23-ആഗസ്ത്-26

പാകിസ്ഥാൻ അധീന ജമ്മു കശ്മീരിൽ ഏകദേശം പത്ത് വർഷമായി മാധ്യമപ്രവർത്തനം നടത്തുന്ന ഡാനിഷ് ഇർഷാദ് ഇപ്പോൾ പാകിസ്ഥാൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ നിരീക്ഷണത്തിലാണ്. മുസഫറാബാദിലും ഇസ്ലാമാബാദിലും പ്രവർത്തിച്ച അദ്ദേഹം പാകിസ്ഥാൻ അധീന കശ്മീരിലെ രാഷ്ട്രീയം, ഭരണസംവിധാനം, ജനകീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തുവരുന്നു. 2026 ജൂലൈയിലെ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്കിടയിൽ നടത്തിയ റിപ്പോർട്ടിംഗിന് പിന്നാലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് തീവ്രവാദ വിരുദ്ധ നിയമത്തിലെ നാലാം പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. എന്നാൽ ഒരു പ്രധാന വ്യത്യാസം ശ്രദ്ധിക്കണം: നാലാം പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് കോടതി കുറ്റക്കാരനെന്ന് വിധിച്ചതിന് തുല്യമല്ല.

കശ്മീരിനെ പുറത്തുനിന്ന് നോക്കിയില്ല, ഉള്ളിൽ നിന്ന് എഴുതി

ഇർഷാദിന്റെ റിപ്പോർട്ടിംഗിന്റെ പ്രത്യേകത പാകിസ്ഥാൻ അധീന കശ്മീരിലെ പ്രാദേശിക രാഷ്ട്രീയത്തെയും ജനങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങളെയും കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതാണ്. 2026ലെ പ്രക്ഷോഭകാലത്ത് “ചർച്ചകൾ തെരുവിലെ സംഘർഷം കുറയ്ക്കാം, പക്ഷേ രാഷ്ട്രീയ ചോദ്യങ്ങൾ അവശേഷിക്കുന്നു”, പ്രതിഷേധം മുzaഫറാബാദിലേക്ക് വ്യാപിച്ചത്, ഏറ്റുമുട്ടലുകളിൽ മരണങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത് തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിലാണ് അദ്ദേഹം എഴുതിയത്. അതായത് ഔദ്യോഗിക ഭരണകൂടത്തിന്റെ വിശദീകരണം മാത്രം ആവർത്തിക്കുന്നതിനു പകരം പ്രക്ഷോഭത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ കാരണങ്ങളും ജനങ്ങളുടെ പരാതികളും പരിശോധിക്കുന്ന രീതിയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ റിപ്പോർട്ടിംഗിൽ കാണുന്നത്.

ഇർഷാദിന്റെ “ആസാദി കെ ബാദ്” എന്ന പുസ്തകത്തിന്റെ പ്രത്യേകത, പാകിസ്ഥാൻ അധീന ജമ്മു കശ്മീരിനെ വെറും ഇന്ത്യ–പാകിസ്ഥാൻ തർക്കത്തിന്റെ ഭൂപടമായി കാണാതെ, അവിടെ ജീവിക്കുന്ന ജനങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ അവകാശം, ഭരണപരമായ അവഗണന, സാമ്പത്തിക അസമത്വം, ജനാധിപത്യ പ്രതിനിധിത്വം എന്നിവയുടെ കണ്ണിലൂടെ വായിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു എന്നതാണ്. പുസ്തകത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ലഭ്യമായ നിരൂപണത്തിൽ, ഇടക്കാല ഭരണസംവിധാനം, ജനാധിപത്യാവകാശങ്ങൾ, പാകിസ്ഥാൻ ഭരണാധികാരികളുടെ നയപരമായ വീഴ്ചകൾ, സിന്ധു ജല ഉടമ്പടി, മംഗള അണക്കെട്ട്, ജലവിഭവ പ്രശ്നങ്ങൾ, സമകാലിക ജനാവകാശ പ്രസ്ഥാനം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ ഒരേ രാഷ്ട്രീയ തുടർച്ചയിൽ പരിശോധിക്കുന്നതായി വ്യക്തമാകുന്നു. അതിൽ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധേയമായ നിരീക്ഷണം, കശ്മീരിനെ ഇന്ത്യയുടെയും പാകിസ്ഥാന്റെയും ദേശീയ അവകാശവാദങ്ങളിലൂടെ മാത്രം നിർവചിക്കുന്നതിന് പകരം, കശ്മീരികളോട് തന്നെ “നിങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ ഭാവി എന്തായിരിക്കണം?” എന്ന ചോദ്യം തിരികെ ചോദിക്കണം എന്ന സമീപനമാണ്. ഇന്ത്യയും പാകിസ്ഥാനും നിയന്ത്രിക്കുന്ന കശ്മീർ പ്രദേശങ്ങളിലെ ജനങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങളെ താരതമ്യമായി നോക്കുന്നതും, ദീർഘകാല സമാധാനത്തിന് അതിർത്തിക്കപ്പുറമുള്ള ജനങ്ങളുടെ സഞ്ചാരവും ബന്ധങ്ങളും പ്രാധാന്യമുള്ളതാണെന്ന ചിന്തയും ഇതിൽ കാണാം. ഇർഷാദ് തന്നെ പിന്നീട് ഈ പുസ്തകവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഇന്ത്യ–പാകിസ്ഥാൻ സംഘർഷം കുറയ്ക്കാൻ കശ്മീരിനെ ഒരു സമാധാനപാലക മേഖലയായി കാണുന്ന പഴയ ആശയങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിട്ടുണ്ട്.

