ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 180-ലധികം രാജ്യങ്ങളിൽ പ്രവർത്തനം, കോടിക്കണക്കിന് അനുയായികൾ, ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ സാമ്പത്തിക-സാമൂഹിക കൗൺസിലിൽ പ്രത്യേക കൺസൾട്ടേറ്റീവ് പദവി, ദുരന്തനിവാരണം മുതൽ ഗ്രാമവികസനം വരെയുള്ള സാമൂഹിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ധ്യാനവും ശ്വസനപരിശീലനവും വഴി മാനസികാരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്താമെന്ന സന്ദേശം—ഇതൊക്കെയാണ് ശ്രീശ്രീ രവിശങ്കർ സ്ഥാപിച്ച ആർട്ട് ഓഫ് ലിവിംഗ് എന്ന സംഘടനയുടെ പൊതുചിത്രം. എന്നാൽ, ഒരു ആത്മീയ പ്രസ്ഥാനം ആഗോള സ്വാധീനത്തിലേക്ക് വളർന്നപ്പോൾ അതിനൊപ്പം ആരോപണങ്ങളും വിവാദങ്ങളും ഉയർന്നു. ഏറ്റവും ഒടുവിൽ, ബെംഗളൂരുവിനടുത്തുള്ള കഗ്ഗലിപുര മേഖലയിലെ സർക്കാർ ഭൂമി കൈയേറ്റം ചെയ്തെന്ന പരാതികൾ അന്വേഷിക്കാൻ കർണാടക സർക്കാർ പ്രത്യേക അന്വേഷണസംഘം (SIT) രൂപീകരിച്ചതോടെ പഴയ വിവാദങ്ങളും വീണ്ടും ചർച്ചയാകുകയാണ്.

പക്ഷേ, ആർട്ട് ഓഫ് ലിവിംഗിനെതിരായ ആരോപണങ്ങൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ എത്രത്തോളം തെളിയിക്കപ്പെട്ടവയാണ്? എത്രത്തോളം രാഷ്ട്രീയമോ നിയമപരമോ ആയ തർക്കങ്ങളാണ്? കഴിഞ്ഞ പതിനഞ്ച് വർഷത്തെ സംഭവങ്ങൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാണ്. സംഘടനയ്‌ക്കെതിരെ നിരവധി ഗുരുതര ആരോപണങ്ങൾ ഉയർന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിലും അവയിൽ പലതും ഇപ്പോഴും കോടതികളിലോ അന്വേഷണഘട്ടത്തിലോ ആണ്. ചില കേസുകളിൽ കോടതികൾ സർക്കാരിന്റെ നടപടികൾ റദ്ദാക്കിയിട്ടുണ്ട്; പുതിയ ചില ആരോപണങ്ങൾ അന്വേഷിക്കാനാണ് ഇപ്പോൾ എസ്.ഐ.ടി. രൂപീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ, “ആരോപണങ്ങൾ ശരിയാണ്” എന്നും “എല്ലാം ഗൂഢാലോചനയാണ്” എന്നും ഒരുപോലെ ഉറപ്പിച്ച് പറയാൻ ലഭ്യമായ തെളിവുകൾ അനുവദിക്കുന്നില്ല. യാഥാർഥ്യം ഈ രണ്ട് അറ്റങ്ങൾക്കിടയിലാണെന്ന് നിയമരേഖകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

വിവാദങ്ങളുടെ തുടക്കം: ഭൂമി ഇടപാടുകൾ

ആർട്ട് ഓഫ് ലിവിംഗിനെ സ്ഥിരമായി പിന്തുടർന്ന പ്രധാന ആരോപണം ഭൂമിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. ബെംഗളൂരുവിന് സമീപമുള്ള കഗ്ഗലിപുര, അഗര, ജി.എം. പാല്യ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിലെ സർക്കാർ ഭൂമി, ഗോമാള ഭൂമി, മഴവെള്ളച്ചാൽ, ജലാശയ പരിസരം എന്നിവ കൈയേറിയെന്നാണ് വിവിധ പൊതുതാൽപര്യ ഹർജികളിലും പരാതികളിലും ആരോപിക്കപ്പെട്ടത്. വിവിധ ട്രസ്റ്റുകളും അനുബന്ധ സ്ഥാപനങ്ങളും സർക്കാർ അനുവദിച്ചതിലധികം ഭൂമി കൈവശപ്പെടുത്തിയെന്നായിരുന്നു പരാതിക്കാരുടെ വാദം.

