ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 9-

ക്രിമിനൽ കേസുകളിൽ വേഗത്തിലുള്ള വിചാരണ ആവശ്യപ്പെടാനുള്ള അവകാശം പ്രതിക്ക് മാത്രമല്ല, കുറ്റകൃത്യത്തിന്റെ ഇരയ്ക്കും ഉണ്ടെന്ന് സുപ്രീംകോടതി. വിചാരണ വൈകുമ്പോൾ നടപടികൾ വേഗത്തിലാക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് ഇരയ്ക്കോ ഇരയുടെ നിയമപരമായ രക്ഷിതാവിനോ ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിക്കാമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ജസ്റ്റിസ് ഉജ്ജൽ ഭൂയാൻ, ജസ്റ്റിസ് അതുൽ എസ്. ചന്ദൂർക്കർ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് നിർണായക വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചത്. രേണുക ജെയിൻ ഡൽഹി സർക്കാരിനെയും മറ്റുള്ളവരെയും എതിർകക്ഷികളാക്കി നൽകിയ അപ്പീലിലാണ് ഉത്തരവ്. 2026 സെപ്റ്റംബർ 24 മുതൽ ഒരു വർഷത്തിനകം വിചാരണ പൂർത്തിയാക്കണമെന്ന് വിചാരണക്കോടതിക്ക് നിർദേശം നൽകി. വേഗത്തിലുള്ള വിചാരണ ആവശ്യപ്പെട്ട പരാതിക്കാരിയുടെ ഹർജി തള്ളുകയും പതിനായിരം രൂപ പിഴ ചുമത്തുകയും ചെയ്ത ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവും സുപ്രീംകോടതി റദ്ദാക്കി. അപ്പീലുകാരിക്കുവേണ്ടി അഭിഭാഷകരായ ഫൗസിയ ഷക്കീൽ, ശിവാംഗി നന്ദ, നസ്മീൻ അഹമ്മദ്, ഖാലിദ് അലി, ആനന്ദ് കുമാർ വസിഷ്ഠ എന്നിവർ ഹാജരായി. എതിർകക്ഷികൾക്കുവേണ്ടി അഡീഷണൽ സോളിസിറ്റർ ജനറൽ ദവീന്ദർ പാൽ സിങ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള അഭിഭാഷകരും ഹാജരായി. വിധി 2026 ഒക്ടോബർ ഒമ്പതിന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതാണെങ്കിലും, കോടതി നിർദേശിച്ച സമയപരിധി സെപ്റ്റംബർ 24 മുതലാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്.

വിചാരണ വേഗത്തിലാക്കാൻ ഇരയ്ക്കും അവകാശം; പ്രതിക്ക് മാത്രമായി പരിമിതപ്പെടുത്താനാവില്ല

കുറ്റകൃത്യത്തിന്റെ ഇരയെ ക്രിമിനൽ കേസിലെ വെറുമൊരു സാക്ഷിയായി മാത്രം കാണാനാവില്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി.

കുറ്റകൃത്യം മൂലം നഷ്ടമോ പരിക്കോ നേരിട്ട വ്യക്തിയാണ് ഇര. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ക്രിമിനൽ നീതിന്യായ സംവിധാനത്തിൽ ഇരയ്ക്കും വ്യക്തമായ പങ്കും നിയമപരമായ അവകാശങ്ങളുമുണ്ട്.

പ്രതിക്ക് വേഗത്തിലുള്ളതും നീതിപൂർവവുമായ വിചാരണ ലഭിക്കേണ്ടതുപോലെ ഇരയ്ക്കും അതേ അവകാശം ആവശ്യപ്പെടാം.

വിചാരണ അനാവശ്യമായി നീണ്ടുപോകുമ്പോൾ ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിതയിലെ 528-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം ഹൈക്കോടതിയിൽ ഹർജി നൽകാൻ ഇരയ്ക്ക് നിയമപരമായ അവകാശമുണ്ടെന്നും ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

വഞ്ചനക്കേസിലെ വിചാരണ നീണ്ടു; പരാതിക്കാരി രണ്ടുതവണ ഹൈക്കോടതിയിലെത്തി

ഇന്ത്യൻ ശിക്ഷാനിയമത്തിലെ 420-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വഞ്ചനക്കേസിലെ പരാതിക്കാരിയാണ് രേണുക ജെയിൻ.

പൊലീസ് അന്വേഷണം പൂർത്തിയാക്കി കുറ്റപത്രം സമർപ്പിച്ചതിനെ തുടർന്ന് കേസ് ഒന്നാം ക്ലാസ് ജുഡീഷ്യൽ മജിസ്ട്രേറ്റ് കോടതിയിലെത്തി.

എന്നാൽ വിചാരണ നീണ്ടുപോയതോടെ നടപടികൾ വേഗത്തിലാക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് പരാതിക്കാരി ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചു.

കുറ്റം ചുമത്തിയശേഷം രണ്ടുവർഷത്തിനകം വിചാരണ പൂർത്തിയാക്കണമെന്ന് ഹൈക്കോടതി നേരത്തേ നിർദേശിച്ചിരുന്നു.

