അലഹബാദ്, 2026 ഒക്ടോബർ 15-

ഉത്തർപ്രദേശിലെ അംബേദ്കർ നഗർ ജില്ലയിലെ നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങളുടെ അതിർത്തി പുനർനിർണയവും അലാപൂർ മണ്ഡലം പട്ടികജാതി വിഭാഗത്തിന് സംവരണം ചെയ്തതും ചോദ്യം ചെയ്ത ഹർജി അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി തള്ളി. 2026 ഒക്ടോബർ 14നാണ് ജസ്റ്റിസ് ശേഖർ ബി. സറാഫ്, ജസ്റ്റിസ് അവധേഷ് കുമാർ ചൗധരി എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് വിധി പ്രസ്താവിച്ചത്. അംബേദ്കർ നഗർ ജില്ലയിലെ ജഹാംഗീർഗഞ്ച് സ്വദേശിയും വോട്ടറുമായ ദിലീപ് കുമാറാണ് ഹർജി നൽകിയത്. കേന്ദ്ര നിയമനീതി മന്ത്രാലയം മുഖേന കേന്ദ്രസർക്കാരും മറ്റ് മൂന്ന് കക്ഷികളുമായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാരന്റെയും എതിർകക്ഷികളുടെയും അഭിഭാഷകരുടെ പേരുകൾ ലഭ്യമായ കോടതി റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല. 2006 ഡിസംബറിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മണ്ഡല പുനർനിർണയ ഉത്തരവ് ഏകദേശം 20 വർഷത്തിനുശേഷം ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതിന് മതിയായ നിയമപരമായ കാരണങ്ങളില്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. ഭരണഘടനാപരമായ ലംഘനം തെളിയിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ മണ്ഡലങ്ങളുടെ അതിർത്തികളിലോ സംവരണത്തിലോ മാറ്റം വരുത്താൻ നിർദേശിക്കാനാവില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

അലാപൂർ മണ്ഡലത്തിന്റെ സംവരണവും അതിർത്തി നിർണയവും ചോദ്യം ചെയ്ത് വോട്ടർ

അംബേദ്കർ നഗർ ജില്ലയിലെ നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങളുടെ അതിർത്തി നിർണയത്തിലും ജനസംഖ്യാ വിതരണത്തിലും അപാകതകളുണ്ടെന്നായിരുന്നു ദിലീപ് കുമാറിന്റെ പരാതി. മണ്ഡലങ്ങൾക്കിടയിലെ ജനസംഖ്യാ വ്യത്യാസം ഭരണഘടനയുടെ 170(2) അനുച്ഛേദത്തിനും 2002ലെ മണ്ഡല പുനർനിർണയ നിയമത്തിനും വിരുദ്ധമാണെന്ന് അദ്ദേഹം വാദിച്ചു.

അലാപൂർ മണ്ഡലം പട്ടികജാതി വിഭാഗത്തിന് സംവരണം ചെയ്തതും ഹർജിക്കാരൻ ചോദ്യം ചെയ്തു. ജനസംഖ്യാ കണക്കുകൾ ശരിയായി പരിഗണിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ അലാപൂർ പൊതുമണ്ഡലമായി നിലനിർത്തേണ്ടതായിരുന്നുവെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം.

ജില്ലയിലെ മണ്ഡലങ്ങളുടെ അതിർത്തികളും സംവരണക്രമവും പുനഃപരിശോധിച്ച് തിരുത്താൻ ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികൾക്ക് നിർദേശം നൽകണമെന്നായിരുന്നു ഹർജിയിലെ പ്രധാന ആവശ്യം.

ജലാൽപൂരിൽ ജനസംഖ്യ കൂടുതലെന്നും അക്ബർപൂരിൽ കുറവെന്നും ഹർജിക്കാരൻ

2001ലെ സെൻസസ് കണക്കുകളാണ് ഹർജിക്കാരൻ പ്രധാനമായും ആശ്രയിച്ചത്. അന്ന് ഉത്തർപ്രദേശിലെ ജനസംഖ്യ ഏകദേശം 16.62 കോടിയായിരുന്നു. സംസ്ഥാനത്ത് 403 നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങളുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ ഒരു മണ്ഡലത്തിലെ ശരാശരി ജനസംഖ്യ ഏകദേശം 4,12,402 ആയിരിക്കണമെന്നാണ് ഹർജിക്കാരന്റെ കണക്കുകൂട്ടൽ.

