ന്യൂഡൽഹി, 2026 നവംബർ 06 –

അറസ്റ്റിലായ പ്രതിയെ 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കിയാലും അതിനുമുമ്പുള്ള തടങ്കൽ അന്യായമായി നീണ്ടതാണെങ്കിൽ റിമാൻഡ് നിരസിക്കാമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി. 2026 നവംബർ അഞ്ചിന് ജസ്റ്റിസുമാരായ ഉജ്ജൽ ഭൂയാൻ, അതുൽ എസ്. ചന്ദൂർക്കർ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് നിർണായക വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചത്. ത്രിപുരയിലെ ലഹരിമരുന്ന് കേസിൽ പ്രതികളായ സുജിത് ദാസ്, സുമൻ ദാസ്, രൂപക് സർക്കാർ എന്നിവർ കേന്ദ്രസർക്കാരിനെതിരെ നൽകിയ അപ്പീലിലാണ് തീരുമാനം. അപ്പീലുകാർക്കുവേണ്ടി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ റൗഫ് റഹീമും അഭിഭാഷകൻ അലി അസ്ഗർ റഹീമും ഹാജരായി. കേന്ദ്രസർക്കാരിനുവേണ്ടി അഡീഷണൽ സോളിസിറ്റർ ജനറൽ രാഘവേന്ദ്ര പി. ശങ്കർ വാദിച്ചു. പ്രതികളുടെ ജാമ്യാപേക്ഷ തള്ളിയ ത്രിപുര ഹൈക്കോടതിയുടെ 2026 ഏപ്രിൽ 29ലെ ഉത്തരവ് സുപ്രീംകോടതി റദ്ദാക്കി. ഏഴ് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ പ്രതികളെ ബന്ധപ്പെട്ട പ്രത്യേക കോടതിയിൽ ഹാജരാക്കി കോടതി നിശ്ചയിക്കുന്ന വ്യവസ്ഥകളോടെ ജാമ്യത്തിൽ വിട്ടയക്കാനും ഉത്തരവിട്ടു.

24 മണിക്കൂറിനുള്ളിലെ തടങ്കലും ന്യായമായിരിക്കണം; മജിസ്ട്രേറ്റിന് സ്വതന്ത്ര പരിശോധന നിർബന്ധം

ഭരണഘടനയുടെ 22-ാം അനുച്ഛേദത്തിലെ രണ്ടാം ഉപവകുപ്പ് പ്രകാരം അറസ്റ്റിലായ വ്യക്തിയെ 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ അടുത്തുള്ള മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കണം. യാത്രയ്ക്കാവശ്യമായ സമയം ഈ പരിധിയിൽ ഉൾപ്പെടില്ല.

എന്നാൽ 24 മണിക്കൂറെന്നത് അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് പ്രതിയെ അത്രയും സമയം നിർബന്ധമായും തടങ്കലിൽ വെക്കാനുള്ള അനുമതിയല്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി.

2023ലെ ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിതയിലെ 58-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം തടങ്കൽ സാഹചര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ന്യായമായ കാലയളവിൽ ഒതുങ്ങണം.

പ്രതിയെ മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കുമ്പോൾ തടങ്കൽ ആരംഭിച്ച യഥാർഥ തീയതിയും സമയവും രേഖപ്പെടുത്തണം. 24 മണിക്കൂർ പരിധി പാലിച്ചിട്ടുണ്ടോ എന്നതിനൊപ്പം അത്രയും സമയം തടങ്കലിൽ വെക്കേണ്ട ആവശ്യമുണ്ടായിരുന്നോ എന്നും പരിശോധിക്കണം.

തടങ്കൽ ന്യായമായ സമയപരിധി കവിഞ്ഞതായി ബോധ്യപ്പെട്ടാൽ മജിസ്ട്രേറ്റിന് റിമാൻഡ് നിരസിക്കാമെന്നാണ് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്.

2025 സെപ്റ്റംബർ 29ന് പിടികൂടി; ഔദ്യോഗിക അറസ്റ്റ് രേഖപ്പെടുത്തിയത് പിറ്റേദിവസം

2025 സെപ്റ്റംബർ 29ന് ത്രിപുരയിലെ അഗർത്തലയ്ക്ക് സമീപം നടന്ന ലഹരിമരുന്ന് പരിശോധനയിലാണ് കേസിനാസ്പദമായ സംഭവം.

