ന്യൂഡൽഹി  / 2026 / ഒക്ടോബർ 27 

ശാസ്ത്രഗവേഷണത്തിന്റെയും കണ്ടെത്തലുകളുടെയും പുതുമകൾ സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള മനോഭാവത്തിന്റെയും ഉറച്ച അടിത്തറയിലാണ് വികസിത ഭാരതം കെട്ടിപ്പടുക്കേണ്ടതെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി. ന്യൂഡൽഹിയിലെ ഭാരത് മണ്ഡപത്തിൽ എമർജിങ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി ആൻഡ് ഇന്നൊവേഷൻ കോൺക്ലേവ് 2026 ഉദ്ഘാടനം ചെയ്ത് സംസാരിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. നിർണായക സാങ്കേതികവിദ്യകളിൽ സ്വയംപര്യാപ്തതയും കരുത്തും നേടുന്നതിനൊപ്പം ഭാവിയുടെ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിൽ ഇന്ത്യ ലോകത്തെ നയിക്കണമെന്നും പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. ഗവേഷണത്തിനുള്ള നിക്ഷേപം, തദ്ദേശീയ സാങ്കേതിക മുന്നേറ്റങ്ങൾ, സാധാരണക്കാരുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്ന കണ്ടെത്തലുകൾ എന്നിവയിലൂടെ ഈ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് മുന്നേറണമെന്നും അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു.

വിദേശ സാങ്കേതികവിദ്യകളെ പിന്തുടർന്ന കാലത്തുനിന്ന് ലോകത്തെ നയിക്കാനുള്ള മുന്നേറ്റം

പരിപാടിക്ക് മുന്നോടിയായി സ്റ്റാർട്ടപ്പ് സ്ഥാപകരുമായി നടത്തിയ സജീവമായ ആശയവിനിമയം ഏറെ ആവേശം നൽകിയെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. ഇന്ത്യൻ യുവാക്കളുടെ വിശാലമായ കാഴ്ചപ്പാടിനെയും ധീരമായ നിശ്ചയദാർഢ്യത്തെയും അദ്ദേഹം പ്രശംസിച്ചു. യുവാക്കൾ വലിയ ലക്ഷ്യങ്ങൾ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നതും ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ മുന്നേറുന്നതും പ്രോത്സാഹനം നൽകുന്നതാണ്. കോൺക്ലേവിന്റെ മുൻ പതിപ്പിൽ പങ്കെടുത്തതും അദ്ദേഹം ഓർത്തെടുത്തു. മുൻ ദശകങ്ങളിൽ വിദേശരാജ്യങ്ങളുടെ കണ്ടുപിടിത്തങ്ങൾ വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം സ്വീകരിക്കുകയോ മാറ്റങ്ങളോടെ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്ത് ഒപ്പമെത്താനായിരുന്നു ഇന്ത്യയുടെ ശ്രമം. എന്നാൽ, സ്വന്തം സാങ്കേതികവിദ്യകൾ സൃഷ്ടിക്കാനും ലോകത്തിന് ദിശ നൽകാനും ആഗോള വെല്ലുവിളികൾ പരിഹരിക്കാനുമാണ് ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. രാജ്യത്തെ ജനങ്ങൾക്ക് നൽകുന്നതിനൊപ്പം മറ്റു രാജ്യങ്ങൾക്കും വിതരണം ചെയ്യാൻ തദ്ദേശീയ കോവിഡ് വാക്സിനുകൾ വികസിപ്പിച്ചതും ആദ്യ ശ്രമത്തിൽത്തന്നെ ചൊവ്വയിലെത്തിയതും അതുവരെ പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യപ്പെടാത്ത ചന്ദ്രന്റെ ദക്ഷിണധ്രുവ മേഖലയിൽ ഇറങ്ങിയതും അദ്ദേഹം ഉദാഹരണങ്ങളാക്കി. ഭാവിയുടെ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ സ്വീകരിക്കുകയും ധൈര്യത്തോടെ പുതിയ കണ്ടെത്തലുകൾ നടത്തുകയും അവ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിൽ ലോകത്തെ നയിക്കുകയും വേണമെന്ന് മോദി പറഞ്ഞു. പൂജ്യത്തിന്റെയും സംഖ്യാസമ്പ്രദായത്തിന്റെയും കണ്ടെത്തൽ മുതൽ ജ്യോതിശാസ്ത്രംവരെ നീളുന്ന ഇന്ത്യയുടെ ശാസ്ത്രപാരമ്പര്യവും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ആ പാരമ്പര്യത്തെ ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യയുടെയും പുതുക്കിയ ആത്മവിശ്വാസത്തിന്റെയും സഹായത്തോടെ രാജ്യം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുകയാണ്. കഴിഞ്ഞ ഒരുവർഷത്തെ നേട്ടങ്ങൾ ഇതിന് തെളിവാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

