ന്യൂഡൽഹി, 2026 സെപ്റ്റംബർ 15 –

ഇന്ത്യയിൽ എല്ലാ വർഷവും സെപ്റ്റംബർ 14 ഹിന്ദി ദിനമായി ആചരിക്കുന്നതിന് പിന്നിൽ ഭരണഘടനാ സഭയിലെ കടുത്ത ഭാഷാ തർക്കത്തിന്റെ ചരിത്രമുണ്ട്. 1949 സെപ്റ്റംബർ 14നാണ് വർഷങ്ങൾ നീണ്ട ചർച്ചകൾക്കൊടുവിൽ ഹിന്ദിയെ രാജ്യത്തിന്റെ ‘ദേശീയ ഭാഷ’യാക്കാതെ കേന്ദ്രത്തിന്റെ ‘ഔദ്യോഗിക ഭാഷ’യായി അംഗീകരിക്കുന്ന ഒത്തുതീർപ്പിലേക്ക് ഭരണഘടനാ സഭ എത്തിയത്. ഇംഗ്ലീഷ് 15 വർഷത്തേക്ക് ഔദ്യോഗിക ആവശ്യങ്ങൾക്ക് തുടരാനും തീരുമാനിച്ചു. ഈ ദിവസമാണ് പിന്നീട് ഹിന്ദി ദിനമായി ആചരിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്.

ഹിന്ദി വേണമെന്ന് ഒരു വിഭാഗം

സ്വാതന്ത്ര്യകാലത്ത് ഇന്ത്യയിൽ ഒരു ഡസനോളം പ്രധാന പ്രാദേശിക ഭാഷകളാണ് ജനങ്ങൾ സംസാരിച്ചിരുന്നത്. ഹിന്ദിയായിരുന്നു ഏറ്റവും കൂടുതൽ പേർ സംസാരിച്ച ഭാഷ. ഭരണഘടനാ സഭയിലെ ഹിന്ദി മേഖലകളിൽ നിന്നുള്ള ചില അംഗങ്ങൾ ഹിന്ദിയെ ദേശീയ ഭാഷയാക്കി ഇംഗ്ലീഷിന് പകരം ഉടൻ കൊണ്ടുവരണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ദക്ഷിണേന്ത്യ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഹിന്ദിയിതര മേഖലകളിലെ പ്രതിനിധികൾ ഇതിനെ എതിർത്തു. ദേശീയ ഐക്യത്തിന് ഒരൊറ്റ ഭാഷ നിർബന്ധമല്ലെന്നായിരുന്നു അവരുടെ നിലപാട്.

ഭൂരിപക്ഷ തീരുമാനമോ സമവായമോ?

ഭാഷയുടെ കാര്യത്തിൽ തീരുമാനം എങ്ങനെ എടുക്കണമെന്നതിലും വലിയ തർക്കമുണ്ടായി. ഹിന്ദിയെ പിന്തുണച്ചവർ ഭൂരിപക്ഷ വോട്ടിലൂടെ തീരുമാനിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ഹിന്ദിയിതര വിഭാഗങ്ങൾ സമവായമാണ് വേണ്ടതെന്ന് വാദിച്ചു. ഭാഷ ഒരു വിഭാഗത്തിനുമേൽ അടിച്ചേൽപ്പിച്ചാൽ അത് രാജ്യത്ത് അംഗീകരിക്കപ്പെടില്ലെന്ന മുന്നറിയിപ്പും ഉയർന്നു. ജവഹർലാൽ നെഹ്റു ഉൾപ്പെടെയുള്ള മിതവാദി കോൺഗ്രസ് നേതാക്കളും ഹിന്ദിയെ ഉടൻ ദേശീയ ഭാഷയാക്കുന്നതിലെ പ്രായോഗിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞിരുന്നു.

മുൻഷി–അയ്യങ്കാർ സമവായം

ഒടുവിൽ കെ.എം. മുൻഷിയുടെയും എൻ. ഗോപാലസ്വാമി അയ്യങ്കാറിന്റെയും പേരിൽ അറിയപ്പെട്ട സമവായ ഫോർമുലയാണ് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടത്. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വ്യവസ്ഥകൾ പിന്നീട് ഭരണഘടനയുടെ 343 മുതൽ 351 വരെയുള്ള അനുച്ഛേദങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. ഹിന്ദിക്ക് കേന്ദ്രത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷാ പദവി ലഭിച്ചു. ഇംഗ്ലീഷിൽ നിന്ന് ഹിന്ദിയിലേക്കുള്ള മാറ്റത്തിന് 15 വർഷത്തെ കാലാവധിയും നിശ്ചയിച്ചു. മറ്റ് 14 ഭാഷകളെയും ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടികയിൽ അംഗീകരിച്ചു.

1965ലും ഇംഗ്ലീഷ് അവസാനിച്ചില്ല

15 വർഷത്തെ കാലാവധി 1965ൽ അവസാനിച്ചെങ്കിലും കേന്ദ്ര ഭരണത്തിൽ ഹിന്ദി വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. ഹിന്ദിയിതര സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ശക്തമായ പ്രതിഷേധങ്ങളും അക്രമാസക്തമായ പ്രക്ഷോഭങ്ങളും ഉണ്ടായി. 1963ലെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷാ നിയമത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഹിന്ദിക്കൊപ്പം ഇംഗ്ലീഷും ഔദ്യോഗിക ആവശ്യങ്ങൾക്ക് തുടരുകയായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഭരണഘടന ഹിന്ദിയെ ഇന്ത്യയുടെ ‘ദേശീയ ഭാഷ’യായി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല; കേന്ദ്രത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായാണ് അംഗീകരിച്ചത്.