2025-ൽ നടന്ന റവന്യൂ സർവേയിൽ 290 ഏക്കറിലധികം സർക്കാർ ഭൂമി കൈയേറ്റം ചെയ്തിരിക്കാമെന്ന പ്രാഥമിക കണ്ടെത്തൽ ഉണ്ടായതായി കർണാടക സർക്കാർ പറയുന്നു. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് 2026-ൽ പ്രത്യേക അന്വേഷണസംഘം രൂപീകരിച്ചത്. രേഖകൾ പരിശോധിക്കുക, യഥാർത്ഥ ഉടമസ്ഥാവകാശം കണ്ടെത്തുക, വ്യാജരേഖകളുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കുക, ഉപഗ്രഹചിത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഭൂമിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ വിലയിരുത്തുക തുടങ്ങിയ വിപുലമായ ചുമതലകളാണ് എസ്.ഐ.ടിക്ക് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഈ കണ്ടെത്തലുകൾ ഇപ്പോഴും അന്തിമനിഗമനമല്ല; അന്വേഷണം തുടരുകയാണ്.

ആർട്ട് ഓഫ് ലിവിംഗ് പറയുന്നത്?

സംഘടനയുടെ മറുപടി തുടക്കം മുതൽ വ്യക്തമാണ്. ഭൂമി കൈയേറ്റം നടത്തിയിട്ടില്ലെന്നും, നിയമപരമായി ലഭിച്ച ഭൂമിയിലാണ് സ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നതെന്നും അവർ പറയുന്നു. ഇപ്പോഴത്തെ എസ്.ഐ.ടി. അന്വേഷണത്തെയും സംഘടന സ്വാഗതം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അതോടൊപ്പം, തങ്ങൾക്കെതിരെ ആസൂത്രിതമായ അപകീർത്തിപ്രചാരണം നടക്കുകയാണെന്നും സംഘടന ആരോപിക്കുന്നു. അന്വേഷണം വേഗത്തിൽ പൂർത്തിയാക്കി സത്യം പുറത്തുവരണമെന്നാണ് അവരുടെ നിലപാട്.

കോടതി എന്ത് പറഞ്ഞു?

ആരോപണങ്ങൾ ഉയർന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം അവ തെളിയിക്കപ്പെട്ടുവെന്നില്ല. അതിന് ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണം 2026-ലെ കർണാടക ഹൈക്കോടതി വിധിയാണ്. ശ്രീശ്രീ രവിശങ്കർക്കെതിരെ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത എഫ്.ഐ.ആർ കോടതി റദ്ദാക്കി. അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിപരമായി പ്രതിയാക്കാൻ ആവശ്യമായ അടിസ്ഥാനമില്ലെന്നായിരുന്നു കോടതിയുടെ വിലയിരുത്തൽ. എന്നാൽ അതേ സമയം ഭൂമിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ തർക്കങ്ങളും അവസാനിച്ചുവെന്നല്ല അതിന്റെ അർത്ഥം. സ്ഥാപനങ്ങളെയും ഭൂമി രേഖകളെയും സംബന്ധിച്ച മറ്റ് വിഷയങ്ങൾ വേറിട്ട നടപടിക്രമങ്ങളിലൂടെ തുടരാമെന്ന സാഹചര്യം നിലനിൽക്കുന്നു.

യമുനാ തീരത്തെ ലോക സാംസ്കാരികോത്സവം

2016-ൽ ഡൽഹിയിലെ യമുനാ പ്രളയതടത്തിൽ നടന്ന World Culture Festival ആണ് ആർട്ട് ഓഫ് ലിവിംഗിനെ ദേശീയതലത്തിൽ ഏറ്റവും വലിയ വിവാദത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരും ദേശീയ ഹരിത ട്രൈബ്യൂണലും (NGT) ഈ പരിപാടി യമുനയുടെ പ്രളയതടത്തിന് നാശം വരുത്തിയെന്ന് ആരോപിച്ചു. വേദിനിർമാണവും ജനത്തിരക്കും പ്രകൃതിദത്ത ആവാസവ്യവസ്ഥയെ ബാധിച്ചെന്നായിരുന്നു വിമർശനം.