രഹസ്യവിവരത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കസ്റ്റംസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തിയ പരിശോധനയിൽ ഇഞ്ചി കയറ്റിയ ട്രക്കിൽനിന്ന് മെത്താംഫെറ്റമിൻ അടങ്ങിയ യാബ ഗുളികകൾ പിടിച്ചെടുത്തു.

രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളിലായി നടത്തിയ പരിശോധനയിൽ ആകെ 60.79 കിലോഗ്രാം ലഹരിമരുന്നാണ് പിടിച്ചെടുത്തതെന്നാണ് അന്വേഷണസംഘത്തിന്റെ റിപ്പോർട്ട്.

സുജിത് ദാസ്, സുമൻ ദാസ്, രൂപക് സർക്കാർ, രാജു ദാസ് എന്നിവരെയാണ് അന്വേഷണസംഘം കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തത്.

2025 സെപ്റ്റംബർ 29ന് ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയോടെ ഇവരെ അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥർ തടഞ്ഞുവെച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഔദ്യോഗിക അറസ്റ്റ് രേഖപ്പെടുത്തിയത് സെപ്റ്റംബർ 30ന് രാവിലെ 11 മണിക്കും 11.15നും ആയിരുന്നു.

സെപ്റ്റംബർ 30ന് വൈകിട്ട് 4.45നാണ് പ്രതികളെ മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കിയത്. തുടർന്ന് ജുഡീഷ്യൽ കസ്റ്റഡിയിൽ വിട്ടു.

ജാമ്യാപേക്ഷ തള്ളിയ ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവിനെതിരെ മൂന്ന് പ്രതികൾ സുപ്രീംകോടതിയിൽ

ലഹരിമരുന്ന് കേസിൽ പ്രതികൾ ആദ്യം പ്രത്യേക കോടതിയിലാണ് ജാമ്യാപേക്ഷ നൽകിയത്. 2026 മാർച്ച് 30ന് പ്രത്യേക കോടതി അപേക്ഷകൾ തള്ളി.

തുടർന്ന് ത്രിപുര ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചെങ്കിലും 2026 ഏപ്രിൽ 29ന് ഹൈക്കോടതിയും ജാമ്യം അനുവദിച്ചില്ല.

ലഹരിമരുന്ന് കേസുകളിൽ ജാമ്യം അനുവദിക്കുന്നതിന് കർശന വ്യവസ്ഥകളുണ്ടെന്നും പ്രതികൾക്കെതിരെ പ്രാഥമിക തെളിവുകളുണ്ടെന്നുമായിരുന്നു ഹൈക്കോടതിയുടെ വിലയിരുത്തൽ.

ഇതിനെതിരെയാണ് മൂന്ന് പ്രതികൾ സുപ്രീംകോടതിയിൽ അപ്പീൽ നൽകിയത്.

ഔദ്യോഗിക അറസ്റ്റ് വൈകിപ്പിച്ച് ഭരണഘടനാപരമായ സമയപരിധി മറികടക്കാനാവില്ലെന്ന് കോടതി

2026 സെപ്റ്റംബർ 21ലെ വാദം കേൾക്കലിലാണ് പ്രതികളെ യഥാർഥത്തിൽ എപ്പോഴാണ് തടങ്കലിലാക്കിയതെന്ന ചോദ്യം സുപ്രീംകോടതിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടത്.

2025 സെപ്റ്റംബർ 29ന് ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയോടെ പ്രതികളുടെ സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യം നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടുവെന്നും അന്നുമുതൽ 24 മണിക്കൂർ കണക്കാക്കണമെന്നുമായിരുന്നു അപ്പീലുകാരുടെ വാദം.

എന്നാൽ പരിശോധനയും പിടിച്ചെടുക്കൽ നടപടികളും പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനാണ് സമയമെടുത്തതെന്നും സെപ്റ്റംബർ 30ന് ഔദ്യോഗിക അറസ്റ്റ് രേഖപ്പെടുത്തിയ ശേഷമാണ് തടങ്കൽ ആരംഭിച്ചതെന്നുമായിരുന്നു കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ നിലപാട്.

