പരാതി പൊലീസിനെതിരെയെങ്കിൽ അന്വേഷിക്കുന്നത് ആര്?
ഒരു പൊലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനെതിരെ പരാതി ഉയർന്നു. ആ പരാതി പരിശോധിക്കുന്നതും അതേ പൊലീസ് സംവിധാനത്തിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥരാണെങ്കിൽ പരാതിക്കാരന്റെ മനസ്സിൽ സ്വാഭാവികമായി ഒരു ചോദ്യം വരും. പരാതി നിഷ്പക്ഷമായി അന്വേഷിക്കപ്പെടുമോ? ഈ ചോദ്യത്തിനാണ് സംസ്ഥാന പൊലീസ് പരാതിപരിഹാര അതോറിറ്റിയുടെ പ്രസക്തി. കേരള പൊലീസ് നിയമപ്രകാരം പൊലീസുദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരായ പരാതികൾ പരിശോധിക്കാനുള്ള സംവിധാനമാണിത്. എന്നാൽ അതോറിറ്റിയെ സഹായിക്കേണ്ട സ്വതന്ത്ര മുഖ്യ അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ തസ്തിക വർഷങ്ങളായി ഒഴിഞ്ഞുകിടക്കുകയാണ്.
ഇപ്പോഴിതാ വിഷയം വീണ്ടും ഹൈക്കോടതിയിലെത്തി. സെപ്റ്റംബർ 23ന് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സൗമൻ സെൻ, ജസ്റ്റിസ് ശ്യാംകുമാർ വി.എം. എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് സ്വതന്ത്ര മുഖ്യ അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനെ നാല് ആഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ നിയമിക്കണമെന്ന് സർക്കാരിന് സമയം നൽകി. നിയമനം പൂർത്തിയാക്കിയതായി സർക്കാർ സത്യവാങ്മൂലം നൽകണമെന്നും കോടതി നിർദേശിച്ചു. നിയമനത്തിനായി ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് മൂന്നംഗ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമിതി രൂപീകരിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും കോടതി രേഖപ്പെടുത്തി.
വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും തസ്തിക ഒഴിഞ്ഞുകിടക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?
ഇതാണ് ഈ വിഷയത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ചോദ്യം.
തസ്തിക സൃഷ്ടിച്ചത് ഇന്നലെയല്ല. 2016 മാർച്ചിൽ തന്നെ സംസ്ഥാന സർക്കാർ പൊലീസ് പരാതിപരിഹാര അതോറിറ്റിയിൽ മുഖ്യ അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനെ നിയമിക്കാൻ അനുമതി നൽകിയിരുന്നു. 2017ൽ അപേക്ഷ ക്ഷണിച്ചു. 2019ൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമിതിയും രൂപീകരിച്ചു. എന്നാൽ ആവശ്യമായ യോഗ്യതയുള്ള അപേക്ഷകരില്ലാത്തതടക്കമുള്ള കാരണങ്ങളാൽ നിയമനം പൂർത്തിയായില്ല.
2021ൽ വിഷയം വീണ്ടും ഹൈക്കോടതിയിലെത്തി. നിയമനനടപടി പൂർത്തിയാക്കാൻ കോടതി നിർദേശിച്ചു. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമിതി പുനഃസംഘടിപ്പിക്കണമെന്നും നടപടികൾ വേഗത്തിലാക്കണമെന്നും കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടു. പിന്നീട് യോഗ്യതയും പ്രതിഫലവും സംബന്ധിച്ച നിർദേശങ്ങൾ പരിഗണിക്കേണ്ട സാഹചര്യം ഉണ്ടായതായി സർക്കാർ കോടതിയെ അറിയിച്ചു.
സ്വതന്ത്ര അന്വേഷണം എന്നത് പൊലീസിനെതിരായ നിലപാടല്ല
ഇവിടെയാണ് വിഷയത്തിന്റെ യഥാർഥ പ്രാധാന്യം.
പൊലീസിനെതിരെ പരാതി വന്നാൽ അതിന്റെ അന്വേഷണം പൊലീസിനകത്തെ സംവിധാനങ്ങളിലൂടെ നടക്കുന്നത് പല സാഹചര്യങ്ങളിലും നിയമപരമായി സാധാരണ നടപടിയാണ്. എന്നാൽ പൊലീസുദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരായ പരാതികൾ പരിശോധിക്കാൻ പ്രത്യേക അതോറിറ്റി തന്നെ നിയമം വിഭാവനം ചെയ്തിരിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
പരാതിക്കാരന് ഒരു സ്വതന്ത്ര വാതിൽ തുറന്നുവയ്ക്കാൻ.