സംഘടന ഇതിനെ ശക്തമായി നിഷേധിച്ചു. പരിപാടി നടന്ന സ്ഥലത്ത് മുമ്പേ മാലിന്യക്കൂമ്പാരങ്ങളും നിർമ്മാണാവശിഷ്ടങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്നും, തങ്ങൾ പുതിയ നാശനഷ്ടമൊന്നും ഉണ്ടാക്കിയിട്ടില്ലെന്നും അവർ വിശദീകരിച്ചു. ഇന്നും ഈ വിഷയം പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും വൻജനസമ്മേളനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥയെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനവിഷയമായി തുടരുകയാണ്.

മുൻ അനുയായികളുടെ ആരോപണങ്ങൾ

വർഷങ്ങളായി ചില മുൻ അനുയായികൾ സംഘടനയുടെ ആഭ്യന്തര പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ധനശേഖരണം, പരിശീലനരീതികൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വിമർശനങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ചില ആരോപണങ്ങൾ കോടതിയിലും എത്തിയിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ അവയിൽ പലതും വ്യക്തിപരമായ തർക്കങ്ങളായിരുന്നുവെന്നും, സംഘടനാപരമായ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്ന അന്തിമവിധികൾ ഉണ്ടായിട്ടില്ലെന്നും നിയമരേഖകൾ കാണിക്കുന്നു. ആരോപണങ്ങൾ ഉയർന്ന എല്ലാ സംഭവങ്ങളിലും ആർട്ട് ഓഫ് ലിവിംഗ് അവ നിഷേധിക്കുകയോ നിയമപരമായി നേരിടുകയോ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ നിഴലുണ്ടോ?

കർണാടകയിൽ കോൺഗ്രസ് സർക്കാരും കേന്ദ്രത്തിൽ ബി.ജെ.പി. സർക്കാരുമുള്ള രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യത്തിലാണ് പുതിയ എസ്.ഐ.ടി. അന്വേഷണം വന്നിരിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ, ഇത് ശുദ്ധമായ നിയമനടപടിയാണോ, അതോ രാഷ്ട്രീയ പശ്ചാത്തലവും ഉണ്ടോ എന്ന ചർച്ചയും ഉയരുന്നുണ്ട്. സംഘടനയുടെ പിന്തുണക്കാർ അന്വേഷണം രാഷ്ട്രീയപ്രേരിതമാണെന്ന് ആരോപിക്കുമ്പോൾ, സർക്കാരിന്റെ നിലപാട് മറ്റൊന്നാണ്—സർക്കാർ ഭൂമിയും പൊതുസ്വത്തും സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് ഭരണകൂടത്തിന്റെ കടമയാണെന്നും, അന്വേഷണം തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലായിരിക്കുമെന്നുമാണ് അവർ പറയുന്നത്.

അപ്പോൾ സത്യം എന്താണ്?

ആർട്ട് ഓഫ് ലിവിംഗിനെതിരായ എല്ലാ ആരോപണങ്ങളും തെളിയിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് പറയുന്നത് തെറ്റാണ്. അതുപോലെ എല്ലാ ആരോപണങ്ങളും വെറും ഗൂഢാലോചനയാണെന്ന് പറയുന്നതിനും തെളിവില്ല. ലഭ്യമായ കോടതി രേഖകളും ഔദ്യോഗിക രേഖകളും പരിശോധിക്കുമ്പോൾ മൂന്ന് കാര്യങ്ങൾ വ്യക്തമാണ്. ഒന്നാമത്, സംഘടനയ്ക്കെതിരെ ഗൗരവമുള്ള നിയമപരമായ പരാതികൾ പലതവണ ഉയർന്നിട്ടുണ്ട്. രണ്ടാമത്, അവയിൽ ചിലതിൽ കോടതികൾ സംഘടനയ്ക്ക് അനുകൂലമായ വിധികൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. മൂന്നാമത്, ഏറ്റവും പുതിയ ഭൂമി കൈയേറ്റ ആരോപണങ്ങൾ ഇപ്പോൾ എസ്.ഐ.ടി. അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്; അതിൽ അന്തിമ നിഗമനം ഇതുവരെ വന്നിട്ടില്ല.

