ന്യൂഡൽഹി, 2026 സെപ്റ്റംബർ 23-

മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറുടെയും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരുടെയും നിയമനരീതി നിശ്ചയിക്കുന്ന 2023ലെ നിയമത്തെ ചോദ്യം ചെയ്ത ഹർജികൾ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ചിന്റെ പരിഗണനയ്ക്ക് വിടാൻ സുപ്രീംകോടതി 2026 സെപ്റ്റംബർ 23ന് ഉത്തരവിട്ടു. ജസ്റ്റിസുമാരായ ദീപാങ്കർ ദത്ത, സതീഷ് ചന്ദ്ര ശർമ എന്നിവരുടെ ബെഞ്ചാണ് ഹർജികൾ ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന് മുന്നിൽ വയ്ക്കാൻ നിർദേശിച്ചത്. ഡോ. ജയ ഠാക്കൂർ കേന്ദ്രസർക്കാരിനെതിരെ നൽകിയ ഹർജിയും അനുബന്ധ ഹർജികളുമാണ് പരിഗണിച്ചത്. ഹർജിക്കാർക്കായി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകരായ ഗോപാൽ ശങ്കരനാരായണൻ, ഷദാൻ ഫറാസത്ത്, വിജയ് ഹൻസാരിയ, അഭിഭാഷകരായ പ്രശാന്ത് ഭൂഷൺ, വരുൺ ഠാക്കൂർ തുടങ്ങിയവർ ഹാജരായി. കേന്ദ്രസർക്കാരിനായി അറ്റോർണി ജനറൽ ആർ. വെങ്കടരമണി, സോളിസിറ്റർ ജനറൽ തുഷാർ മേത്ത എന്നിവർ ഹാജരായി.

ഭരണഘടനാ ബെഞ്ചിലേക്ക് വിടുന്നതിൽ ജഡ്ജിമാർക്ക് വ്യത്യസ്ത നിലപാട്; കാലതാമസം ഒഴിവാക്കാൻ ഒരുമിച്ചുള്ള ഉത്തരവ്

വിഷയം വലിയ ബെഞ്ചിന് വിടേണ്ടതുണ്ടോ എന്ന കാര്യത്തിൽ രണ്ട് ജഡ്ജിമാരും വ്യത്യസ്ത അഭിപ്രായമാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയത്. വലിയ ബെഞ്ചിലേക്ക് വിടണമെന്ന കേന്ദ്രത്തിന്റെ ആവശ്യം ആവശ്യമില്ലാത്തതാണെന്ന് ജസ്റ്റിസ് ദത്ത അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ഭരണഘടനയുടെ വ്യാഖ്യാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സുപ്രധാന ചോദ്യം ഉയരുന്നതിനാൽ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ച് തന്നെ വിഷയം ആധികാരികമായി തീരുമാനിക്കണമെന്ന് ജസ്റ്റിസ് സതീഷ് ചന്ദ്ര ശർമ നിലപാടെടുത്തു. ഈ അഭിപ്രായവ്യത്യാസം ആദ്യം മൂന്നംഗ ബെഞ്ചിന് വിട്ടാൽ അന്തിമതീരുമാനം വൈകുമെന്നതിനാൽ അനുയോജ്യമായ അംഗബലമുള്ള ഭരണഘടനാ ബെഞ്ച് രൂപീകരിക്കാൻ വിഷയം ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന് മുന്നിൽ വയ്ക്കാൻ ഇരുവരും ഒരുമിച്ച് ഉത്തരവിട്ടു.

പ്രധാനമന്ത്രി ഉൾപ്പെട്ട സമിതിയിൽ കേന്ദ്രത്തിന് ഭൂരിപക്ഷം; സ്വതന്ത്ര നിയമനരീതിയാണോയെന്ന് ജസ്റ്റിസ് ദത്തയുടെ ചോദ്യം

2023ലെ നിയമത്തിലെ ഏഴാം വകുപ്പ് പ്രകാരം പ്രധാനമന്ത്രി, പ്രധാനമന്ത്രി നാമനിർദേശം ചെയ്യുന്ന കേന്ദ്രമന്ത്രിസഭാംഗം, പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് എന്നിവരാണ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമിതിയിലുള്ളത്. ഈ ഘടനയിൽ കേന്ദ്ര ഭരണകൂടത്തിന് രണ്ടിനെതിരെ ഒന്ന് എന്ന ഭൂരിപക്ഷമുണ്ടെന്നും ഇത് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ ബാധിക്കുന്നുവെന്നുമാണ് ഹർജിക്കാരുടെ വാദം. നിലവിലെ സംവിധാനം സ്വതന്ത്രമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയ ഉറപ്പാക്കുന്നുണ്ടോയെന്ന് ജസ്റ്റിസ് ദത്ത പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ സംശയം രേഖപ്പെടുത്തി. പ്രധാനമന്ത്രി നാമനിർദേശം ചെയ്യുന്ന മന്ത്രി പ്രധാനമന്ത്രിക്കെതിരെ നിലപാടെടുക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കാനാകുമോയെന്നും അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ സ്വതന്ത്രമായിരിക്കുക മാത്രമല്ല അങ്ങനെ കാണപ്പെടുകയും വേണമെന്ന് നിരീക്ഷണം

സ്വതന്ത്രവും നീതിപൂർവവുമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് യഥാർഥത്തിൽ സ്വതന്ത്രമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ അനിവാര്യമാണെന്ന് ജസ്റ്റിസ് ദത്ത നിരീക്ഷിച്ചു. കമ്മീഷൻ സ്വതന്ത്രമായിരുന്നാൽ മാത്രം പോരെന്നും അത് സ്വതന്ത്രമാണെന്ന് പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ബോധ്യപ്പെടുകയും വേണമെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. പ്രധാനമന്ത്രി അധ്യക്ഷനായ സമിതിയിൽ പ്രധാനമന്ത്രി തന്നെ നാമനിർദേശം ചെയ്യുന്ന മന്ത്രി സ്വതന്ത്രമായ പ്രതിബലമായി പ്രവർത്തിക്കുമോയെന്ന ചോദ്യവും അദ്ദേഹം ഉയർത്തി. അത്തരമൊരു ഘടനയിൽ പ്രതിപക്ഷ നേതാവിന്റെ സാന്നിധ്യം ഫലപ്രദമാകുന്നുണ്ടോയെന്ന സംശയവും ജസ്റ്റിസ് ദത്ത രേഖപ്പെടുത്തി.

ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ഉൾപ്പെട്ട പഴയ ഇടക്കാല സംവിധാനം മാറ്റിയ നിയമമാണ് ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നത്

2023ലെ അനൂപ് ബരൻവാൾ കേസിൽ പാർലമെന്റ് നിയമം കൊണ്ടുവരുന്നതുവരെ പ്രധാനമന്ത്രി, പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്, സുപ്രീംകോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് എന്നിവർ ഉൾപ്പെട്ട സമിതി മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെയും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരെയും തിരഞ്ഞെടുക്കണമെന്ന് അഞ്ചംഗ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ച് നിർദേശിച്ചിരുന്നു. പിന്നീട് പാർലമെന്റ് കൊണ്ടുവന്ന 2023ലെ നിയമത്തിൽ ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന് പകരം പ്രധാനമന്ത്രി നാമനിർദേശം ചെയ്യുന്ന കേന്ദ്രമന്ത്രിയെ സമിതിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. ഭരണകൂടത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽനിന്ന് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ നിയമനം സ്വതന്ത്രമായിരിക്കണമെന്ന ഭരണഘടനാ തത്വം അനൂപ് ബരൻവാൾ വിധിയിൽ ഇതിനകം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ് ഹർജിക്കാരുടെ വാദം.

നിയമനരീതി തീരുമാനിക്കാൻ പാർലമെന്റിന് അധികാരമുണ്ടെന്ന് കേന്ദ്രം

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരുടെ നിയമനരീതി നിർണയിക്കാൻ ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 324 പാർലമെന്റിന് അധികാരം നൽകുന്നുവെന്നാണ് കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ വാദം. അനൂപ് ബരൻവാൾ കേസിലെ സംവിധാനം നിയമനിർമാണത്തിലെ ഒഴിവ് നികത്തുന്നതിനുള്ള ഇടക്കാല ക്രമീകരണം മാത്രമായിരുന്നെന്നും പാർലമെന്റ് പിന്നീട് നിയമം കൊണ്ടുവന്ന സാഹചര്യത്തിൽ അതിനെ സ്ഥിരമായ നിയന്ത്രണമായി കാണാനാകില്ലെന്നും കേന്ദ്രം വാദിച്ചു. ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 324ന്റെ വ്യാഖ്യാനവും പാർലമെന്റിന്റെ നിയമനിർമാണ അധികാരത്തിന്റെ പരിധിയും ഉൾപ്പെടുന്ന വിഷയമായതിനാൽ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ച് പരിശോധിക്കണമെന്നും കേന്ദ്രം ആവശ്യപ്പെട്ടു.

2023ലെ നിയമം ഇപ്പോൾ റദ്ദാക്കിയിട്ടില്ല; ഭരണഘടനാ സാധുതയാണ് ഇനി വലിയ ബെഞ്ച് പരിശോധിക്കുക

2026 സെപ്റ്റംബർ 23ലെ ഉത്തരവ് 2023ലെ നിയമത്തിന്റെ ഭരണഘടനാ സാധുത സംബന്ധിച്ച അന്തിമവിധിയല്ല. നിയമം റദ്ദാക്കുകയോ നിയമനസംവിധാനം മാറ്റുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല. ഹർജികളിൽ ഉയർന്ന ഭരണഘടനാപരമായ ചോദ്യങ്ങൾ പരിശോധിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ അംഗബലമുള്ള ഭരണഘടനാ ബെഞ്ച് രൂപീകരിക്കുന്നതിനായി കേസ് ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന് മുന്നിലെത്തിക്കുകയാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ഉത്തരവിന്റെ കാതൽ. അതിനാൽ നിലവിലെ നിയമനരീതിയിൽ ഈ ഉത്തരവിലൂടെ നേരിട്ടുള്ള മാറ്റമൊന്നും പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യവും പാർലമെന്റിന്റെ അധികാരപരിധിയും ഇനി ഭരണഘടനാ ബെഞ്ചിന്റെ പരിശോധനയിൽ

കേസിന്റെ തുടർപരിശോധനയിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം ഉറപ്പാക്കേണ്ട ഭരണഘടനാപരമായ മാനദണ്ഡവും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരുടെ നിയമനരീതി നിശ്ചയിക്കാനുള്ള പാർലമെന്റിന്റെ അധികാരപരിധിയും പ്രധാന വിഷയങ്ങളാകും. സുപ്രീംകോടതിയുടെ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ച് നൽകുന്ന അന്തിമവിധിയാണ് 2023ലെ നിയമനസംവിധാനം ഭരണഘടനാപരമായി നിലനിൽക്കുമോ എന്നതിൽ നിർണായകമാകുക. അതുവരെ ജസ്റ്റിസ് ദത്ത രേഖപ്പെടുത്തിയ സംശയങ്ങൾ അന്തിമ വിധിനിർണയമായി കണക്കാക്കാനാകില്ല.