കൊച്ചി, 2026 ഒക്ടോബർ 19 –

സൈബർ തട്ടിപ്പിലൂടെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിൽനിന്ന് നഷ്ടപ്പെട്ട 3.73 ലക്ഷം രൂപ ഉപഭോക്താവിന് നാലാഴ്ചയ്ക്കകം തിരികെ നൽകണമെന്ന് സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയോട് കേരള ഹൈക്കോടതി. 2026 ഒക്ടോബർ അഞ്ചിന് ജസ്റ്റിസ് ഹരിശങ്കർ വി. മേനോനാണ് നിർണായക വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചത്. ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിൽനിന്ന് പണം നഷ്ടപ്പെട്ടതിന് പിന്നാലെ പരാതി നൽകിയിട്ടും തുക തിരികെ ലഭിക്കാത്തതിനെതിരെ ടി.എൽ. രമാദേവി സമർപ്പിച്ച ഹർജിയിലാണ് ഉത്തരവ്. റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയും സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുമാണ് എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാരിക്കുവേണ്ടി അഭിഭാഷകരായ കണ്ടംപുള്ളി രാഹുൽ, രാഗ ആർ. രാമലക്ഷ്മി, എം. ബാലമുരളി കൃഷ്ണ എന്നിവർ ഹാജരായി. എതിർകക്ഷികൾക്കുവേണ്ടി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ ടി. സേതുമാധവൻ, അഭിഭാഷക ദീപ നാരായണൻ എന്നിവർ ഹാജരായി. തട്ടിപ്പിൽ ഉപഭോക്താവിന് അശ്രദ്ധയുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ബാങ്കിന് തെളിയിക്കാനായിട്ടില്ലെന്നും റിസർവ് ബാങ്കിന്റെ ചട്ടപ്രകാരം ഉപഭോക്താവിന് നഷ്ടത്തിന്റെ ബാധ്യതയില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

എടിഎം കാർഡ് പ്രവർത്തനരഹിതമാകുമെന്ന് സന്ദേശം; ഒടിപി നൽകിയതോടെ അക്കൗണ്ടിൽനിന്ന് പണം നഷ്ടപ്പെട്ടു

സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ അക്കൗണ്ടുള്ള രമാദേവിക്ക് 2019 ഏപ്രിൽ 29 മുതൽ ചിപ്പ് ഘടിപ്പിക്കാത്ത ഡെബിറ്റ് കാർഡുകൾ പ്രവർത്തനരഹിതമാകുമെന്ന വിവരം ലഭിച്ചിരുന്നു. ഇതിനുപിന്നാലെ കാർഡ് ബ്ലോക്ക് ചെയ്യുമെന്നും ഓൺലൈനായി വീണ്ടും പ്രവർത്തനക്ഷമമാക്കാമെന്നും അറിയിച്ചുകൊണ്ട് മൊബൈൽ സന്ദേശമെത്തി. അതേ നമ്പറിൽനിന്ന് പിന്നീട് ഫോൺ വിളിയും ലഭിച്ചു. കാർഡ് വീണ്ടും പ്രവർത്തനക്ഷമമാക്കാൻ സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് സെക്യൂർ ആപ്പിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യണമെന്നും അതിനായി ഒറ്റത്തവണ പാസ്‌വേഡ് നൽകണമെന്നും വിളിച്ചയാൾ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ബാങ്കിൽനിന്നുള്ള ഔദ്യോഗിക നിർദേശമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ച രമാദേവി ഒടിപി കൈമാറി. പിന്നാലെ അക്കൗണ്ടിൽനിന്ന് ഏകദേശം 3.75 ലക്ഷം രൂപ നഷ്ടപ്പെടുകയായിരുന്നു.

