ജന്തർ മന്തറിൽ റാപ്പിഡ് ആക്ഷൻ ഫോഴ്‌സ് ചെയ്തത് അവരുടെ സ്വന്തം പരിശീലന മാനദണ്ഡങ്ങളുടെ ലംഘനമായിരുന്നോ? അതോ സമരത്തെ വഴിതിരിച്ചുവിടാൻ ആരുടെയെങ്കിലും ആസൂത്രിത നീക്കമോ?

“ജനങ്ങളെ ശത്രുവായി കാണരുത്” എന്ന സേനയ്ക്ക് എന്താണ് സംഭവിച്ചത്?

ഡൽഹിയിലെ ജന്തർ മന്തറിൽ നടന്ന പ്രതിഷേധത്തിനിടെ റാപ്പിഡ് ആക്ഷൻ ഫോഴ്‌സ് (RAF) ഉദ്യോഗസ്ഥർ പ്രതിഷേധക്കാരെ അമിതബലം പ്രയോഗിച്ച് മർദിക്കുന്ന ദൃശ്യങ്ങൾ സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിൽ വ്യാപകമായി പ്രചരിച്ചു. ചില ദൃശ്യങ്ങളിൽ പ്രതിഷേധം ഉപേക്ഷിച്ച് മാറിനിൽക്കുന്നവരെയും ലാത്തികൊണ്ട് അടിക്കുന്നതും, ചിലരെ മനഃപൂർവം തള്ളിയിടുന്നതും കാണാമെന്ന ആരോപണം ഉയർന്നു. ഇതിന് പിന്നാലെ RAF മേധാവി തന്നെ ഉദ്യോഗസ്ഥരോട് കടുത്ത അതൃപ്തി രേഖപ്പെടുത്തുകയും, ഡൽഹിയിലെ ഡ്യൂട്ടികളിൽ പെല്ലറ്റ് ഗണുകളും ഇലക്ട്രിക് ഷോക്ക് ആയുധങ്ങളും ഉപയോഗിക്കുന്നത് താൽക്കാലികമായി വിലക്കുകയും ചെയ്തു. “അമിതബലം ന്യായീകരിക്കാനാവില്ല. ബലം പ്രയോഗിക്കുന്നത് ഘട്ടംഘട്ടമായിരിക്കണം” എന്ന നിർദേശം മേൽനിലയിൽ നിന്ന് നൽകിയതായും റിപ്പോർട്ടുകൾ പുറത്തുവന്നു.

ഇതോടെ ഉയരുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ചോദ്യം ഇതാണ്.

RAF എന്ന പ്രത്യേക സേനയുടെ പരിശീലന തത്വങ്ങൾ ജന്തർ മന്തറിൽ ലംഘിക്കപ്പെട്ടോ?

RAF സാധാരണ പൊലീസ് അല്ല; അത് പ്രത്യേക പരിശീലനം നേടിയ ജനക്കൂട്ട നിയന്ത്രണ സേനയാണ്

1992 ൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട RAF, കേന്ദ്ര റിസർവ് പൊലീസ് സേനയുടെ പ്രത്യേക വിഭാഗമാണ്. കലാപങ്ങൾ, വർഗീയ സംഘർഷങ്ങൾ, വലിയ പ്രതിഷേധങ്ങൾ എന്നിവയിൽ കുറഞ്ഞ നാശനഷ്ടത്തോടെ സ്ഥിതിഗതികൾ നിയന്ത്രിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ദൗത്യം.

ഈ സേനയുടെ മുദ്രാവാക്യം തന്നെ ശ്രദ്ധേയമാണ്.

“Serving Humanity with Sensitive Policing.”

അതായത് ശക്തി പ്രദർശിപ്പിക്കുക എന്നതല്ല ലക്ഷ്യം. മനുഷ്യസൗഹൃദപരമായ പൊലീസ് ഇടപെടൽ തന്നെയാണ് പരിശീലനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം. RAF അക്കാദമി ഓഫ് പബ്ലിക് ഓർഡറിൽ നൽകുന്ന പരിശീലനത്തിൽ പ്രധാനമായി ഉൾപ്പെടുന്നത്:

• ജനക്കൂട്ടത്തിന്റെ മനഃശാസ്ത്രം മനസ്സിലാക്കൽ
• പ്രകോപനം ഒഴിവാക്കുന്ന ഇടപെടൽ
• കുറഞ്ഞ തോതിൽ മാത്രം ബലം പ്രയോഗിക്കൽ
• സ്ത്രീകൾക്കും കുട്ടികൾക്കും പ്രത്യേക സംരക്ഷണം
• മുന്നറിയിപ്പിലൂടെ ജനക്കൂട്ടത്തെ പിരിച്ചുവിടൽ
• ആവശ്യമായാൽ മാത്രമുള്ള ഘട്ടംഘട്ടമായ ശക്തിപ്രയോഗം
• മനുഷ്യാവകാശ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കൽ

RAF ന്റെ ഔദ്യോഗിക പ്രവർത്തനരീതികളിലും ആഭ്യന്തര പരിശീലനങ്ങളിലും Minimum Necessary Force എന്ന സിദ്ധാന്തത്തിനാണ് മുൻഗണന.

