ജയ്പൂർ, 2026 സെപ്റ്റംബർ 11 –

രാജസ്ഥാനിലെ സർക്കാർ സ്കൂളുകളിൽ ചിത്രകലയും സംഗീതവും പഠിപ്പിക്കാൻ പ്രത്യേകം കലാ അധ്യാപകരെ നിയമിക്കണമെന്ന പൊതുതാൽപര്യ ഹർജി രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതി തീർപ്പാക്കി. ജസ്റ്റിസുമാരായ ഇന്ദർജീത് സിങ്, സന്ദീപ് തനേജ എന്നിവരുടെ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് 2026 സെപ്റ്റംബർ 3ന് ഉത്തരവിട്ടത്. വിമൽ ശർമയാണ് ഹർജിക്കാരൻ. രാജസ്ഥാൻ സർക്കാരും വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് അധികൃതരും സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസ ബോർഡുമാണ് എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാരനായി തൻവീർ അഹമ്മദ് ഹാജരായി. സർക്കാരിനായി അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ രാജേന്ദ്ര പ്രസാദിനൊപ്പം ഹർഷിത തക്രാൽ ഹാജരായി. കുട്ടികളുടെ സൗജന്യവും നിർബന്ധിതവുമായ വിദ്യാഭ്യാസ അവകാശ നിയമത്തിലെ വ്യവസ്ഥകൾ സർക്കാർ പാലിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് വിലയിരുത്തിയാണ് കോടതി ഹർജി തീർപ്പാക്കിയത്.

പ്രത്യേക കലാ അധ്യാപകരെ നിയമിക്കണമെന്നായിരുന്നു 2018ലെ ഹർജി

2018ലാണ് വിമൽ ശർമ പൊതുതാൽപര്യ ഹർജി നൽകിയത്. സർക്കാർ സ്കൂളുകളിൽ കലാവിദ്യാഭ്യാസം കൃത്യമായി നൽകണമെന്നും അതിനായി ആവശ്യമായ എണ്ണം കലാ അധ്യാപകരെ നിയമിക്കണമെന്നുമായിരുന്നു പ്രധാന ആവശ്യം. കലാവിദ്യാഭ്യാസം നൽകാതെ വിദ്യാർഥികൾക്ക് ഗ്രേഡ് രേഖപ്പെടുത്തുന്നതും മാർക്ക് ലിസ്റ്റ് നൽകുന്നതും തടയണമെന്നും ഹർജിയിൽ ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു.

പ്രത്യേകം കലാ അധ്യാപകർ വേണമെന്ന് നേരത്തെ ഹൈക്കോടതി പറഞ്ഞിരുന്നു

2024 ഡിസംബർ 3ന് കേസ് പരിഗണിച്ച ഹൈക്കോടതി, ചിത്രകലയിലോ സംഗീതത്തിലോ ബിരുദമില്ലാത്ത അധ്യാപകർക്ക് പരിശീലനം നൽകി കലാവിദ്യാഭ്യാസം നടത്തുന്നത് താൽക്കാലിക ക്രമീകരണം മാത്രമാണെന്ന് വിലയിരുത്തിയിരുന്നു. എല്ലാ സർക്കാർ സ്കൂളുകളിലും കൃത്യമായി നിയമിക്കപ്പെട്ട കലാ അധ്യാപകർ ഉണ്ടാകുന്നതാണ് ഉചിതമെന്നും അന്നത്തെ ബെഞ്ച് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. കലാ അധ്യാപക തസ്തികകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനും നിയമനം നടത്തുന്നതിനുമുള്ള പ്രവർത്തനപദ്ധതി സമർപ്പിക്കാൻ സർക്കാരിന് നാലാഴ്ചയും അനുവദിച്ചിരുന്നു.

ഒന്ന് മുതൽ പത്ത് വരെ ക്ലാസുകളിൽ കലാവിദ്യാഭ്യാസത്തിന് അധ്യാപകരെ നിയോഗിച്ചതായി സർക്കാർ

തുടർന്ന് സർക്കാർ കോടതിയിൽ വിശദീകരണം നൽകി. ഒന്ന് മുതൽ അഞ്ചുവരെ ക്ലാസുകളിലെ കുട്ടികളെ അടിസ്ഥാന അധ്യാപക പരിശീലനം നേടിയവരാണ് പഠിപ്പിക്കുന്നതെന്നും ആറ് മുതൽ എട്ട് വരെ ക്ലാസുകളിൽ ബി.എഡ് യോഗ്യതയുള്ള അധ്യാപകരാണെന്നും സർക്കാർ അറിയിച്ചു. ബി.എഡ് പഠനത്തിൽ കലാവിദ്യാഭ്യാസം ഒരു വിഷയമായി പഠിച്ച അധ്യാപകരെ ഉപയോഗിച്ച് ഒന്ന് മുതൽ പത്ത് വരെ ക്ലാസുകളിലെ വിദ്യാർഥികൾക്ക് കലാവിദ്യാഭ്യാസം നൽകാൻ നിർദേശം നൽകിയിട്ടുണ്ടെന്നും അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ കോടതിയെ അറിയിച്ചു.