തട്ടിപ്പ് നടന്ന ദിവസം തന്നെ ബാങ്കിലും പൊലീസിലും പരാതി നൽകി; പണം തിരികെ ലഭിച്ചില്ല

പണം നഷ്ടപ്പെട്ട വിവരം അറിഞ്ഞ ഉടൻ രമാദേവി ബാങ്കിന്റെ ഉപഭോക്തൃ സേവന വിഭാഗത്തെ ബന്ധപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് ബാങ്ക് അവരുടെ ഇന്റർനെറ്റ് ബാങ്കിങ് സൗകര്യം ബ്ലോക്ക് ചെയ്തു. ബാങ്ക് ശാഖാ മാനേജർക്കും പൊലീസിനും പരാതി നൽകുകയും ചെയ്തു. പൊലീസ് അന്വേഷണത്തിൽ പശ്ചിമ ബംഗാൾ സ്വദേശിയായ സന്ദീപ് ബൗരിയാണ് പണം തട്ടിയെടുത്തതെന്ന് കണ്ടെത്തി. എന്നാൽ പ്രതിയെ തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടും നഷ്ടപ്പെട്ട തുക തിരികെ നൽകാൻ ബാങ്ക് നടപടിയെടുത്തില്ല. തുടർന്ന് രമാദേവി ബാങ്കിങ് ഓംബുഡ്സ്മാനെ സമീപിച്ചു. തട്ടിപ്പ് ഇടപാടിൽ ഉപഭോക്താവിന് പങ്കുണ്ടെന്ന വിലയിരുത്തലിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഓംബുഡ്സ്മാൻ പരാതി നിരസിച്ചു. ഈ ഉത്തരവ് ചോദ്യം ചെയ്താണ് രമാദേവി കേരള ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്.

മൂന്നുദിവസത്തിനകം തട്ടിപ്പ് അറിയിച്ചാൽ ബാധ്യതയില്ലെന്ന റിസർവ് ബാങ്ക് ചട്ടം നിർണായകമായി

അനധികൃത ബാങ്ക് ഇടപാടുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് റിസർവ് ബാങ്ക് പുറപ്പെടുവിച്ച മാർഗനിർദേശങ്ങളിലെ ആറാം വകുപ്പിന്റെ രണ്ടാം ഉപവകുപ്പാണ് കേസിൽ പ്രധാനമായും പരിഗണിച്ചത്. ഉപഭോക്താവിന്റെയോ ബാങ്കിന്റെയോ ഭാഗത്ത് വീഴ്ചയില്ലാതെ മൂന്നാംകക്ഷി നടത്തിയ തട്ടിപ്പ്, ബാങ്കിൽനിന്ന് വിവരം ലഭിച്ച് മൂന്ന് പ്രവൃത്തിദിവസത്തിനകം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്താൽ ഉപഭോക്താവിന് സാമ്പത്തിക ബാധ്യതയുണ്ടാകില്ലെന്നാണ് വ്യവസ്ഥ. സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് സെക്യൂർ ആപ്പിന്റെ പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ച് മതിയായ പ്രചാരണം ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെന്നും ഒടിപി നൽകിയാലും പണം പിൻവലിക്കാൻ വീണ്ടും സ്ഥിരീകരണം ആവശ്യമായി വരുമെന്നാണ് കരുതിയതെന്നും രമാദേവി കോടതിയിൽ വിശദീകരിച്ചു. എന്നാൽ ഒടിപി ഉപയോഗിച്ച് തട്ടിപ്പുകാരൻ ആപ്പിൽ പ്രവേശിക്കുകയും പണം പിൻവലിക്കുകയും ചെയ്തുവെന്നാണ് ഹർജിക്കാരിയുടെ വാദം.