ആണവോർജം മുതൽ സ്വന്തം ചിപ്പുകൾവരെ; വിവിധ മേഖലകളിൽ നേട്ടങ്ങൾ

ഒക്ടോബർ 30ന് ഡോ. ഹോമി ജഹാംഗീർ ഭാഭയുടെ ജന്മവാർഷികം ആഘോഷിക്കാനിരിക്കെ, സമീപകാല ശാസ്ത്രനേട്ടങ്ങളുടെ അവലോകനം ആണവോർജ മേഖലയിൽനിന്ന് തുടങ്ങാമെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. വികസിത ഭാരതം കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ വലിയ ആണവോർജ ഉൽപ്പാദനശേഷി ആവശ്യമാണ്. എന്നാൽ, ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്ന ആണവ ഇന്ധനത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നത് ഊർജസുരക്ഷയ്ക്ക് വെല്ലുവിളിയാണ്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ഫാസ്റ്റ് ബ്രീഡർ റിയാക്ടർ സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ ഇന്ത്യ അതിവേഗം മുന്നേറുകയാണ്. ഏതാനും മാസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് തദ്ദേശീയമായി വികസിപ്പിച്ച 500 മെഗാവാട്ട് പ്രോട്ടോടൈപ്പ് ഫാസ്റ്റ് ബ്രീഡർ റിയാക്ടർ ആദ്യമായി സ്വയംതുടരുന്ന ആണവ ശൃംഖലാപ്രവർത്തനം സാധ്യമാക്കിയതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ആണവോർജ മേഖലയിലെ ദീർഘകാല കരുത്ത് വർധിപ്പിക്കുന്ന സുപ്രധാന ചുവടുവയ്പാണിത്. രാജ്യത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം ആഭ്യന്തര ഊർജസുരക്ഷയിലും സാങ്കേതിക സ്വയംപര്യാപ്തതയിലും ഒതുങ്ങുന്നതല്ല. നിർണായക സാങ്കേതികവിദ്യകളിലെ സാന്നിധ്യവും കരുത്തും വർധിപ്പിക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. ഇന്ത്യയിൽ നിർമിച്ച റോക്കറ്റ് ഉപയോഗിച്ച് ഒരു ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ സ്റ്റാർട്ടപ്പ് ആദ്യ ശ്രമത്തിൽത്തന്നെ ഉപഗ്രഹത്തെ ഭ്രമണപഥത്തിലെത്തിച്ചതും ഉപഗ്രഹങ്ങളെ ബഹിരാകാശത്ത് കൂട്ടിയിണക്കുന്ന ഡോക്കിങ് ശേഷി രാജ്യം നേടിയതും ഈ വർഷത്തെ നേട്ടങ്ങളായി അദ്ദേഹം എടുത്തുപറഞ്ഞു. നിരവധി ആഭ്യന്തര സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾ ബഹിരാകാശ ശാസ്ത്രത്തിൽ പുതിയ പരിഹാരങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. യുവശാസ്ത്രജ്ഞരുടെയും സംരംഭകരുടെയും പങ്കാളിത്തവും വർധിക്കുന്നു. ഈ വർഷം ഇന്ത്യ എഐ ഇംപാക്ട് ഉച്ചകോടിക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുകയും സ്വന്തം നിർമിതബുദ്ധി മാതൃക അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്ത്യയിൽ നിർമിച്ച സെമികണ്ടക്ടർ ചിപ്പുകൾ ലോകത്തേക്ക് അയച്ചുതുടങ്ങി. രാജ്യത്ത് ലഭ്യമായ അസംസ്കൃത വസ്തുക്കളെ മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ബാറ്ററി സംഭരണശേഷിയും വികസിപ്പിക്കുന്നു. ഇത്രയും വ്യത്യസ്ത മേഖലകളിൽ ഇന്ത്യ നേട്ടങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നത് അഭൂതപൂർവമാണെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു.

