ചണ്ഡീഗഢ്, 2026 സെപ്റ്റംബർ 15:

ഹാർട്ട് ലങ് പാക്ക് എന്ന ഹൃദയശസ്ത്രക്രിയാ ഉപകരണം 2010ൽ നിയമപ്രകാരം ‘മരുന്ന്’ എന്ന നിർവചനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി ഔദ്യോഗിക ഗസറ്റിൽ വിജ്ഞാപനം ചെയ്തിരുന്നില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കി നിർമ്മാതാക്കൾക്കെതിരായ ക്രിമിനൽ കേസ് പഞ്ചാബ്-ഹരിയാന ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി. 2026 സെപ്റ്റംബർ 14നാണ് ജസ്റ്റിസ് മനീഷ ബത്ര വിധി പ്രസ്താവിച്ചത്. എം/എസ് സൂപ്പർ കാർഡിയോ ഡിവൈസസ് പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡും മറ്റുള്ളവരുമായിരുന്നു ഹർജിക്കാർ; ഹരിയാന സംസ്ഥാനമായിരുന്നു എതിർകക്ഷി. ഹർജിക്കാർക്കായി അഭിഭാഷകരായ സുശാന്ത് മഹാപത്രയും സഞ്ജീവ് കുമാറും ഹാജരായി. ഹരിയാന സർക്കാരിനായി അഡീഷണൽ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ അശോക് കുമാർ ഖുബ്ബർ ഹാജരായി. 2013 ജൂലൈ 16ലെ പരാതി, അതേ ദിവസത്തെ സമൻസ് ഉത്തരവ്, 2014 ഒക്ടോബർ 29ലെ സെഷൻസ് കോടതി ഉത്തരവ് എന്നിവയാണ് ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കിയത്.

ലൈസൻസില്ലാതെ നിർമ്മിച്ചെന്ന ആരോപണത്തിന് തുടക്കം 2010ലെ പരിശോധനയിൽ

ഝജ്ജർ ജില്ലയിലെ ബഹാദുർഗഢിലുള്ള കമ്പനിയുടെ സ്ഥാപനത്തിൽ 2010 ഒക്ടോബർ 28ന് ഡ്രഗ്സ് കൺട്രോൾ ഓഫീസർ നടത്തിയ പരിശോധനയിലാണ് ഹാർട്ട് ലങ് പാക്ക് നിർമ്മിക്കുന്നത് കണ്ടെത്തിയത്. മരുന്ന് നിർമ്മാണ ലൈസൻസില്ലാതെയാണ് ഇത് നിർമ്മിക്കുന്നതെന്നായിരുന്നു ആരോപണം. 2012 ഏപ്രിൽ 18ന് വീണ്ടും പരിശോധന നടത്തി സാമ്പിളുകളും ശേഖരിച്ചു. സംസ്ഥാന ഡ്രഗ്സ് കൺട്രോളറുടെ അനുമതിക്ക് പിന്നാലെ ഡ്രഗ്സ് ആൻഡ് കോസ്മെറ്റിക്സ് നിയമത്തിലെ വിവിധ വകുപ്പുകൾ ചുമത്തി പരാതി നൽകി. 2013 ജൂലൈ 16ന് ഝജ്ജർ ചീഫ് ജുഡീഷ്യൽ മജിസ്ട്രേറ്റ് പ്രതികൾക്ക് സമൻസ് അയച്ചു. ഇതിനെതിരായ റിവിഷൻ 2014 ഒക്ടോബർ 29ന് സെഷൻസ് കോടതി തള്ളി.

