ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 20:

ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേനയുടെ വിമാനങ്ങളിൽ പ്രധാനമന്ത്രിമാർ നടത്തിയ വിദേശയാത്രകളുടെ വിശദമായ രേഖകൾ പുറത്തുവിടുന്നത് ദേശീയ സുരക്ഷയ്ക്കും പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ജീവനും ഭീഷണിയാകുമെങ്കിൽ വിവരാവകാശ നിയമപ്രകാരം അവ നൽകേണ്ടതില്ലെന്ന് ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി. 2026 ഒക്ടോബർ 15ന് ജസ്റ്റിസ് അമിത് മഹാജനാണ് നിർണായക വിധി പ്രസ്താവിച്ചത്. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെയും മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി മൻമോഹൻ സിങ്ങിന്റെയും വിദേശയാത്രാ രേഖകൾ കൈമാറാൻ നിർദേശിച്ച കേന്ദ്ര വിവരാവകാശ കമ്മിഷന്റെ 2020 ജൂലൈ എട്ടിലെ ഉത്തരവാണ് കോടതി റദ്ദാക്കിയത്. ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേനാ ആസ്ഥാനത്തെ ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് പേഴ്സണൽ സർവീസസിലെ കേന്ദ്ര പബ്ലിക് ഇൻഫർമേഷൻ ഓഫീസറാണ് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്. വിരമിച്ച നാവികസേനാ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ കൊമഡോർ ലോകേഷ് കെ. ബത്രയായിരുന്നു എതിർകക്ഷി. വ്യോമസേനയ്ക്കുവേണ്ടി കേന്ദ്രസർക്കാർ അഭിഭാഷക പ്രതിമ എൻ. ലക്രയും അഭിഭാഷകൻ ശൈലേന്ദ്ര കുമാർ മിശ്രയും ഹാജരായി. ലോകേഷ് ബത്രയ്ക്കുവേണ്ടി അഭിഭാഷകരായ പ്രസന്ന എസ്., ഇൻജില മുസ്ലിം സെയ്ദി, ആശിഷ് റെഡ്ഡി, പ്രസന്ന ബാലകുമാർ, ഇഷിത തുൾസ്യൻ എന്നിവരാണ് ഹാജരായത്.

2013 മുതൽ 2018 വരെയുള്ള പ്രധാനമന്ത്രിമാരുടെ വിദേശയാത്രാ വിവരങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെട്ട് അപേക്ഷ

2018 ജൂണിലാണ് വിരമിച്ച കൊമഡോർ ലോകേഷ് കെ. ബത്ര വിവരാവകാശ നിയമപ്രകാരം അപേക്ഷ നൽകിയത്. 2013 ഏപ്രിൽ ഒന്നുമുതൽ 2018 ജൂൺ അഞ്ചുവരെ ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേനയുടെ വിമാനങ്ങളിൽ മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി മൻമോഹൻ സിങ്ങും പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയും നടത്തിയ വിദേശയാത്രകളുടെ വിശദാംശങ്ങളാണ് ആവശ്യപ്പെട്ടത്. യാത്രകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രത്യേക വിമാനയാത്രാ രേഖകളുടെ ഒന്നും രണ്ടും ഭാഗങ്ങളിലെ വിവരങ്ങളും അപേക്ഷയിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. വിമാനങ്ങളുടെ വിവരങ്ങൾ, യാത്രക്കാരുടെ പേരുകൾ, വിമാന ജീവനക്കാരുടെ വിശദാംശങ്ങൾ, പ്രധാനമന്ത്രിക്കൊപ്പം യാത്ര ചെയ്ത വ്യക്തികളുടെ വിവരങ്ങൾ എന്നിവയാണ് രേഖകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. ചില യാത്രാവിവരങ്ങൾ വ്യോമസേന നൽകിയെങ്കിലും സുരക്ഷാ കാരണങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി വിശദമായ രേഖകൾ കൈമാറാൻ വിസമ്മതിച്ചു.

2020 ജൂലൈ എട്ടിന് രേഖകൾ കൈമാറാൻ കേന്ദ്ര വിവരാവകാശ കമ്മിഷൻ നിർദേശിച്ചു

വ്യോമസേന വിവരങ്ങൾ നിഷേധിച്ചതിനെ തുടർന്ന് ലോകേഷ് ബത്ര കേന്ദ്ര വിവരാവകാശ കമ്മിഷനെ സമീപിച്ചു. അപേക്ഷ പരിഗണിച്ച കമ്മിഷൻ 2020 ജൂലൈ എട്ടിന് പ്രധാനമന്ത്രിമാരുടെ വിദേശയാത്രകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ലഭ്യമായ പ്രത്യേക വിമാനയാത്രാ രേഖകളുടെ രണ്ടാം ഭാഗത്തിന്റെ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ പകർപ്പുകൾ നൽകാൻ നിർദേശിച്ചു. സുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ പേരുകളും തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്ന വിവരങ്ങളും ഒഴിവാക്കിയശേഷം രേഖകൾ കൈമാറണമെന്നായിരുന്നു നിർദേശം. എന്നാൽ ഇത്തരത്തിൽ വിവരങ്ങൾ ഒഴിവാക്കിയാലും പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള രഹസ്യവിവരങ്ങൾ പുറത്തുവരാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് വ്യോമസേന ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്. 2020 ഡിസംബർ 11ന് കമ്മിഷന്റെ ഉത്തരവ് നടപ്പാക്കുന്നത് ഹൈക്കോടതി ഇടക്കാലമായി തടഞ്ഞിരുന്നു.

സുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ പേരുകൾ ഒഴിവാക്കിയാലും രഹസ്യവിവരങ്ങൾ കണ്ടെത്താനാകുമെന്ന് കോടതി

പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ വിദേശയാത്രകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രേഖകളിൽ യാത്രക്കാരുടെ പേരുകൾ മാത്രമല്ല, അവരുടെ ഔദ്യോഗിക പദവികൾ, തിരിച്ചറിയൽ നമ്പറുകൾ, വിമാനങ്ങളുടെ വിവരങ്ങൾ, വിമാന ജീവനക്കാർ, യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണം, സുരക്ഷാ ഏജൻസികളുടെ വിശദാംശങ്ങൾ എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നുണ്ടെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. സുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ പേരുകൾ ഒഴിവാക്കിയാലും ശേഷിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ലഭ്യമായ മറ്റ് വിവരങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്ത് പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ സുരക്ഷാ ക്രമീകരണങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുമെന്ന് കോടതി വിലയിരുത്തി. സുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ വിന്യസിക്കുന്ന രീതിയും പ്രധാനമന്ത്രിക്കൊപ്പമുള്ള സംഘത്തിന്റെ ഘടനയും ഇതിലൂടെ വെളിപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നും ജസ്റ്റിസ് അമിത് മഹാജൻ വ്യക്തമാക്കി.

പൊതുപണം ചെലവഴിച്ചെന്ന കാരണത്താൽ എല്ലാ വിവരങ്ങളും പുറത്തുവിടാനാവില്ല

പ്രധാനമന്ത്രിമാരുടെ വിദേശയാത്രകൾക്കായി പൊതുഖജനാവിൽനിന്നാണ് പണം ചെലവഴിക്കുന്നതെന്നും അതിനാൽ യാത്രകളിൽ പങ്കെടുത്ത സ്വകാര്യ വ്യക്തികളുടെ വിവരങ്ങൾ അറിയാൻ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് അവകാശമുണ്ടെന്നുമായിരുന്നു ലോകേഷ് ബത്രയുടെ വാദം. സുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ പേരുകളല്ല, പൊതുപണം ഉപയോഗിച്ച് പ്രധാനമന്ത്രിക്കൊപ്പം യാത്ര ചെയ്ത സ്വകാര്യ വ്യക്തികളുടെ വിവരങ്ങളാണ് ആവശ്യപ്പെട്ടതെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. എന്നാൽ പൊതുപണം ചെലവഴിച്ചുവെന്ന കാര്യം മാത്രം ദേശീയ സുരക്ഷയെ ബാധിക്കുന്ന രേഖകൾ പുറത്തുവിടാൻ മതിയായ കാരണമല്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. വിവരാവകാശം പരിപൂർണമായ അവകാശമല്ലെന്നും സുരക്ഷയും സ്വകാര്യതയും ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിയമപരമായ താൽപര്യങ്ങളുമായി അതിനെ സന്തുലിതമാക്കണമെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.

വിവരാവകാശ നിയമത്തിലെ എട്ടാം വകുപ്പുപ്രകാരം രേഖകൾക്ക് സംരക്ഷണം

2005ലെ വിവരാവകാശ നിയമത്തിലെ എട്ടാം വകുപ്പിന്റെ ഒന്നാം ഉപവകുപ്പിലെ എ, ജി എന്നീ വ്യവസ്ഥകളാണ് കോടതി പ്രധാനമായി പരിഗണിച്ചത്. രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്ന വിവരങ്ങളും വ്യക്തികളുടെ ജീവനും ശാരീരിക സുരക്ഷയ്ക്കും ഭീഷണിയാകുന്ന വിവരങ്ങളും വെളിപ്പെടുത്തുന്നതിൽനിന്ന് ഒഴിവാക്കാൻ ഈ വ്യവസ്ഥകൾ അനുവദിക്കുന്നു. പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ സുരക്ഷയെ ബാധിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ പുറത്തുവിടുന്നതിലെ അപകടസാധ്യത വിലയിരുത്തേണ്ടത് അതിന് ചുമതലപ്പെട്ട സുരക്ഷാ ഏജൻസികളാണെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അത്തരം ഏജൻസികളുടെ സുരക്ഷാ വിലയിരുത്തലിന് പകരമായി കോടതിയോ വിവരാവകാശ കമ്മിഷനോ സ്വന്തം വിലയിരുത്തൽ സ്ഥാപിക്കാനാവില്ലെന്നും ജസ്റ്റിസ് അമിത് മഹാജൻ നിരീക്ഷിച്ചു.