ചിത്രകലയും സംഗീതവും മാത്രമല്ല കലാവിദ്യാഭ്യാസമെന്ന് സർക്കാർ

ചുമർചിത്രം, കാലിഗ്രഫി, രാജസ്ഥാനിലെ നാടൻകലകൾ, ഫ്രീഹാൻഡ് ഡ്രോയിങ്, സംഗീതം, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ, നാടകം, ഏകാങ്കം, നാടോടി നാടകം, തെരുവുനാടകം, മുഖംമൂടി നിർമാണം തുടങ്ങിയ നിരവധി മേഖലകൾ ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് കലാവിദ്യാഭ്യാസമെന്ന് സർക്കാർ വ്യക്തമാക്കി. ചിത്രകലയിലോ സംഗീതത്തിലോ മാത്രം പ്രത്യേക വൈദഗ്ധ്യമുള്ള അധ്യാപകരെ നിയമിച്ചതുകൊണ്ട് ഈ മേഖലകളെല്ലാം പഠിപ്പിക്കാൻ കഴിയണമെന്നില്ലെന്നും സർക്കാർ വാദിച്ചു.

വിദ്യാഭ്യാസ അവകാശ നിയമം സർക്കാർ പാലിച്ചെന്ന് കോടതി

സർക്കാർ നൽകിയ വിശദീകരണവും അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറലിന്റെ വാദവും പരിശോധിച്ച ഹൈക്കോടതി, 2009ലെ കുട്ടികളുടെ സൗജന്യവും നിർബന്ധിതവുമായ വിദ്യാഭ്യാസ അവകാശ നിയമത്തിലെ വ്യവസ്ഥകൾ സർക്കാർ പാലിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. ഇതോടെയാണ് പ്രത്യേക കലാ അധ്യാപകരെ നിയമിക്കണമെന്ന ആവശ്യവുമായി നൽകിയ പൊതുതാൽപര്യ ഹർജി തീർപ്പാക്കിയത്. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കോടതിയലക്ഷ്യ ഹർജിയും കോടതി അവസാനിപ്പിച്ചു.

പ്രത്യേക കലാ അധ്യാപക നിയമനത്തിന് പുതിയ നിർദേശം നൽകിയില്ല

സെപ്റ്റംബർ 3ലെ ഉത്തരവിൽ എല്ലാ സർക്കാർ സ്കൂളുകളിലും പ്രത്യേകം ചിത്രകല-സംഗീത അധ്യാപകരെ പുതുതായി നിയമിക്കാൻ കോടതി നിർദേശിച്ചിട്ടില്ല. പകരം, ബി.എഡ് പഠനത്തിൽ കലാവിദ്യാഭ്യാസം പഠിച്ച അധ്യാപകരിലൂടെ ഒന്ന് മുതൽ പത്ത് വരെ ക്ലാസുകളിൽ വിഷയം പഠിപ്പിക്കാനുള്ള സർക്കാരിന്റെ നിലവിലെ ക്രമീകരണം പരിഗണിച്ചാണ് ഹർജി തീർപ്പാക്കിയത്. അതിനാൽ ഈ കേസിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പ്രത്യേക കലാ അധ്യാപക തസ്തികകൾ സൃഷ്ടിക്കണമെന്ന നിർബന്ധിത കോടതി ഉത്തരവ് നിലവിലില്ല.

സർക്കാർ സ്കൂളുകളിലെ നിലവിലെ കലാവിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനം തുടരും

നിയമപരമായി, വിദ്യാഭ്യാസ അവകാശ നിയമം പാലിക്കുന്നതിന് സർക്കാർ സ്വീകരിച്ച നിലവിലെ സംവിധാനം മതിയെന്നാണ് ഈ കേസിൽ ഹൈക്കോടതി വിലയിരുത്തിയത്. അതിനാൽ പ്രത്യേക കലാ അധ്യാപകരെ നിയമിക്കണമെന്ന ഹർജിക്കാരന്റെ ആവശ്യം കോടതി പ്രത്യേകം അനുവദിച്ചിട്ടില്ല. സർക്കാർ സ്കൂളുകളിൽ കലാവിദ്യാഭ്യാസം നൽകേണ്ട ബാധ്യത തുടരുമെങ്കിലും അത് നിർവഹിക്കാൻ പ്രത്യേക ചിത്രകല-സംഗീത അധ്യാപകരെ മാത്രം നിയമിക്കണമെന്ന നിർദേശം ഈ വിധിയിലില്ല.