ഗസറ്റ് വിജ്ഞാപനമില്ലാതെ മെഡിക്കൽ ഉപകരണത്തെ ‘മരുന്നായി’ കണക്കാക്കാനാവില്ല

കേസിലെ നിർണായക ചോദ്യം 2010 ഒക്ടോബർ 28ന് ഹാർട്ട് ലങ് പാക്കിനെ നിയമപരമായി ‘മരുന്നായി’ കണക്കാക്കാമായിരുന്നോ എന്നതാണെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഡ്രഗ്സ് ആൻഡ് കോസ്മെറ്റിക്സ് നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 3(ബി)(നാല്) പ്രകാരം ഒരു മെഡിക്കൽ ഉപകരണം ചികിത്സയ്ക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നു എന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം അത് മരുന്നാകില്ല. കേന്ദ്ര സർക്കാർ ബന്ധപ്പെട്ട ഉപകരണത്തെ ഔദ്യോഗിക ഗസറ്റ് വിജ്ഞാപനത്തിലൂടെ നിർവചനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കണമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

2005ലെ വിജ്ഞാപനത്തിൽ കത്തീറ്ററുണ്ട്; ഹാർട്ട് ലങ് പാക്കില്ല

2005 ഒക്ടോബർ ആറിലെ കേന്ദ്ര സർക്കാർ വിജ്ഞാപനത്തിൽ കത്തീറ്റർ ഉൾപ്പെടെ പത്ത് വിഭാഗം മെഡിക്കൽ ഉപകരണങ്ങൾ പരാമർശിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ഹാർട്ട് ലങ് പാക്ക് പ്രത്യേകം ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നില്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. ഹാർട്ട് ലങ് പാക്ക് ശരീരത്തിന് പുറത്തു പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രത്യേക ട്യൂബിങ് സംവിധാനമാണെന്നും ശരീരത്തിനുള്ളിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കുന്ന കത്തീറ്ററിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്നുമായിരുന്നു ഹർജിക്കാരുടെ വാദം. ഹാർട്ട് ലങ് പാക്ക് കത്തീറ്ററിന്റെ വിഭാഗത്തിൽപ്പെടുന്നുവെന്ന് പിന്നീട് ഭരണവകുപ്പ് ഉപയോഗിച്ച പേരിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മാത്രം അനുമാനിക്കാനാവില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഭരണപരമായ വിശദീകരണം ഔദ്യോഗിക ഗസറ്റ് വിജ്ഞാപനത്തിന് പകരമാകില്ല

2009 മാർച്ച് 20ലെ കേന്ദ്ര ഡ്രഗ്സ് സ്റ്റാൻഡേർഡ് കൺട്രോൾ ഓർഗനൈസേഷന്റെ വിശദീകരണത്തിൽ ഹാർട്ട് ലങ് പാക്ക് പരാമർശിച്ചിരുന്നെങ്കിലും അത് കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഗസറ്റ് വിജ്ഞാപനമായിരുന്നില്ല. മാത്രമല്ല, 2009 മേയ് അഞ്ചിലെ സർക്കുലറിൽ വിഷയം ആരോഗ്യ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ അംഗീകാരത്തിനായി അയച്ചതായി വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. അതിനാൽ ക്രിമിനൽ ബാധ്യത സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ ഒരു ഭരണപരമായ വിശദീകരണത്തെയും നിയമപ്രകാരമുള്ള വിജ്ഞാപനത്തെയും ഒരുപോലെ കാണാനാവില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി പറഞ്ഞു.

2012ലെ കത്ത് ഉപയോഗിച്ച് 2010ലെ നിർമ്മാണം കുറ്റകരമാക്കാനാവില്ല

2012 സെപ്റ്റംബർ ഏഴിലെ ഭരണപരമായ കത്തിൽ ഹാർട്ട് ലങ് പാക്കിനെ കത്തീറ്റർ അല്ലെങ്കിൽ ഡിസ്പോസബിൾ പെർഫ്യൂഷൻ സെറ്റ് വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നെങ്കിലും അത് 2010ലെ ആരോപിത നിർമ്മാണത്തിന് ഏകദേശം രണ്ട് വർഷത്തിന് ശേഷമാണ് വന്നതെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ആ കത്തും ഔദ്യോഗിക ഗസറ്റ് വിജ്ഞാപനമല്ല. അതിനാൽ പിന്നീട് വന്ന ഭരണപരമായ നിലപാട് മുൻകാലത്തേക്ക് ബാധകമാക്കി 2010ലെ പ്രവൃത്തിക്ക് ക്രിമിനൽ ബാധ്യത ചുമത്താനാവില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