ബലം പ്രയോഗിക്കുന്നതിനും ഒരു ക്രമമുണ്ട്

ജനക്കൂട്ട നിയന്ത്രണത്തിൽ അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിലും ഇന്ത്യൻ സുരക്ഷാസേനകളുടെ പരിശീലനത്തിലും ഒരേ അടിസ്ഥാന തത്വമാണ് സ്വീകരിക്കുന്നത്.

ക്രമം സാധാരണ ഇങ്ങനെയാണ്.

• മുന്നറിയിപ്പ്
• സംഭാഷണം
• ബാരിക്കേഡ്
• ശരീരഭാഷയിലൂടെ നിയന്ത്രണം
• ഷീൽഡുകളും ലാത്തികളും ഉപയോഗിച്ചുള്ള പ്രതിരോധം
• കണ്ണീർവാതകം
• അത്യാവശ്യ സാഹചര്യത്തിൽ മാത്രം പ്രത്യേക ആയുധങ്ങൾ

ഓരോ ഘട്ടവും പരാജയപ്പെട്ടാൽ മാത്രമേ അടുത്ത ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കാവൂ.

ഒരു പ്രതിഷേധക്കാരൻ നിയമം ലംഘിക്കുന്നുവെന്ന കാരണത്താൽ മുഴുവൻ ജനക്കൂട്ടത്തെയും ശിക്ഷിക്കുന്ന രീതിയല്ല RAF പരിശീലനം.

ജന്തർ മന്തറിലെ ദൃശ്യങ്ങൾ ഈ മാനദണ്ഡങ്ങളോട് പൊരുത്തപ്പെടുന്നുണ്ടോ?

സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിൽ പ്രചരിച്ച നിരവധി വീഡിയോകൾ പരിശോധിച്ച ശേഷമാണ് RAF ഉന്നത നേതൃത്വം തന്നെ ആഭ്യന്തര പരിശോധന ആരംഭിച്ചത്.

പുറത്തുവന്ന വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം ഉദ്യോഗസ്ഥരോട് ചോദിച്ച പ്രധാന ചോദ്യങ്ങൾ ഇവയാണ്.

• എന്തുകൊണ്ടാണ് ചിലരെ പിന്തുടർന്ന് മർദിച്ചത്?
• പ്രതിഷേധത്തിൽ നിന്ന് മാറിനിന്നവരെ എന്തിന് ആക്രമിച്ചു?
• ബലം പ്രയോഗിക്കുമ്പോൾ SOP പാലിച്ചോ?
• നിർദേശിച്ച ആയുധങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചോ?

ഈ ചോദ്യങ്ങൾ തന്നെ ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

സംഭവത്തിൽ പ്രാഥമികമായി SOP ലംഘനസാധ്യത മേൽനിലയും തള്ളിക്കളഞ്ഞിട്ടില്ല.

പെല്ലറ്റ് ഗൺ വിലക്കിയത് എന്തുകൊണ്ട്?

RAF ന്റെ കലാപനിയന്ത്രണ ശേഖരത്തിൽ പെല്ലറ്റ് ഗണുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നാലും അവയുടെ ഉപയോഗം അതീവ നിയന്ത്രിതമാണ്.

റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, അവ ഉപയോഗിക്കേണ്ടത് അത്യന്തം ഗുരുതര സാഹചര്യങ്ങളിൽ മാത്രമാണ്. താഴത്തെ ശരീരഭാഗത്തേക്ക് മാത്രമായി ലക്ഷ്യമിടുകയും പരിക്ക് കുറയ്ക്കാനുള്ള സംവിധാനങ്ങളോടെയുമാണ് ഉപയോഗിക്കേണ്ടത്. ജന്തർ മന്തർ സംഭവത്തിന് പിന്നാലെ ഇത്തരത്തിലുള്ള ആയുധങ്ങളുടെ ഉപയോഗം ഡൽഹിയിൽ താൽക്കാലികമായി വിലക്കിയത് മേൽനില സംഭവത്തെ ഗൗരവമായി കാണുന്നതിന്റെ സൂചനയായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.

എന്നാൽ പ്രതിഷേധക്കാർ മുഴുവൻ സമാധാനപരമായിരുന്നോ?

അല്ല.

ഇത് മറച്ചുവയ്ക്കാൻ കഴിയുന്ന വസ്തുതയല്ല.

പിന്നീട് പുറത്തുവന്ന ചില ദൃശ്യങ്ങളിൽ RAF ഉദ്യോഗസ്ഥരെ വാളുകളുമായി ആക്രമിക്കുന്നതും പിന്തുടരുന്നതും ആരോപിക്കപ്പെട്ടു. നിരവധി എഫ്ഐആറുകളും രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. ചില സുരക്ഷാസേനാംഗങ്ങൾക്കും പരിക്കേറ്റതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.