ലഹരിമരുന്ന് പരിശോധന, തൂക്കം രേഖപ്പെടുത്തൽ, ചോദ്യം ചെയ്യൽ, രേഖകൾ തയ്യാറാക്കൽ, യാത്ര തുടങ്ങിയ നടപടികൾക്ക് സമയം ആവശ്യമായിരുന്നുവെന്നും കേന്ദ്രസർക്കാർ വിശദീകരിച്ചു.

ഈ വാദങ്ങൾ പരിശോധിച്ച സുപ്രീംകോടതി, ഔദ്യോഗിക അറസ്റ്റ് രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിന് മുമ്പുതന്നെ ഒരാളുടെ സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യം ഫലപ്രദമായി നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ ആ സമയം മുതൽ ഭരണഘടനാപരമായ സംരക്ഷണം ബാധകമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കി.

അറസ്റ്റും തടങ്കലും തമ്മിൽ കൃത്രിമമായ വ്യത്യാസം സൃഷ്ടിച്ച് 24 മണിക്കൂർ പരിധി മറികടക്കാനാവില്ലെന്നും ബെഞ്ച് നിരീക്ഷിച്ചു.

സെപ്റ്റംബർ 29ന് ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണി മുതൽ തടങ്കൽ; 24 മണിക്കൂർ പരിധി ലംഘിച്ചതായി കണ്ടെത്തൽ

കേസിലെ രേഖകൾ പരിശോധിച്ച സുപ്രീംകോടതി, 2025 സെപ്റ്റംബർ 29ന് ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണി മുതൽ പ്രതികൾ അന്വേഷണസംഘത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നുവെന്ന് കണ്ടെത്തി.

അന്നുമുതൽ അവരുടെ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അതിനാൽ ഔദ്യോഗിക അറസ്റ്റ് രേഖപ്പെടുത്തിയ സെപ്റ്റംബർ 30ലെ സമയം അടിസ്ഥാനമാക്കി മാത്രം 24 മണിക്കൂർ കണക്കാക്കാനാവില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

സെപ്റ്റംബർ 30ന് വൈകിട്ട് 4.45നാണ് പ്രതികളെ മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കിയത്. അതായത്, യഥാർഥ തടങ്കൽ ആരംഭിച്ച് ഏകദേശം 26 മണിക്കൂറും 45 മിനിറ്റും കഴിഞ്ഞിരുന്നു.

ഇത് ഭരണഘടനയുടെ 22-ാം അനുച്ഛേദത്തിലെ രണ്ടാം ഉപവകുപ്പിന്റെ ലംഘനമാണെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി.

കൂടാതെ, കേസിലെ സാഹചര്യങ്ങൾ പരിഗണിക്കുമ്പോൾ തടങ്കൽ ന്യായമായ സമയപരിധിയും കവിഞ്ഞിരുന്നുവെന്ന് ബെഞ്ച് വിലയിരുത്തി.

റിമാൻഡ് അനുവദിക്കുന്നത് യാന്ത്രിക നടപടിയാകരുത്; തടങ്കലിന്റെ നിയമസാധുത പരിശോധിക്കണം

പ്രതിയെ കോടതിയിൽ ഹാജരാക്കിയെന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം റിമാൻഡ് അനുവദിക്കരുതെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി.

തടങ്കൽ ആരംഭിച്ച യഥാർഥ സമയം, തടങ്കലിന്റെ ദൈർഘ്യം, അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥർ നൽകിയ വിശദീകരണം, നിയമപരമായ സമയപരിധി എന്നിവ മജിസ്ട്രേറ്റ് സ്വതന്ത്രമായി പരിശോധിക്കണം.

24 മണിക്കൂർ പരിധി ലംഘിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും സാഹചര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ആവശ്യത്തിലധികം സമയം പ്രതിയെ തടങ്കലിൽ വെച്ചതായി കണ്ടെത്തിയാൽ റിമാൻഡ് നിരസിക്കാൻ അധികാരമുണ്ട്.

1973ലെ ക്രിമിനൽ നടപടിച്ചട്ടത്തിലെ 57-ാം വകുപ്പിനും നിലവിലെ ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിതയിലെ 58-ാം വകുപ്പിനും കീഴിൽ രണ്ട് നിയന്ത്രണങ്ങളുണ്ടെന്ന് കോടതി വിശദീകരിച്ചു.

