മണിപ്പുർ, 2026 നവംബർ 17 –
പൊങ്ങിക്കിടക്കുന്ന പുൽമേടുകളിലെ നർത്തകൻ
പുലരിയിൽ ലോക്തക് തടാകത്തിന് മീതെ മഞ്ഞിറങ്ങുമ്പോൾ, വെള്ളത്തിൽ പൊങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ‘ഫുംദി’കളിലൂടെ പതുക്കെ ചുവടുവെക്കുന്ന സാങ്ഗായിയെ കാണാം. ഇളകുന്ന പ്രതലത്തിലൂടെയുള്ള സൂക്ഷ്മമായ നടത്തം വെള്ളത്തിന് മീതെയുള്ള നിശ്ശബ്ദ നൃത്തംപോലെ തോന്നും. മണിപ്പുരിന്റെ സംസ്ഥാന മൃഗവും പ്രിയപ്പെട്ട ‘നൃത്തം ചെയ്യുന്ന മാനു’മാണ് സാങ്ഗായ്. സ്വാഭാവിക ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ മണിപ്പുരിൽ മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന ഈ മാനിന്റെ ശാസ്ത്രീയനാമം റുസെർവസ് എൽഡി എൽഡി എന്നാണ്. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ജൈവവൈവിധ്യത്തിന്റെയും സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തിന്റെയും പ്രതീകമായ ഇതിന്റെ നിലനിൽപ്പ് കൈബുൾ ലംജാവോ ദേശീയോദ്യാനത്തിന്റെ ദുർബലമായ ആവാസവ്യവസ്ഥയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ലോക്തക് തടാകത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്താണ് ദേശീയോദ്യാനം. മണ്ണും അഴുകിയ സസ്യാവശിഷ്ടങ്ങളും ജീവനുള്ള സസ്യങ്ങളും കൂടിച്ചേർന്ന് രൂപപ്പെടുന്ന പൊങ്ങിക്കിടക്കുന്ന പ്രതലങ്ങളാണ് ഫുംദികൾ. ചില ഭാഗങ്ങൾക്ക് മാനുകളുടെ ഭാരം താങ്ങാനുള്ള കട്ടിയുണ്ടാകും. മറ്റുഭാഗങ്ങൾ നനഞ്ഞും മൃദുവായും കിടക്കും. ആഴംകുറഞ്ഞ ജലഭാഗങ്ങൾ, തുറന്ന ജലാശയഭാഗങ്ങൾ, ഞാങ്ങണകൾ, പുല്ലുകൾ, ചെറിയ ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങൾ എന്നിവയും ഉദ്യാനത്തിലുണ്ട്.
നടത്തത്തിന് താളം നൽകുന്നത് കാലുകളുടെ പ്രത്യേകത
പിളർന്ന കുളമ്പുകളും നീണ്ട കീഴ്ക്കാലുകളും ചതുപ്പുനിലത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കാൻ സാങ്ഗായിയെ സഹായിക്കുന്നു. ഒരു ഭാഗത്തുനിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് ചുവടുവെക്കുമ്പോൾ ശരീരം പതുക്കെ ആടുന്നതാണ് നൃത്തം ചെയ്യുന്നതുപോലെ തോന്നാൻ കാരണം. ഈ ചലനത്തിൽനിന്നാണ് ‘നൃത്തം ചെയ്യുന്ന മാൻ’ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്. ഫുംദികൾ ഭക്ഷണവും അഭയവും പ്രജനനത്തിനുള്ള ഇടവും നൽകുന്നതിനാൽ ലോക്തക് തടാകം സാങ്ഗായിയുടെ നിലനിൽപ്പിന് അനിവാര്യമാണ്.
എൽഡ്സ് മാനിന്റെ ഉപവർഗമാണ് സാങ്ഗായ്. ഇടത്തരം വലിപ്പവും ചുവപ്പുകലർന്ന തവിട്ടുനിറവുമാണ് പ്രത്യേകത. തണുപ്പുകാലത്ത്, പ്രത്യേകിച്ച് ആൺമാനുകളിൽ, നിറം കൂടുതൽ ഇരുണ്ടതാകും. ആൺമാനുകളുടെ നീണ്ട കൊമ്പിലെ ആദ്യശാഖ നെറ്റിക്ക് സമീപത്തുനിന്ന് ഉയർന്ന് മുന്നോട്ടും പുറത്തേക്കും വളയുന്നു. ഈ രൂപമാണ് ‘ബ്രോ ആന്റ്ലേർഡ് ഡിയർ’ എന്ന പേരിന് കാരണം. പെൺമാനുകൾക്ക് കൊമ്പില്ല. പുല്ലുകൾ, ജലസസ്യങ്ങൾ, ചെറുസസ്യങ്ങൾ, ഇളംതളിരുകൾ എന്നിവയാണ് ഭക്ഷണം.