അതുകൊണ്ട് സംഭവത്തെ “പോലീസ് മാത്രം കുറ്റക്കാർ” അല്ലെങ്കിൽ “പ്രതിഷേധക്കാർ മാത്രം കുറ്റക്കാർ” എന്ന രണ്ട് അതിരുകളിലൊന്നിൽ ഒതുക്കുന്നത് യാഥാർത്ഥ്യത്തെ ലളിതമാക്കും.

അപ്പോൾ ആരെങ്കിലും സമരം അട്ടിമറിക്കാൻ ശ്രമിച്ചോ?

ഇതാണ് ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായി സമീപിക്കേണ്ട ചോദ്യം.

ഒരു വലിയ ജനകീയ സമരത്തിൽ മൂന്ന് കാര്യങ്ങൾ ഒരേസമയം സംഭവിക്കാം.

ഭൂരിഭാഗം പ്രതിഷേധക്കാർ സമാധാനപരമായിരിക്കും.
ചെറിയൊരു വിഭാഗം സംഘർഷം സൃഷ്ടിച്ചേക്കാം.
അതിന്റെ പേരിൽ മുഴുവൻ സമരവും അക്രമപരമാണെന്ന ചിത്രം രൂപപ്പെടാം.

ചരിത്രത്തിൽ ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങൾ പലതവണ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്.

എന്നാൽ ജന്തർ മന്തർ സംഭവത്തിൽ സമരത്തെ മനഃപൂർവം അട്ടിമറിക്കാൻ ആരെങ്കിലും ഗൂഢാലോചന നടത്തിയെന്നതിന് ഇതുവരെ ഔദ്യോഗികമായ തെളിവുകളൊന്നും പുറത്തുവന്നിട്ടില്ല.

അത്തരം നിഗമനത്തിലെത്തുന്നത് അന്വേഷണഫലങ്ങൾക്ക് മുമ്പായി യുക്തിസഹമല്ല.

പക്ഷേ സുരക്ഷാ വിദഗ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്ന ഒരു കാര്യം ഉണ്ട്.

ജനക്കൂട്ടത്തിൽ ചെറിയൊരു വിഭാഗം അക്രമം സൃഷ്ടിച്ചാൽ പരിശീലനം നേടിയ RAF അതിന് അനുപാതികമായും നിയന്ത്രിതമായും പ്രതികരിക്കണമെന്നതാണ് അവരുടെ പരിശീലനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം. അതാണ് ഈ സംഭവത്തിൽ പരിശോധിക്കപ്പെടേണ്ട പ്രധാന വിഷയം.

ഏറ്റവും വലിയ തിരിച്ചടി ആരുടെ വിശ്വാസ്യതയ്ക്കാണ്?

ഈ സംഭവം പ്രതിഷേധക്കാരെയും സുരക്ഷാസേനയെയും ഒരുപോലെ ബാധിക്കുന്നു.

അമിതബലം തെളിയുകയാണെങ്കിൽ RAF ന്റെ “Sensitive Policing” എന്ന പ്രതിച്ഛായ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടും.

അതേസമയം പ്രതിഷേധത്തിന്റെ മറവിൽ സുരക്ഷാസേനയെ ആക്രമിച്ചവർ ആരാണെന്നതും വ്യക്തമായാൽ സമരത്തിന്റെ നൈതികബലത്തിനും തിരിച്ചടിയാകും.

ഈ സംഭവത്തിൽ രാഷ്ട്രീയ വിവാദങ്ങളേക്കാൾ പ്രധാനപ്പെട്ടത് ഒരു പ്രൊഫഷണൽ ചോദ്യമാണ്.

RAF സ്വന്തം പരിശീലന മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിച്ചോ?

ഉത്തരം “അതെ” ആണെങ്കിൽ പുറത്തുവന്ന ദൃശ്യങ്ങൾക്ക് വിശദീകരണം നൽകേണ്ടത് അന്വേഷണമാണ്.

ഉത്തരം “അല്ല” ആണെങ്കിൽ അത് ചില വ്യക്തികളുടെ വീഴ്ചയാണോ, കമാൻഡ് തലത്തിലെ പിഴവാണോ, അതോ സാഹചര്യത്തെ തെറ്റായി വിലയിരുത്തിയതാണോ എന്ന് കണ്ടെത്തേണ്ടതും അന്വേഷണത്തിന്റെ ബാധ്യതയാണ്.

ജന്തർ മന്തറിൽ നടന്നത് ഒരു പ്രതിഷേധത്തിന്റെ കഥ മാത്രമല്ല.

ജനാധിപത്യത്തിൽ പ്രതിഷേധിക്കാനുള്ള അവകാശവും നിയമം നടപ്പാക്കാനുള്ള അധികാരവും തമ്മിലുള്ള അതിസൂക്ഷ്മമായ രേഖ എവിടെയാണ് വരയ്ക്കേണ്ടത് എന്ന ചോദ്യമാണ് ഈ സംഭവം വീണ്ടും രാജ്യത്തിന് മുന്നിൽ ഉയർത്തുന്നത്.