പരീക്ഷണശാലയിലെ കണ്ടെത്തലുകൾ സാധാരണക്കാരുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്തണം

ആണവോർജം, ബഹിരാകാശം, നിർമിതബുദ്ധി, സെമികണ്ടക്ടർ തുടങ്ങിയ മേഖലകളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമാണ്. എങ്കിലും പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യകളിൽ ഇന്ത്യയുടെ കരുത്തും ആത്മവിശ്വാസവും ഉയരുന്നതിന്റെ സൂചനകളാണ് ഈ നേട്ടങ്ങളെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. വലിയ ജനവിഭാഗങ്ങളിലേക്ക് പരിഹാരങ്ങൾ എത്തിക്കാനുള്ള ഇന്ത്യയുടെ പ്രത്യേക ശേഷിയും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. രാജ്യത്തെ കണ്ടെത്തലുകൾക്ക് ആഗോള വെല്ലുവിളികൾ പരിഹരിക്കാനാകണം. ഡിജിറ്റൽ സംവിധാനങ്ങളുടെ സംയോജിത ഘടനയായ ഡിജിറ്റൽ സ്റ്റാക്കിന്റെയും തദ്ദേശീയ ഫൈവ് ജി സാങ്കേതികവിദ്യയുടെയും വിജയം ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. വലിയ തോതിൽ ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തുന്ന സുരക്ഷിത സംവിധാനങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുന്ന ദിശയിലാണ് ഇന്ത്യ മുന്നേറുന്നത്. ചരിത്രത്തിൽ ശാസ്ത്രത്തെയും സാങ്കേതികവിദ്യയെയും ആയുധങ്ങളായി കണ്ട സമീപനങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ, അവയെ മനുഷ്യരാശിയുടെ സേവനത്തിനായി ഉപയോഗിക്കണമെന്നതാണ് ഇന്ത്യയുടെ കാഴ്ചപ്പാട്. പരീക്ഷണശാലയിൽനിന്ന് പുറത്തുവന്ന് സാധാരണക്കാരുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്തുമ്പോഴാണ് ശാസ്ത്രം യഥാർഥത്തിൽ വിജയിക്കുന്നത്. വലിയ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാനും ആരോഗ്യം, കൃഷി, വിദ്യാഭ്യാസം, തൊഴിൽ, ദുരന്തങ്ങളെ നേരിടാനുള്ള ശേഷി എന്നിവ ശക്തിപ്പെടുത്താനും കണ്ടെത്തലുകൾ സഹായിക്കണം. ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾ ഈ മേഖലകൾക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്നതിൽ അദ്ദേഹം സംതൃപ്തി പ്രകടിപ്പിച്ചു. മസ്തിഷ്കപ്രവർത്തനം മനസ്സിലാക്കാൻ ശരീരത്തിൽ ധരിക്കാവുന്ന ഇഇജി ഉപകരണങ്ങൾ, തദ്ദേശീയ വയർലെസ്–ഉപഗ്രഹ ആശയവിനിമയ സംവിധാനങ്ങൾ, പ്രത്യേക പോഷക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ, പുതിയ സെമികണ്ടക്ടർ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ എന്നിവയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സംരംഭങ്ങളെ അദ്ദേഹം പരാമർശിച്ചു. ഉരുക്കുനിർമാണത്തിലെ അവശിഷ്ടമായ സ്റ്റീൽ സ്ലാഗ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള വ്യവസായ മാലിന്യങ്ങൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന പരിഹാരങ്ങളും എടുത്തുപറഞ്ഞു. അടുത്തിടെ ചെന്നൈയിലെ ഐഐടി മദ്രാസിൽ ആധുനിക മസ്തിഷ്ക ഗവേഷണകേന്ദ്രം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്ത അനുഭവവും പ്രധാനമന്ത്രി പങ്കുവച്ചു. മനുഷ്യ മസ്തിഷ്കത്തിന്റെ ഉയർന്ന വ്യക്തതയുള്ള ഡിജിറ്റൽ ത്രിമാന ചിത്രങ്ങൾ തയ്യാറാക്കാനും സങ്കീർണമായ നാഡീരോഗങ്ങളുടെ രഹസ്യങ്ങൾ കണ്ടെത്താനും സഹായിക്കുന്ന മസ്തിഷ്ക ചിത്രീകരണ സാങ്കേതിക സംവിധാനമാണ് കേന്ദ്രം ഒരുക്കിയത്. ഇത് ലോകത്തിന് മാതൃകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. സമൂഹത്തിനായുള്ള ശാസ്ത്രവും മാറ്റത്തിനായുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യയുമാകണം ശാസ്ത്രപുരോഗതിയുടെ അന്തിമ അളവുകോൽ. ഈ മാനദണ്ഡത്തിൽ സ്വയം വിലയിരുത്തിയാണ് ഇന്ത്യ മുന്നേറുന്നതെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.