അതുകൊണ്ട് ആർട്ട് ഓഫ് ലിവിംഗിന്റെ കഥ ആത്മീയ വിജയത്തിന്റെ മാത്രം കഥയല്ല; ഇന്ത്യയിൽ വൻ സ്വാധീനമുള്ള മത-ആത്മീയ സംഘടനകൾ എങ്ങനെ നിയമപരമായും രാഷ്ട്രീയപരമായും സാമൂഹികമായും കടുത്ത പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാകുന്നു എന്നതിന്റെ കഥ കൂടിയാണ്. അന്വേഷണങ്ങൾ പൂർത്തിയാകുന്നതുവരെ ആരോപണങ്ങൾ ആരോപണങ്ങളായി തന്നെ തുടരുന്നു; കോടതി വിധികളാണ് അവയ്ക്ക് അന്തിമ രൂപം നൽകുക. അതുവരെ വിശ്വാസവും സംശയവും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തിയിലാണ് ഈ വിവാദങ്ങളുടെ യഥാർഥ ചിത്രം നിൽക്കുന്നത്.

290 ഏക്കറിലധികം കൈയേറിയെന്ന ആരോപണങ്ങളാണ് എസ്.ഐ.ടി. പരിശോധിക്കുക.

ആർട്ട് ഓഫ് ലിവിംഗിനെതിരായ ഭൂമി കൈയേറ്റ ആരോപണങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പുതിയതും നിർണായകവുമായ നീക്കമാണ് കർണാടക സർക്കാർ പ്രത്യേക അന്വേഷണസംഘം (എസ്.ഐ.ടി.) രൂപീകരിച്ചത്. ബെംഗളൂരു ദക്ഷിണ താലൂക്കിലെ കഗ്ഗലിപുരയും സമീപപ്രദേശങ്ങളും കേന്ദ്രീകരിച്ച് ആർട്ട് ഓഫ് ലിവിംഗ്, അതിന്റെ അനുബന്ധ സ്ഥാപനങ്ങൾ, മറ്റ് ചില കക്ഷികൾ എന്നിവ സർക്കാർ ഭൂമിയും പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ ഭൂമിയും ഉൾപ്പെടെ ഏകദേശം 290 ഏക്കറിലധികം കൈയേറിയെന്ന ആരോപണങ്ങളാണ് എസ്.ഐ.ടി. പരിശോധിക്കുക. ബെംഗളൂരു റീജിയണൽ കമ്മിഷണറുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 11 അംഗ സംഘത്തിന് ഭൂമി അനുവദിച്ച രേഖകൾ, യഥാർത്ഥ ഉടമസ്ഥാവകാശം, വ്യാജരേഖകളുണ്ടോയെന്ന പരിശോധന, പൊതുവഴികൾ, രാജകാലുവകൾ, ജലാശയങ്ങൾ എന്നിവയിലെ അതിക്രമങ്ങൾ, ഉപഗ്രഹചിത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള പരിസ്ഥിതി നാശം തുടങ്ങിയവ പരിശോധിച്ച് മൂന്ന് മാസത്തിനകം റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിക്കാനാണ് നിർദേശം. അതേസമയം, എല്ലാ ആരോപണങ്ങളും ആർട്ട് ഓഫ് ലിവിംഗ് നിഷേധിക്കുകയും, സത്യം പുറത്തുവരാൻ സഹായിക്കുമെന്ന നിലപാടോടെ അന്വേഷണത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്യുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ ഇപ്പോൾ രൂപീകരിച്ച എസ്.ഐ.ടി. ഒരു കുറ്റസ്ഥിരീകരണമല്ല; ആരോപണങ്ങളുടെ വസ്തുത പരിശോധിക്കുന്ന ഔദ്യോഗിക അന്വേഷണത്തിന്റെ പുതിയ ഘട്ടമാണിത്.