സുപ്രീംകോടതി വിധി പരിഗണിച്ച് സുരക്ഷയ്ക്കുള്ള നിയമപരിരക്ഷ ശരിവച്ചു

സുപ്രീംകോടതി ഓഫ് ഇന്ത്യയും സുഭാഷ് ചന്ദ്ര അഗർവാളും തമ്മിലുള്ള കേസിലെ സുപ്രീംകോടതി വിധിയും ഹൈക്കോടതി പരിഗണിച്ചു. വിവരാവകാശ നിയമത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം ഭരണത്തിലെ സുതാര്യതയും ഉത്തരവാദിത്വവും ഉറപ്പാക്കുകയാണെങ്കിലും നിയമം സംരക്ഷിക്കുന്ന മറ്റ് താൽപര്യങ്ങൾ അവഗണിക്കാനാവില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ദേശീയ സുരക്ഷയെയും വ്യക്തികളുടെ ജീവനെയും ബാധിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്ന വ്യവസ്ഥകൾക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ടെന്നും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഈ കേസിൽ ആവശ്യപ്പെട്ട രേഖകൾ പുറത്തുവിടാൻ മതിയായ പൊതുതാൽപര്യം തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലെന്നും കോടതി കണ്ടെത്തി.

വ്യോമസേനയുടെ ഹർജി അംഗീകരിച്ചു; രേഖകൾ നൽകാനുള്ള നിർദേശം റദ്ദാക്കി

2026 ഒക്ടോബർ 15ലെ വിധിയിലൂടെ ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേനയുടെ ഹർജി ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി അംഗീകരിച്ചു. സുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ പേരുകൾ ഒഴിവാക്കിയശേഷം പ്രത്യേക വിമാനയാത്രാ രേഖകളുടെ രണ്ടാം ഭാഗം നൽകണമെന്ന കേന്ദ്ര വിവരാവകാശ കമ്മിഷന്റെ 2020 ജൂലൈ എട്ടിലെ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കി. വിവരാവകാശ നിയമത്തിലെ എട്ടാം വകുപ്പിന്റെ ഒന്നാം ഉപവകുപ്പിലെ എ, ജി വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം രേഖകൾ നൽകാൻ വിസമ്മതിച്ച വ്യോമസേനയുടെ നടപടി നിയമപരമാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഇതോടെ ലോകേഷ് ബത്ര ആവശ്യപ്പെട്ട വിശദമായ വിമാനയാത്രാ രേഖകൾ ഈ ഉത്തരവിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നൽകേണ്ട ബാധ്യത വ്യോമസേനയ്ക്കില്ലാതായി.

ദേശീയ സുരക്ഷയെ ബാധിക്കുന്ന രേഖകൾക്ക് വിവരാവകാശ നിയമത്തിൽ സംരക്ഷണം ശക്തമാകും

പ്രധാനമന്ത്രിമാരുടെ വിദേശയാത്രകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ വിവരങ്ങളും പൊതുജനങ്ങൾക്ക് നിഷേധിക്കാമെന്ന പൊതുവായ പ്രഖ്യാപനമല്ല ഈ വിധി. സുരക്ഷാ ഭീഷണി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയ പ്രത്യേക വിമാനയാത്രാ രേഖകൾ പുറത്തുവിടേണ്ടതില്ലെന്നാണ് കോടതി തീരുമാനിച്ചത്. നിയമപരമായി നോക്കുമ്പോൾ വിവരാവകാശവും ദേശീയ സുരക്ഷയും തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥയാണ് വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നത്. പൊതുപണം ചെലവഴിക്കുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ സുതാര്യത ആവശ്യപ്പെടാനുള്ള പൊതുജനങ്ങളുടെ താൽപര്യം കോടതി പരിഗണിച്ചെങ്കിലും ഈ കേസിൽ സുരക്ഷയ്ക്കാണ് മുൻഗണന നൽകിയത്. നീതിന്യായതലത്തിൽ സുരക്ഷാ ഏജൻസികളുടെ വിലയിരുത്തലും വിവരാവകാശ നിയമത്തിലെ ഒഴിവാക്കൽ വ്യവസ്ഥകളും പരിഗണിക്കുന്നതിന് ഈ വിധി സമാനമായ കേസുകളിൽ പ്രസക്തമാകാം. എന്നാൽ ഓരോ അപേക്ഷയിലും ആവശ്യപ്പെടുന്ന വിവരങ്ങളുടെ സ്വഭാവവും വെളിപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെ ഉണ്ടാകാവുന്ന അപകടസാധ്യതയും പ്രത്യേകം പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.