എന്നിട്ടും കേസിൽ കാര്യമായ പുരോഗതിയുണ്ടായില്ല. ഇതോടെയാണ് വിചാരണ വേഗത്തിലാക്കാൻ വീണ്ടും നിർദേശം നൽകണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് പരാതിക്കാരി ഹൈക്കോടതിയിൽ ഹർജി നൽകിയത്.

പരാതിക്കാരി സാക്ഷി മാത്രമെന്ന് ഹൈക്കോടതി; പതിനായിരം രൂപ പിഴയും ചുമത്തി

സർക്കാർ നടത്തുന്ന ക്രിമിനൽ കേസിൽ പരാതിക്കാരിയുടെ പങ്ക് സാക്ഷിയുടേത് മാത്രമാണെന്നായിരുന്നു ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയുടെ നിലപാട്.

ഇത്തരമൊരു കേസിൽ വിചാരണ വേഗത്തിലാക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടാൻ സർക്കാരിനോ പ്രതിക്കോ മാത്രമേ അവകാശമുള്ളൂവെന്ന പ്രോസിക്യൂഷന്റെ എതിർപ്പ് ഹൈക്കോടതി അംഗീകരിച്ചു.

പരാതിക്കാരി നൽകിയ ഹർജി അടിസ്ഥാനരഹിതമാണെന്നും കോടതിയിൽ നിലവിലുള്ള കേസുകളുടെ അമിതഭാരം വർധിപ്പിക്കുന്നതാണെന്നും വിലയിരുത്തിയാണ് ഹൈക്കോടതി ഹർജി തള്ളിയത്.

ഇതിനുപുറമെ പരാതിക്കാരിക്ക് പതിനായിരം രൂപ പിഴയും ചുമത്തി.

ഈ ഉത്തരവിനെതിരെയാണ് രേണുക ജെയിൻ സുപ്രീംകോടതിയെ സമീപിച്ചത്.

ഇരയെ സാക്ഷിയായി മാത്രം കാണുന്നത് തെറ്റെന്ന് സുപ്രീംകോടതി

ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയുടെ സമീപനം നിയമപരമായി അംഗീകരിക്കാനാവില്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ക്രിമിനൽ നീതിന്യായ സംവിധാനത്തിൽ ഇരയ്ക്ക് സ്വതന്ത്രമായ താൽപര്യവും അവകാശവുമുണ്ട്. ഇരയുടെ പങ്ക് സാക്ഷിമൊഴി നൽകുന്നതിൽ മാത്രം അവസാനിക്കുന്നില്ല.

വേഗത്തിലുള്ള വിചാരണ ആവശ്യപ്പെടാനുള്ള അവകാശം പ്രതിയുടെ മാത്രം പ്രത്യേകാവകാശമല്ലെന്നും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

കുറ്റകൃത്യത്തിന്റെ ഇരയ്ക്കോ നിയമപരമായ രക്ഷിതാവിനോ വിചാരണ വേഗത്തിലാക്കാൻ ഹൈക്കോടതിയുടെ ഇടപെടൽ തേടാം.

ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിതയിലെ 528-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം ഇത്തരം ഹർജികൾ നൽകാൻ കഴിയുമെന്നും സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഇരയുടെ അവകാശം അംഗീകരിച്ച മുൻ സുപ്രീംകോടതി വിധിയും പരിഗണിച്ചു

കേശവേന്ദ്ര സിങ് വേഴ്സസ് ശങ്കർ സിങ് എന്ന 2026ലെ കേസിൽ സുപ്രീംകോടതി സ്വീകരിച്ച നിലപാടും ബെഞ്ച് പരിഗണിച്ചു.

വേഗത്തിലുള്ള വിചാരണ പ്രതിയുടെ മാത്രം അവകാശമല്ലെന്നും കുറ്റകൃത്യത്തിന്റെ ഇരയ്ക്കും അതിൽ വിലപ്പെട്ട അവകാശമുണ്ടെന്നുമായിരുന്നു ആ വിധിയിലെ നിലപാട്.

ക്രിമിനൽ നീതിന്യായ സംവിധാനത്തിൽ പ്രതിയുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനൊപ്പം ഇരയുടെ അവകാശങ്ങളും പരിഗണിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

വിചാരണ വേഗത്തിലാക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്ന ഇരയുടെ ഹർജി പരിഗണിക്കാൻ ഹൈക്കോടതിക്ക് അധികാരമുണ്ടെന്ന നിയമനിലപാടാണ് പുതിയ വിധിയിലും സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്.

പരാതിക്കാരിയുടെ ഹർജി അടിസ്ഥാനരഹിതമല്ല; പിഴ ചുമത്തിയ നടപടിയും റദ്ദാക്കി

വിചാരണ വേഗത്തിലാക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് പരാതിക്കാരി കോടതിയെ സമീപിച്ചതിനെ അടിസ്ഥാനരഹിതമായ നടപടിയായി ചിത്രീകരിച്ചത് ശരിയല്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഭരണഘടനാപരവും നിയമപരവുമായ വ്യവസ്ഥകൾ തെറ്റായി മനസ്സിലാക്കിയാണ് ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചതെന്ന് ബെഞ്ച് വിലയിരുത്തി.

