്ളവർ വാദ്യങ്ങൾ വായിക്കുന്നു. വീട്ടുകാർ സമർപ്പണങ്ങളും ചെറിയ സംഭാവനകളും നൽകുന്നു. കലാപഠനം, കൂട്ടായ പ്രവർത്തനം, നാട്ടുകാരുമായുള്ള ബന്ധം എന്നിവ ഒരുമിക്കുന്ന അനുഭവമാണിത്. യുവകലാസംഘങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തവും ഈ പാരമ്പര്യത്തിന് തുടർച്ച നൽകുന്നു.
പഴയ വിശ്വാസത്തിന് പുതിയ വേദികൾ
ആധുനികകാലത്ത് ആഘോഷത്തിന്റെ ദൃശ്യഭംഗിക്ക് വിനോദസഞ്ചാരത്തിലൂടെയും കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ ലഭിക്കുന്നു. പെൻജോർ നിർമാണം കലാപരമായ മത്സരങ്ങൾക്കും പൊതുപരിപാടികളുടെ അലങ്കാരത്തിനും വഴിതുറന്നു. 2022-ലെ ബാലി ജി20 ഉച്ചകോടിക്കായി ആയിരക്കണക്കിന് അലങ്കാര പെൻജോറുകൾ സ്ഥാപിച്ചതും ഈ മാറ്റത്തിന്റെ ഉദാഹരണമാണ്.
ചടങ്ങുകൾക്കുള്ള പെൻജോറിനും പൊതുവേദികളിലെ അലങ്കാരരൂപത്തിനും വ്യത്യാസമുണ്ട്. എങ്കിലും ഗ്രാമജീവിതത്തിൽനിന്നുള്ള ഒരു പ്രതീകം ആഗോളവേദിയിലെത്തിയിരിക്കുന്നു. കുടുംബാരാധനയിലും കലാസംഘങ്ങളിലും പങ്കെടുക്കുന്ന പുതുതലമുറയിലൂടെ, ആഘോഷത്തിന്റെ ആത്മീയവും സാമൂഹികവുമായ അർഥങ്ങളും കൈമാറപ്പെടുന്നു.
Sources
- UIN Jakarta — Comparative Study of Galungan–Kuningan and Navratri — journal.uinjkt.ac.id
- Buleleng Government — Hari Raya Galungan dan Kuningan — Kecamatan Buleleng
- Bali Provincial Government — Galungan: Kemenangan Dharma — diskominfos.baliprov.go.id
- Indonesia Ministry of Tourism — Penjor — Indonesia Travel
- Sedang Village Government — Preserving Ngelawang — desasedang.badungkab.go.id
- Denpasar Government — Maintaining Balance through Ngelawang — Sekretariat Daerah Kota Denpasar
- Bali Tourism Board — Galungan and Kuningan Traditions — The Bali Tourism Board (BTB)
- UNESCO — Cultural Landscape of Bali Province — UNESCO World Heritage Centre
- Oxford Academic — The Civilizations of Central and East Java and Bali — . Oxford Academic
- UN Statistics Division — Cultural Heritage in Bali