ഒടിപി കൈമാറിയത് ഉപഭോക്താവിന്റെ അശ്രദ്ധയെന്ന് ബാങ്ക്; തെളിവില്ലെന്ന് കോടതി

ഉപഭോക്താവ് സ്വന്തം ഇടപാട് വിവരങ്ങൾ മറ്റൊരാൾക്ക് കൈമാറിയതിനാലാണ് തട്ടിപ്പ് നടന്നതെന്നായിരുന്നു സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ വാദം. റിസർവ് ബാങ്ക് മാർഗനിർദേശങ്ങളിലെ ഏഴാം വകുപ്പിന്റെ ഒന്നാം ഉപവകുപ്പ് പ്രകാരം ഉപഭോക്താവിന്റെ അശ്രദ്ധ മൂലമുണ്ടാകുന്ന നഷ്ടത്തിന്, തട്ടിപ്പ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നതുവരെയുള്ള ബാധ്യത ഉപഭോക്താവിനാണെന്നും ബാങ്ക് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. എന്നാൽ തട്ടിപ്പ് നടന്ന രീതിയെക്കുറിച്ചുള്ള രമാദേവിയുടെ വിശദീകരണങ്ങൾ ബാങ്ക് വ്യക്തമായി നിഷേധിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി കണ്ടെത്തി. തട്ടിപ്പിൽ രമാദേവിക്ക് പങ്കുണ്ടെന്ന് തെളിയിക്കുന്ന രേഖകളും ബാങ്കിന് ഹാജരാക്കാനായില്ല. പരാതി ഉടൻ നൽകിയതും പൊലീസ് അന്വേഷണത്തിൽ യഥാർഥ തട്ടിപ്പുകാരനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞതും കോടതി പ്രത്യേകം പരിഗണിച്ചു.

സമാന സൈബർ തട്ടിപ്പിൽ ഗുവാഹത്തി ഹൈക്കോടതി നൽകിയ വിധി കേരള ഹൈക്കോടതിയും പരിഗണിച്ചു

സമാനമായ സൈബർ തട്ടിപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2024 സെപ്റ്റംബർ 13ന് ഗുവാഹത്തി ഹൈക്കോടതി ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് പുറപ്പെടുവിച്ച വിധിയും കേരള ഹൈക്കോടതി പരിശോധിച്ചു. ആ കേസിൽ ഉപഭോക്താവിന്റെ അശ്രദ്ധ തെളിയിക്കാൻ ബാങ്കിന് കഴിയാത്തതിനാൽ നഷ്ടപ്പെട്ട പണം തിരികെ നൽകണമെന്ന് ഗുവാഹത്തി ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവിട്ടിരുന്നു. ഈ വിധിക്കെതിരെ സമർപ്പിച്ച പ്രത്യേകാനുമതി ഹർജി 2025 ജനുവരി മൂന്നിന് സുപ്രീംകോടതി തള്ളുകയും ചെയ്തു. അനധികൃത ബാങ്കിങ് ഇടപാടുകൾ കണ്ടെത്താനും തടയാനും ബാങ്കുകൾ ജാഗ്രത പുലർത്തണമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. അതേസമയം ഒടിപി ഉൾപ്പെടെയുള്ള രഹസ്യവിവരങ്ങൾ മറ്റുള്ളവർക്ക് കൈമാറാതിരിക്കാൻ ഉപഭോക്താക്കളും ശ്രദ്ധിക്കണമെന്നും കോടതി ഓർമിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഈ നിയമനിലപാടുകൾ രമാദേവിയുടെ കേസിലും ബാധകമാണെന്ന് ജസ്റ്റിസ് ഹരിശങ്കർ വി. മേനോൻ കണ്ടെത്തി.