കോടതിയിലെ കേസുകളുടെ എണ്ണം വർധിപ്പിക്കുന്ന നടപടിയാണ് പരാതിക്കാരി സ്വീകരിച്ചതെന്ന ഹൈക്കോടതിയുടെ വിമർശനവും സുപ്രീംകോടതി അംഗീകരിച്ചില്ല.

തുടർന്ന് പരാതിക്കാരിയുടെ അപ്പീൽ അനുവദിച്ച സുപ്രീംകോടതി ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവും പതിനായിരം രൂപ പിഴയും റദ്ദാക്കി.

21 പ്രോസിക്യൂഷൻ സാക്ഷികൾ ബാക്കി; ഒരു വർഷത്തിനകം വിചാരണ തീർക്കണം

കേസിൽ പ്രോസിക്യൂഷൻ ആദ്യം 22 സാക്ഷികളെയാണ് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്.

ഇവരിൽ ഒരാളെ സാക്ഷിപ്പട്ടികയിൽനിന്ന് ഒഴിവാക്കിയതിനാൽ 21 പ്രോസിക്യൂഷൻ സാക്ഷികളാണ് ശേഷിക്കുന്നതെന്ന് സർക്കാർ സുപ്രീംകോടതിയെ അറിയിച്ചു.

ഒന്നാം പ്രോസിക്യൂഷൻ സാക്ഷിയുടെ എതിർവിസ്താരം നടന്നുവരികയാണെന്നും കോടതിയെ അറിയിച്ചു.

ഈ സാഹചര്യങ്ങൾ പരിഗണിച്ചാണ് വിചാരണ വേഗത്തിലാക്കാനും 2026 സെപ്റ്റംബർ 24 മുതൽ പരമാവധി ഒരു വർഷത്തിനകം നടപടികൾ പൂർത്തിയാക്കാനും സുപ്രീംകോടതി നിർദേശിച്ചത്.

അതായത്, കോടതി നിശ്ചയിച്ച സമയപരിധി പ്രകാരം 2027 സെപ്റ്റംബർ 24നകം വിചാരണ പൂർത്തിയാക്കേണ്ടതാണ്.

ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കി; വിചാരണക്കോടതിക്ക് സമയപരിധി നിശ്ചയിച്ചു

രേണുക ജെയിൻ നൽകിയ അപ്പീൽ അനുവദിച്ചതോടെ വേഗത്തിലുള്ള വിചാരണ ആവശ്യപ്പെടാൻ പരാതിക്കാരിക്ക് അവകാശമില്ലെന്ന ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയുടെ നിലപാട് അസാധുവായി. പരാതിക്കാരിക്ക് ചുമത്തിയ പതിനായിരം രൂപ പിഴയും റദ്ദായി. ബന്ധപ്പെട്ട വിചാരണക്കോടതി ഒരു വർഷത്തെ സമയപരിധിക്കുള്ളിൽ കേസ് പൂർത്തിയാക്കണമെന്നതാണ് സുപ്രീംകോടതിയുടെ നിർദേശം. വഞ്ചനക്കേസിലെ പ്രതികളുടെ കുറ്റം സംബന്ധിച്ച് സുപ്രീംകോടതി അന്തിമ തീരുമാനമെടുത്തിട്ടില്ല.

രാജ്യത്തെ ക്രിമിനൽ കേസുകളിൽ ഇരകളുടെ അവകാശത്തിന് കൂടുതൽ വ്യക്തത

രാജ്യത്തെ ക്രിമിനൽ നീതിന്യായ സംവിധാനത്തിൽ വേഗത്തിലുള്ള വിചാരണ ആവശ്യപ്പെടാനുള്ള ഇരയുടെ നിയമപരമായ അവകാശം വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ് സുപ്രീംകോടതി വിധി. പ്രതിക്ക് മാത്രമേ വിചാരണ വേഗത്തിലാക്കാൻ കോടതിയെ സമീപിക്കാനാകൂ എന്ന നിലപാട് സ്വീകരിച്ച് ഇരയുടെ ഹർജി തള്ളാനാവില്ലെന്ന നിയമവ്യാഖ്യാനം സമാന കേസുകളിലും പ്രസക്തമാകും. വിചാരണ വൈകുന്നതിലൂടെ ഇരയ്ക്കുണ്ടാകുന്ന ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ പരിഗണിക്കാൻ ഈ വിധി സഹായകമാകും. അതേസമയം, ഓരോ കേസിലും വിചാരണ വേഗത്തിലാക്കാനുള്ള നിർദേശം നൽകണമോ എന്നത് ബന്ധപ്പെട്ട സാഹചര്യങ്ങൾ വിലയിരുത്തി കോടതിയാണ് തീരുമാനിക്കേണ്ടത്. പ്രതിയുടെ നീതിപൂർവമായ വിചാരണയ്ക്കുള്ള അവകാശം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ടുതന്നെ ഇരയുടെ അവകാശവും സംരക്ഷിക്കണമെന്നതാണ് വിധിയിൽ വ്യക്തമാകുന്ന നിലപാട്.