ഒന്നാമത്തേത് ഭരണഘടന അനുശാസിക്കുന്ന 24 മണിക്കൂർ പരിധിയാണ്. രണ്ടാമത്തേത് ആ പരിധിക്കുള്ളിലും തടങ്കൽ ന്യായമായ കാലയളവിൽ ഒതുങ്ങണമെന്ന വ്യവസ്ഥയാണ്.

ഈ രണ്ട് വ്യവസ്ഥകളും അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥരും മജിസ്ട്രേറ്റുമാരും നിർബന്ധമായും പരിഗണിക്കണമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

മൂന്ന് പ്രതികൾക്ക് ജാമ്യം അനുവദിക്കാൻ നിർദേശം; ഏഴ് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ പ്രത്യേക കോടതിയിൽ ഹാജരാക്കണം

2026 ഏപ്രിൽ 29ന് ത്രിപുര ഹൈക്കോടതി പുറപ്പെടുവിച്ച ജാമ്യം നിഷേധിച്ച ഉത്തരവ് സുപ്രീംകോടതി റദ്ദാക്കി.

സുജിത് ദാസ്, സുമൻ ദാസ്, രൂപക് സർക്കാർ എന്നിവരെ 2026 നവംബർ അഞ്ചുമുതൽ പരമാവധി ഏഴ് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ അധികാരപരിധിയുള്ള പ്രത്യേക കോടതിയിൽ ഹാജരാക്കാനാണ് നിർദേശം.

തുടർന്ന് പ്രത്യേക കോടതി നിശ്ചയിക്കുന്ന വ്യവസ്ഥകൾക്ക് വിധേയമായി ഇവരെ ജാമ്യത്തിൽ വിട്ടയക്കണമെന്നും ഉത്തരവിട്ടു.

അപ്പീലുകൾ അനുവദിച്ച കോടതി, ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റ് അപേക്ഷകളും തീർപ്പാക്കി.

വിധിയുടെ പകർപ്പ് സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലെയും പൊലീസ് മേധാവികൾക്കും ഹൈക്കോടതി രജിസ്ട്രാർ ജനറൽമാർക്കും സംസ്ഥാന ജുഡീഷ്യൽ അക്കാദമി ഡയറക്ടർമാർക്കും കൈമാറാനും നിർദേശിച്ചു.

രാജ്യത്തെ അറസ്റ്റ് നടപടികളിൽ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യ സംരക്ഷണത്തിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം

സുപ്രീംകോടതിയുടെ വിധി രാജ്യത്തെ അറസ്റ്റ്, തടങ്കൽ, റിമാൻഡ് നടപടികളിൽ പാലിക്കേണ്ട ഭരണഘടനാപരമായ മാനദണ്ഡങ്ങൾ കൂടുതൽ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

അറസ്റ്റ് രേഖപ്പെടുത്തിയ സമയം മാത്രമല്ല, വ്യക്തിയുടെ സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യം യഥാർഥത്തിൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ട സമയവും നിർണായകമാണെന്ന നിയമതത്ത്വമാണ് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്.

നിയമപരമായി ഇത് അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ സമയക്രമ രേഖപ്പെടുത്തലിനും മജിസ്ട്രേറ്റുമാരുടെ റിമാൻഡ് പരിശോധനയ്ക്കും പ്രസക്തമാണ്. സാമൂഹികമായി അനാവശ്യമായ തടങ്കലിനെതിരായ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യ സംരക്ഷണത്തിനും വിധി പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു.

ജുഡീഷ്യൽ തലത്തിൽ റിമാൻഡ് അപേക്ഷകൾ സ്വതന്ത്രമായി പരിശോധിക്കണമെന്ന ഉത്തരവാദിത്വമാണ് വിധി ഊന്നിപ്പറയുന്നത്.

രാജ്യത്തെ സമാന കേസുകളിൽ ഈ വിധിയിലെ നിയമതത്ത്വങ്ങൾ മുൻവിധിയായി പരിഗണിക്കപ്പെടും. എന്നാൽ 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിലെ എല്ലാ തടങ്കലുകളും നിയമവിരുദ്ധമാണെന്നോ എല്ലാ കേസുകളിലും റിമാൻഡ് നിരസിക്കണമെന്നോ കോടതി പറഞ്ഞിട്ടില്ല.