ഗവേഷണത്തിന് 24,000 കോടിയുടെ പുതിയ നിക്ഷേപ വാഗ്ദാനം; പേറ്റന്റ് അപേക്ഷകളിലും വളർച്ച

സാങ്കേതികവിദ്യകൾ സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള രാജ്യത്തിന്റെ ശേഷിയും നിർണായക സാങ്കേതികവിദ്യകളിലെ സ്വയംപര്യാപ്തതയും ശക്തമായ ഗവേഷണത്തെ ആശ്രയിച്ചാണിരിക്കുന്നതെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. ജയ് വിജ്ഞാൻ, ജയ് അനുസന്ധാൻ എന്ന മുദ്രാവാക്യത്തിന് പിന്നിലെ ആശയവും ഇതാണ്. അനുസന്ധാൻ നാഷണൽ റിസർച്ച് ഫൗണ്ടേഷന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അതിവേഗം മുന്നേറുകയാണ്. ഗവേഷണം, വികസനം, നവീകരണം എന്നിവയ്ക്ക് ഒരുലക്ഷം കോടി രൂപ നൽകുമെന്ന് കഴിഞ്ഞവർഷം ഇതേ വേദിയിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചതും അദ്ദേഹം ഓർമിപ്പിച്ചു. വിപണിയിലെത്തിക്കാൻ സജ്ജമായ പരീക്ഷണശാലാ സാങ്കേതികവിദ്യകൾക്കായി കഴിഞ്ഞ ഒരുവർഷത്തിനിടെ സർക്കാർ 12,000 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപം വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. സ്വകാര്യ നിക്ഷേപകരും തുല്യമായ 12,000 കോടി രൂപ വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. ഇതോടെ ഒരുവർഷത്തിനുള്ളിൽ ഗവേഷണത്തിനും വികസനത്തിനുമായി ആകെ 24,000 കോടി രൂപയുടെ പുതിയ നിക്ഷേപ വാഗ്ദാനമുണ്ടായെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. രാജ്യത്തെ ഗവേഷണ സംവിധാനവും തുടർച്ചയായി വികസിക്കുകയാണ്. കഴിഞ്ഞ പത്തുവർഷത്തിനിടെ ബൗദ്ധികസ്വത്ത് സൃഷ്ടിക്കുന്നതിൽ വലിയ വളർച്ചയുണ്ടായി. പത്തുവർഷം മുമ്പ് പ്രതിവർഷം 50,000ൽ താഴെയായിരുന്ന പേറ്റന്റ് അപേക്ഷകൾ കഴിഞ്ഞവർഷം ഏകദേശം ഒന്നരലക്ഷമായി ഉയർന്നു. ഇത് കണക്കുകളിലെ വർധന മാത്രമല്ല. ഗവേഷണവും പുതിയ കണ്ടെത്തലുകളും ഇന്ത്യയിൽ ശക്തമായൊരു സംസ്കാരമായി മാറുന്നതിന്റെ അടയാളമാണെന്നും പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു.