കുറ്റത്തിന് ആവശ്യമായ അടിസ്ഥാനഘടകം തന്നെ തെളിയിക്കാനായില്ല

ഹാർട്ട് ലങ് പാക്ക് നിർമ്മിക്കാൻ ലൈസൻസ് ഉണ്ടായിരുന്നോ എന്നതല്ല കേസിലെ അടിസ്ഥാന പ്രശ്നമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. 2010 ഒക്ടോബർ 28ന് ഈ ഉൽപ്പന്നം നിയമപ്രകാരം ‘മരുന്ന്’ ആയിരുന്നുവെന്ന് ആദ്യം തെളിയിക്കേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാവശ്യമായ വ്യക്തമായ നിയമപരമായ വിജ്ഞാപനം ഹാജരാക്കാൻ പ്രോസിക്യൂഷന് കഴിഞ്ഞില്ല. നിയമപരമായി ബാധകമല്ലാത്ത ഒരു മാനദണ്ഡം പാലിച്ചില്ലെന്ന പേരിൽ നിർമ്മാതാവിനെ ക്രിമിനൽ വിചാരണയ്ക്ക് വിധേയനാക്കാനാവില്ലെന്ന മുൻ കോടതി നിലപാടുകളും ഹൈക്കോടതി പരിഗണിച്ചു.

പരാതിയും സമൻസ് ഉത്തരവും റിവിഷൻ ഉത്തരവും പൂർണമായി റദ്ദാക്കി

ഹാർട്ട് ലങ് പാക്കിന്റെ പൊതുവായ നിയന്ത്രണപദവി എന്താണെന്ന് ഈ കേസിൽ തീരുമാനിക്കുന്നില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി പ്രത്യേകം വ്യക്തമാക്കി. 2010ലെ നിർമ്മാണ സമയത്ത് അതിനെ ‘മരുന്നായി’ കണക്കാക്കി ക്രിമിനൽ നടപടി സ്വീകരിക്കാൻ ആവശ്യമായ നിയമപരമായ അടിത്തറ ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെന്നാണ് വിധിയുടെ പരിധി. അതിനാൽ കേസ് തുടരുന്നത് നിയമനടപടിയുടെ ദുരുപയോഗമാകുമെന്ന് കണ്ടെത്തി 2013 ജൂലൈ 16ലെ പരാതി, സമൻസ് ഉത്തരവ്, 2014 ഒക്ടോബർ 29ലെ റിവിഷൻ തള്ളിയ ഉത്തരവ് എന്നിവയും തുടർന്നുള്ള എല്ലാ നടപടികളും റദ്ദാക്കി.

ക്രിമിനൽ ബാധ്യതയ്ക്ക് നിയമപരമായ വിജ്ഞാപനം നിർണായകമെന്ന് വിധി

വിധിയിലൂടെ പഞ്ചാബ്-ഹരിയാന ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കുന്നത്, മെഡിക്കൽ ഉപകരണങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഭരണപരമായ സർക്കുലറുകളോ വിശദീകരണങ്ങളോ മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് മുൻകാല ക്രിമിനൽ ബാധ്യത സൃഷ്ടിക്കാനാവില്ല എന്നതാണ്. നിയമതലത്തിൽ ശിക്ഷാനിയമങ്ങൾ കർശനമായി വ്യാഖ്യാനിക്കണമെന്ന തത്വമാണ് കോടതി പ്രയോഗിച്ചത്. സംസ്ഥാനതലത്തിൽ സമാന കേസുകളിൽ, ആരോപിത കുറ്റം നടന്ന സമയത്ത് ബന്ധപ്പെട്ട ഉപകരണത്തിന് നിയമപ്രകാരമുള്ള ഗസറ്റ് വിജ്ഞാപനം ഉണ്ടായിരുന്നോ എന്ന പരിശോധനയ്ക്ക് ഈ വിധി പ്രാധാന്യമാകും. എന്നാൽ ഹാർട്ട് ലങ് പാക്കിന്റെ നിലവിലെ നിയന്ത്രണപദവി സംബന്ധിച്ച് കോടതി ഈ വിധിയിൽ തീരുമാനമെടുത്തിട്ടില്ല.