ഓംബുഡ്സ്മാന്റെ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കി; നാലാഴ്ചയ്ക്കകം പണം നൽകണമെന്ന് ബാങ്കിന് നിർദേശം

രമാദേവിയുടെ പരാതിയിൽ ബാങ്കിങ് ഓംബുഡ്സ്മാൻ പുറപ്പെടുവിച്ച ഉത്തരവ് കേരള ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി. തട്ടിപ്പ് നടന്ന 2019 ജൂലൈ 13ന് തന്നെ രമാദേവി ബാങ്കിനെ വിവരം അറിയിച്ചിരുന്നുവെന്നും തട്ടിപ്പിൽ പങ്കാളിയായിരുന്നില്ലെന്ന് പൊലീസ് അന്വേഷണ റിപ്പോർട്ടിൽനിന്ന് വ്യക്തമാണെന്നും കോടതി വിലയിരുത്തി. 2021 സെപ്റ്റംബർ 17ന് മുൻ ഓംബുഡ്സ്മാൻ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കി പരാതി വീണ്ടും പരിഗണിക്കാൻ ഹൈക്കോടതി നിർദേശിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ പുനഃപരിശോധനയ്ക്കുശേഷവും പരാതി നിരസിച്ചതിനെതിരെയാണ് രമാദേവി വീണ്ടും കോടതിയെ സമീപിച്ചത്. 2026 ഒക്ടോബർ അഞ്ചിലെ അന്തിമ വിധിയിലൂടെ റിസർവ് ബാങ്ക് മാർഗനിർദേശങ്ങളിലെ ആറാം വകുപ്പിന്റെ രണ്ടാം ഉപവകുപ്പ് രമാദേവിക്ക് ബാധകമാണെന്ന് കണ്ടെത്തി. ഇതനുസരിച്ച് നഷ്ടപ്പെട്ട 3,73,000 രൂപ കഴിയുന്നത്ര വേഗത്തിലും പരമാവധി നാലാഴ്ചയ്ക്കകവും തിരികെ നൽകണമെന്നാണ് സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയ്ക്കുള്ള നിർദേശം. ഇതോടെ 2021ൽ സമർപ്പിച്ച ഹർജി ഹൈക്കോടതി തീർപ്പാക്കി.

സൈബർ തട്ടിപ്പുകളിൽ ഉപഭോക്താവിന്റെ അശ്രദ്ധ തെളിയിക്കാതെ ബാങ്കുകൾക്ക് ബാധ്യത ഒഴിവാക്കാനാവില്ല

കേരളത്തിലെ സമാനമായ സൈബർ തട്ടിപ്പ് കേസുകളിൽ ഉപഭോക്താവിന്റെയും ബാങ്കിന്റെയും ഉത്തരവാദിത്വം വിലയിരുത്തുന്നതിന് ഈ വിധി പ്രസക്തമാകും. ഒടിപി കൈമാറിയെന്ന ഒറ്റ കാരണത്താൽ എല്ലാ കേസുകളിലും ബാങ്കിന്റെ ബാധ്യത ഇല്ലാതാകുമെന്ന നിലപാട് സ്വീകരിക്കാനാവില്ലെന്നാണ് വിധിയിൽനിന്ന് വ്യക്തമാകുന്നത്. ഉപഭോക്താവിന്റെ അശ്രദ്ധ സംബന്ധിച്ച ആരോപണങ്ങളും തട്ടിപ്പ് നടന്ന സാഹചര്യങ്ങളും ലഭ്യമായ തെളിവുകളും പ്രത്യേകം പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. റിസർവ് ബാങ്കിന്റെ ഉപഭോക്തൃസംരക്ഷണ ചട്ടങ്ങൾ നടപ്പാക്കുന്നതിൽ ബാങ്കുകളുടെ ഉത്തരവാദിത്വവും വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നു. എന്നാൽ എല്ലാ ഒടിപി തട്ടിപ്പുകളിലും ബാങ്കുകൾ നിർബന്ധമായും പണം തിരികെ നൽകണമെന്ന പൊതുനിയമം കോടതി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല. ഉപഭോക്താവ് എത്ര വേഗത്തിൽ പരാതി നൽകി, തട്ടിപ്പിൽ ആരുടെ ഭാഗത്താണ് വീഴ്ച സംഭവിച്ചത്, എന്തെല്ലാം തെളിവുകളുണ്ട് എന്നീ കാര്യങ്ങൾ തുടർന്നും നിർണായകമായിരിക്കും.