കഥകളിലും പാട്ടുകളിലും നിറയുന്ന മണിപ്പുരിന്റെ അഭിമാനം
മണിപ്പുരിലെ ജനങ്ങൾക്ക് സാങ്ഗായ് അപൂർവമായ ഒരു ജീവി മാത്രമല്ല. ഏറെ ആദരിക്കപ്പെടുന്ന ഇത് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗമാണ്. മനുഷ്യനും പ്രകൃതിയും തമ്മിലുള്ള അടുത്ത ബന്ധത്തെയാണ് പ്രാദേശിക വിശ്വാസങ്ങളിലും നാടോടിക്കഥകളിലും സാങ്ഗായ് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. ‘നിങ്ങളെ നോക്കുന്നവൻ’ എന്നാണ് സാങ്ഗായ് എന്ന പേരിന് സാധാരണ നൽകുന്ന വിശദീകരണം.
ഇതിന്റെ പ്രത്യേക നടത്തവും മണിപ്പുരിന്റെ സാംസ്കാരിക സ്വത്വവുമായി ഇഴചേർന്നിരിക്കുന്നു. കഥകൾ, പാട്ടുകൾ, കലാരൂപങ്ങൾ, പൊതുആഘോഷങ്ങൾ എന്നിവയിൽ സാങ്ഗായ് ഇടംപിടിക്കുന്നു. മണിപ്പുരിന്റെ ജീവിക്കുന്ന സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തിന്റെ ഭാഗവും അഭിമാനത്തിന്റെ പ്രതീകവുമായി ഈ മാൻ മാറിയിട്ടുണ്ട്.
തിരിച്ചുകണ്ടെത്തിയ ജീവിക്ക് ഇന്നും കടുത്ത ഭീഷണികൾ
കാട്ടിൽനിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമായെന്ന് ഒരുകാലത്ത് കരുതിയ സാങ്ഗായിയെ 1950കളുടെ തുടക്കത്തിലാണ് വീണ്ടും കണ്ടെത്തിയത്. പിന്നീട് 1977ൽ കൈബുൾ ലംജാവോ ദേശീയോദ്യാനമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട സാങ്ഗായിക്ക് ഇന്ത്യയുടെ വന്യജീവി സംരക്ഷണ നിയമപ്രകാരം ഏറ്റവും ഉയർന്ന സംരക്ഷണമുണ്ട്. എന്നിട്ടും ഗുരുതരമായ ഭീഷണികൾ തുടരുന്നു. ലോക്തക് തടാകത്തിലെ ജലനിരപ്പിലുണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ഫുംദികളെ ബാധിക്കുന്നു. ഇതായ് ബാരേജ് തടാകത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക നീരൊഴുക്ക് മാറ്റി. കാലാവസ്ഥാനുസൃതമായി ജലനിരപ്പ് താഴുമ്പോൾ ഫുംദികൾ തടാകത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിൽ തങ്ങി പോഷകങ്ങൾ ആഗിരണം ചെയ്യുമായിരുന്നു. ജലനിരപ്പ് താഴുന്നത് കുറഞ്ഞതോടെ ഈ പ്രക്രിയയും ബാധിക്കപ്പെട്ടു.
വീട്ടുമാലിന്യങ്ങൾ, അലക്കുപദാർഥങ്ങൾ, കൃഷിയിടങ്ങളിൽനിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന മലിനജലം എന്നിവ ജലഗുണനിലവാരം മോശമാക്കുന്നു. മത്സ്യബന്ധനം, പ്രകൃതിവിഭവ ശേഖരണം, കൈയേറ്റം, മറ്റ് മനുഷ്യപ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയും ആവാസവ്യവസ്ഥയ്ക്ക് സമ്മർദമുണ്ടാക്കുന്നു. ചെറുതും ഒറ്റപ്പെട്ടതുമായ ജനസംഖ്യയിൽ അടുത്ത ബന്ധമുള്ളവ തമ്മിലുള്ള പ്രജനനവും ജനിതക വൈവിധ്യക്കുറവും മറ്റൊരു ഭീഷണിയാണ്. രോഗങ്ങളെയും പരിസ്ഥിതിമാറ്റങ്ങളെയും അതിജീവിക്കാനുള്ള ശേഷി ഇത് കുറയ്ക്കുന്നു.
മാനിനെ മാത്രമല്ല, തടാകത്തെയും സംരക്ഷിക്കണം
സാങ്ഗായിയെ സംരക്ഷിക്കുകയെന്നാൽ പൊങ്ങിക്കിടക്കുന്ന പുൽമേടുകളെയും അവിടത്തെ ജൈവവൈവിധ്യത്തെയും തടാകവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ജീവിക്കുന്ന സമൂഹങ്ങളെയും സംരക്ഷിക്കുകയെന്നതാണ്. ശാസ്ത്രീയ നിരീക്ഷണം, ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ പുനരുദ്ധാരണം, മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം, പ്രാദേശിക ജനങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായ പിന്തുണ എന്നിവ സംരക്ഷണത്തിന് ആവശ്യമാണ്.
മാനിനെ മാത്രം സംരക്ഷിച്ചതുകൊണ്ട് അതിന്റെ ഭാവി ഉറപ്പാക്കാനാവില്ല. അതിനെ നിലനിർത്തുന്ന ആവാസവ്യവസ്ഥയും ആരോഗ്യത്തോടെ തുടരണം. ഫുംദികൾ ജീവനെ താങ്ങുന്നിടത്തോളം ലോക്തക് തടാകത്തിന് മീതെ സാങ്ഗായിയുടെ നൃത്തച്ചുവടുകൾ തുടരുമെന്ന പ്രതീക്ഷയും നിലനിൽക്കും.