ഏത് നിയമം? എന്താണ് നാലാം പട്ടിക?

ഇവിടെയാണ് സംഭവത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഗൗരവമുള്ള ഭാഗം. പാകിസ്ഥാനിലെ തീവ്രവാദവിരുദ്ധ നിയമം, 1997, അതിലെ 11ഇഇ വകുപ്പ് പ്രകാരമാണ് ഒരാളെ നാലാം പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ കഴിയുന്നത്. തീവ്രവാദവുമായി ബന്ധമുണ്ടെന്ന് വിശ്വസിക്കാൻ ന്യായമായ കാരണങ്ങളുണ്ടെങ്കിൽ, നിരോധിത സംഘടനയുമായി ബന്ധമുണ്ടെന്ന് സംശയിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അല്ലെങ്കിൽ അത്തരം സംഘടനയ്ക്ക് വേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുന്നുവെന്ന് കരുതാൻ കാരണമുണ്ടെങ്കിൽ സർക്കാർ ഒരാളെ കോടതിയുടെ മുൻകൂർ വിചാരണ കൂടാതെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ നിയമം അനുവദിക്കുന്നു. എന്നാൽ കാരണങ്ങൾ മൂന്ന് ദിവസത്തിനകം ബന്ധപ്പെട്ട വ്യക്തിയെ അറിയിക്കണമെന്നും നിയമം പറയുന്നു.

നാലാം പട്ടികയിൽ കയറിയാൽ ജീവിതം സാധാരണയാകില്ല

ഇത് വെറും പേരുകളുടെ പട്ടികയല്ല. യാത്രയ്ക്ക് മുൻകൂർ അനുമതി, സഞ്ചാര നിയന്ത്രണം, പൊലീസ് റിപ്പോർട്ടിങ്, ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ പ്രവേശന നിയന്ത്രണം, സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളിലെ നിയന്ത്രണങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ ഏർപ്പെടുത്താൻ അധികാരികൾക്ക് കഴിയും. സാഹചര്യത്തിനനുസരിച്ച് സ്വത്തുക്കളും വരുമാനവും പരിശോധിക്കാനും നിരീക്ഷണം ശക്തമാക്കാനും നിയമം അനുവദിക്കുന്നു. പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ട വ്യക്തിക്ക് സർക്കാർ നടപടിക്കെതിരെ അപ്പീൽ നൽകാനുള്ള വ്യവസ്ഥയും നിയമത്തിലുണ്ട്.

ഇർഷാദിന്റെ റിപ്പോർട്ടുകൾ എന്താണ് പറയുന്നത്?