കേരള പൊലീസ് നിയമത്തിലെ വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം സംസ്ഥാന പൊലീസ് പരാതിപരിഹാര അതോറിറ്റിക്ക് പരാതികളിൽ അന്വേഷണം നടത്താനും രേഖകൾ വിളിച്ചുവരുത്താനും സാക്ഷികളെ പരിശോധിക്കാനും ശുപാർശകൾ നൽകാനും അധികാരങ്ങളുണ്ട്. പൊലീസിനെതിരായ പരാതികൾക്ക് സ്ഥാപനപരമായ പരിശോധന ഉറപ്പാക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാന ലക്ഷ്യം.
വിശ്വാസമാണ് ഇവിടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത്
ഒരു സാധാരണക്കാരൻ പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ പരാതി നൽകുമ്പോൾ അയാൾക്ക് വേണ്ടത് നടപടി മാത്രമല്ല. തന്റെ പരാതി കേൾക്കപ്പെടുന്നു എന്ന വിശ്വാസം കൂടിയാണ്.
അതേ പൊലീസ് സംവിധാനത്തിലെ ഒരാൾക്കെതിരെ പരാതി ഉയർന്നാൽ ആ വിശ്വാസത്തിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. അതുകൊണ്ടാണ് അന്വേഷണ സംവിധാനത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം പ്രധാനമാകുന്നത്.
സ്വതന്ത്ര അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ വരുന്നതുകൊണ്ട് പൊലീസ് ദുർബലമാകുന്നില്ല.
മറിച്ച്, പൊലീസ് നടപടികളെക്കുറിച്ചുള്ള സംശയങ്ങൾ പരിശോധിക്കാൻ വിശ്വസനീയമായ ഒരു സംവിധാനം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ പൊതുജന വിശ്വാസം കൂടുതൽ ശക്തമാകാനാണ് സാധ്യത.
ഇനി നാല് ആഴ്ച നിർണായകം
ഹൈക്കോടതി ഇപ്പോൾ സർക്കാരിന് നാല് ആഴ്ചയാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. നിയമനം പൂർത്തിയാക്കി അതിന്റെ വിവരങ്ങൾ സത്യവാങ്മൂലം വഴി കോടതിയെ അറിയിക്കണം. നിയമനത്തിനായി മൂന്നംഗ സമിതി ഇതിനകം രൂപീകരിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നതാണ് നിലവിലെ സ്ഥിതി.
ഇനി ചോദ്യം ഒറ്റത്തവണത്തേക്ക് തീരുന്നതല്ല.
2016ൽ തീരുമാനിച്ച ഒരു നിയമനം ഇത്രയും വർഷം നീണ്ടുപോയത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? നടപടിക്രമങ്ങളിലെ തടസ്സങ്ങൾ എവിടെയായിരുന്നു? ഇനി നിയമനം സമയബന്ധിതമായി പൂർത്തിയാകുമോ?
ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം കിട്ടേണ്ടത് സർക്കാരിന്റെ നടപടികളിലൂടെയാണ്.
കാരണം ശക്തമായ പൊലീസ് സംവിധാനത്തിന് നിയമം നടപ്പാക്കാനുള്ള കഴിവ് മാത്രം പോരാ. സ്വന്തം സംവിധാനത്തിനെതിരായ പരാതിയും നിഷ്പക്ഷമായി പരിശോധിക്കപ്പെടുന്നു എന്ന് ജനങ്ങൾക്ക് ബോധ്യപ്പെടുത്താനുള്ള സംവിധാനവും വേണം.
അത് പൊലീസിന്റെ ബലഹീനതയല്ല.
ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസം ഉറപ്പിക്കുന്ന ജനാധിപത്യത്തിന്റെ സുരക്ഷാകവചമാണ്.
Sources
- Kerala Police Act, 2011, Section 110 and Police Complaints Authority provisions.
- Kerala High Court, Jaffer Khan v. State of Kerala, 13 August 2021.
- Kerala High Court, Jaffer Khan v. State of Kerala, 30 November 2021.
- Kerala High Court order dated 16 March 2022 concerning appointment of Chief Investigating Officer.
- Kerala Police official website, Police Complaints Authority and institutional information.