നിർമിതബുദ്ധിയുടെ ഉത്തരങ്ങൾ പരിശോധിക്കണം; മൂന്നുവർഷത്തെ വ്യക്തമായ ലക്ഷ്യം വേണം

ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം കാൽഘട്ടത്തിൽ നിർമിതബുദ്ധിയുടെ കാലത്ത് ശാസ്ത്രീയമായ വിലയിരുത്തൽ ശേഷി എങ്ങനെ വളരുമെന്ന ചോദ്യം പ്രധാനമന്ത്രി മുന്നോട്ടുവച്ചു. വേദിയിലുണ്ടായിരുന്ന നൊബേൽ ജേതാക്കളും പ്രമുഖ പരീക്ഷണശാലകളിലെ ശാസ്ത്രജ്ഞരും വർഷങ്ങളായി ചെറിയ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിച്ചും പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തിയും പരാജയങ്ങളിൽനിന്ന് പഠിച്ചുമാണ് കഴിവ് വളർത്തിയത്. നിലവിലുള്ള രീതികളെ ചോദ്യം ചെയ്യുകയും മറ്റുള്ളവർ ശ്രദ്ധിക്കാതെ പോയ വിശദാംശങ്ങൾ കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്ത അനുഭവവും അവരെ രൂപപ്പെടുത്തി. പതിവുജോലികൾ വേഗത്തിൽ പൂർത്തിയാക്കി ഉൽപ്പാദനക്ഷമത കൂട്ടാൻ നിർമിതബുദ്ധിക്ക് കഴിയും. എന്നാൽ, അത് സ്വതന്ത്രചിന്തയെ സമ്പന്നമാക്കണം. ചിന്തയെ പരിമിതപ്പെടുത്തരുത്. ലാഭിക്കുന്ന സമയം കൂടുതൽ പ്രയാസമുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാനും പുതിയ പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്താനും ആശയങ്ങളുടെ സാധുത പരിശോധിക്കാനും ഗവേഷകർ ഉപയോഗിക്കണം. നിർമിതബുദ്ധി വേഗത്തിൽ ഉത്തരങ്ങൾ നൽകിയാലും അവയുടെ കൃത്യത പരിശോധിക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്വം ശാസ്ത്രജ്ഞർക്കുതന്നെയാണെന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. സെമികണ്ടക്ടർ, ക്വാണ്ടം സാങ്കേതികവിദ്യ, ജൈവസാങ്കേതികവിദ്യ, നൂതന വസ്തുക്കൾ, റോബോട്ടിക്സ്, ബഹിരാകാശം, ശുദ്ധ ഊർജം, അടുത്ത തലമുറ ആശയവിനിമയം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ പ്രത്യേക ദേശീയ ദൗത്യങ്ങളിലൂടെ ശാസ്ത്രജ്ഞരെയും സ്ഥാപനങ്ങളെയും തുടർച്ചയായി സജ്ജമാക്കണം. പുതിയ ശാസ്ത്രനേട്ടങ്ങൾ ഇന്ത്യയിൽനിന്ന് ഉണ്ടാകണം. നിർമിതബുദ്ധി, കൃത്രിമ ജീവശാസ്ത്രം, സ്വയംപ്രവർത്തിക്കുന്ന സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ സുരക്ഷയ്ക്ക് മുൻഗണന നൽകണമെന്നും അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു. നിർമിതബുദ്ധിയുടെ കാലത്ത് സാമ്പത്തിക ശൃംഖലകൾക്കും ദേശീയസുരക്ഷയ്ക്കും പുതിയ സൈബർ ഭീഷണികൾ ഉയരുന്നുണ്ട്. ദേശീയ സംവിധാനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുകയും മനുഷ്യരാശിക്ക് പ്രയോജനപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന നിർമിതബുദ്ധി അധിഷ്ഠിത സുരക്ഷാ പരിഹാരങ്ങളും ക്വാണ്ടം സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളും വികസിപ്പിക്കണം. ഇന്ത്യയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം മനുഷ്യരാശിയുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യകളാണ് ലക്ഷ്യമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. കോൺക്ലേവിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഓരോ ഗവേഷകനും വ്യവസായ പ്രമുഖനും സ്റ്റാർട്ടപ്പ് സ്ഥാപകനും വിദ്യാർഥിയും മൂന്നുവർഷത്തിനുള്ളിൽ കൈവരിക്കാനുള്ള വ്യക്തമായ ലക്ഷ്യം നിശ്ചയിക്കണം. ഏത് സാങ്കേതികവിദ്യ, പരീക്ഷണ മാതൃക, പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള പദ്ധതി, ഉൽപ്പന്നം എന്നിവയുടെ വികസനത്തിലാണ് സംഭാവന നൽകുന്നതെന്ന് തീരുമാനിക്കണം. വികസിത ഭാരതം കെട്ടിപ്പടുക്കാനും ഇന്ത്യയെ ലോകത്തിന്റെ പരിഹാരകേന്ദ്രമാക്കാനും സഹായിക്കുന്ന കണ്ടെത്തലുകൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകണം. ആശയവിനിമയത്തിൽ ഒതുങ്ങാതെ അളക്കാനാകുന്ന ഫലങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്ന വേദിയായി കോൺക്ലേവ് മാറണമെന്നും അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു. കഴിവും നിശ്ചയദാർഢ്യവുമുള്ള ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും യുവജനസമ്പന്നമായ രാജ്യമാണ് ഇന്ത്യയെന്ന് പ്രസംഗത്തിന്റെ സമാപനത്തിൽ പ്രധാനമന്ത്രി പറഞ്ഞു. പുതിയ ശാസ്ത്രസാങ്കേതിക മേഖലകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനൊപ്പം അവയെ നയിക്കുന്ന തലമുറയെ വളർത്തണം. നമുക്കത് ചെയ്യാനാകും എന്ന കൂട്ടായ ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ മുന്നേറണമെന്ന് ആഹ്വാനം ചെയ്ത അദ്ദേഹം കോൺക്ലേവിന്റെ വിജയത്തിന് ആശംസകളും നേർന്നു.

.