പാകിസ്ഥാൻ അധീന കശ്മീരിലെ ജനങ്ങളുടെ പ്രക്ഷോഭത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഇർഷാദിന്റെ എഴുത്തിൽ പ്രധാനമായും രാഷ്ട്രീയ പ്രതിനിധിത്വം, ഭരണപരിഷ്കാരം, സാമ്പത്തിക ആവശ്യങ്ങൾ, ജനാവകാശങ്ങൾ, സുരക്ഷാസേനയുടെ നടപടികൾ എന്നിവയാണ് മുന്നിൽ വരുന്നത്. ജൂലൈയിലെ പ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പ്രതിഷേധക്കാരും സുരക്ഷാസേനയും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങളും മരണങ്ങളും അദ്ദേഹം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. അതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമീപനം ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക നിലപാടിനേക്കാൾ പ്രതിഷേധക്കാരുടെ ആവശ്യങ്ങൾക്കും അവയുടെ രാഷ്ട്രീയ പശ്ചാത്തലത്തിനും ഇടം നൽകുന്ന അന്വേഷണാത്മക സമീപനം എന്നാണ് ലഭ്യമായ റിപ്പോർട്ടുകളിൽ നിന്ന് പറയാൻ കഴിയുന്നത്. എന്നാൽ അതിനെ നേരിട്ട് “പാകിസ്ഥാൻ വിരുദ്ധ നിലപാട്” എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാൻ മതിയായ തെളിവില്ല.

ഒരു മാധ്യമപ്രവർത്തകനെ നിരീക്ഷണപ്പട്ടികയിൽ ഇടുമ്പോൾ സന്ദേശം എന്ത്?

ഇവിടെയാണ് യഥാർഥ രാഷ്ട്രീയ ചോദ്യം. നാലാം പട്ടിക തീവ്രവാദം തടയാനുള്ള നിയമോപാധിയാണ്. പക്ഷേ അതേ നിയമം ഉപയോഗിച്ച് ജനകീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്ന മാധ്യമപ്രവർത്തകനെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന സാഹചര്യം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ മാധ്യമസ്വാതന്ത്ര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്ക സ്വാഭാവികമാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് ഒരു വ്യക്തിക്കെതിരെ കോടതി കുറ്റവിധി ഉണ്ടാകുന്നതിന് മുമ്പ് തന്നെ യാത്രയും സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യവും നിയന്ത്രിക്കാനാകുന്ന സംവിധാനമാണിത്.

അതുകൊണ്ട് ഇർഷാദ് കേസിൽ രണ്ട് ചോദ്യങ്ങൾ വേർതിരിക്കണം:

അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ തീവ്രവാദ ബന്ധത്തിന് യഥാർഥ തെളിവുണ്ടോ?

അതും,

ജനങ്ങളുടെ പ്രക്ഷോഭം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തതുകൊണ്ടാണോ ഭരണകൂടത്തിന്റെ നടപടി ഉണ്ടായത്?

ആദ്യ ചോദ്യത്തിന് ഔദ്യോഗിക തെളിവുകൾ പുറത്തുവരണം. രണ്ടാമത്തെ ചോദ്യത്തിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ റിപ്പോർട്ടുകളും സർക്കാർ ഉത്തരവിന്റെ അടിസ്ഥാനവും പരിശോധിക്കണം.

ഇപ്പോൾ പുറത്തുവരുന്ന ഏറ്റവും വലിയ സന്ദേശം ഇതാണ്: പാകിസ്ഥാൻ അധീന കശ്മീരിലെ ജനകീയ അസന്തോഷം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്ന മാധ്യമപ്രവർത്തനത്തെ ഭരണകൂടം ദേശീയ സുരക്ഷയുടെ കണ്ണിലൂടെ കാണാൻ തുടങ്ങിയോ?

അത് ശരിയാണെങ്കിൽ, പ്രശ്നം ഡാനിഷ് ഇർഷാദിൽ അവസാനിക്കുന്നില്ല. കശ്മീരിൽ ജനങ്ങൾ എന്താണ് പറയുന്നത് എന്ന ചോദ്യം തന്നെ കൂടുതൽ അപകടകരമാകുകയാണ്.

സ്രോതസുകൾ

Pakistan Code, Ministry of Law and Justice – Anti-Terrorism Act, 1997 Pakistan Code – Anti-Terrorism Act 1997
National Counter Terrorism Authority Pakistan – Anti-Terrorism Act NACTA – Anti-Terrorism Act 1997
Kashmir Times – Danish Irshad Author Profile and Reports Kashmir Times – Danish Irshad
Kashmir Times – Review of “Azadi Kaay Baa’d” Book Review – Azadi Kaay Baa’d
National Assembly of Pakistan – Legal and Parliamentary Documents National Assembly of Pakistan
Sindh High Court – Anti-Terrorism Act Legal Text and Case Materials Sindh High Court – Anti-Terrorism Act