മണ്ഡല പുനർനിർണയത്തിനുള്ള ആഭ്യന്തര മാർഗനിർദേശപ്രകാരം ശരാശരി ജനസംഖ്യയിൽ പത്തുശതമാനം വരെ ഏറ്റക്കുറച്ചിൽ അനുവദിക്കാമെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഇതനുസരിച്ച് ഓരോ മണ്ഡലത്തിലെയും ജനസംഖ്യ ഏകദേശം 3,71,178നും 4,53,642നും ഇടയിലായിരിക്കണമെന്നാണ് വാദിച്ചത്.

എന്നാൽ ജലാൽപൂർ മണ്ഡലത്തിലെ ജനസംഖ്യ 4,60,245 ആയിരുന്നുവെന്നും അക്ബർപൂരിൽ 3,68,722 മാത്രമായിരുന്നുവെന്നും ഹർജിക്കാരൻ വ്യക്തമാക്കി. ഈ വ്യത്യാസം മണ്ഡല പുനർനിർണയത്തിലെ അപാകത തെളിയിക്കുന്നതാണെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാട്.

ചെറിയ മണ്ഡലങ്ങളിൽനിന്ന് വലിയ മണ്ഡലങ്ങളിലേക്ക് പ്രദേശങ്ങൾ മാറ്റിയെന്ന് ആരോപണം

അക്ബർപൂർ, അലാപൂർ തുടങ്ങിയ ജനസംഖ്യ കുറഞ്ഞ മണ്ഡലങ്ങളിൽനിന്നുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ജലാൽപൂർ, കത്തേഹരി തുടങ്ങിയ ജനസംഖ്യ കൂടുതലുള്ള മണ്ഡലങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റിയതായും ഹർജിക്കാരൻ ആരോപിച്ചു.

ഇത് മണ്ഡലങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ജനസംഖ്യാ അസന്തുലിതാവസ്ഥ വർധിപ്പിച്ചെന്നാണ് വാദം. ഭരണഘടന നിർദേശിക്കുന്ന ജനസംഖ്യാ ആനുപാതികത പാലിക്കുന്നതിൽ മണ്ഡല പുനർനിർണയ കമ്മീഷൻ പരാജയപ്പെട്ടെന്നും ഹർജിക്കാരൻ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

എന്നാൽ മണ്ഡലങ്ങളുടെ അതിർത്തി നിർണയത്തിൽ ജനസംഖ്യ മാത്രമല്ല പരിഗണിക്കേണ്ടതെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ തുടർച്ച, ഭരണപരമായ അതിർത്തികൾ, മറ്റ് പ്രസക്തമായ സാഹചര്യങ്ങൾ എന്നിവയും പരിഗണിക്കാം.

പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യയുടെ ശതമാനം മാത്രം സംവരണം മാറ്റാൻ കാരണമല്ല

അലാപൂർ മണ്ഡലത്തിൽ പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യ 26.90 ശതമാനമാണെന്നും ജലാൽപൂരിൽ 26.43 ശതമാനമാണെന്നും ഹർജിക്കാരൻ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

അഷ്റഫ്പൂർ കിച്ചൗച്ച നഗർ പഞ്ചായത്തിനെ അലാപൂർ മണ്ഡലത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നെങ്കിൽ പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യയുടെ അനുപാതം 26.39 ശതമാനമായി കുറയുമായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. അങ്ങനെ വന്നാൽ അലാപൂർ പൊതുമണ്ഡലമായി പരിഗണിക്കേണ്ടതായിരുന്നുവെന്നാണ് ഹർജിക്കാരന്റെ നിലപാട്.

എന്നാൽ മണ്ഡലങ്ങളിലെ പട്ടികജാതി ജനസംഖ്യയുടെ ശതമാനം താരതമ്യം ചെയ്തതുകൊണ്ടുമാത്രം ഏത് മണ്ഡലം സംവരണം ചെയ്യണമെന്ന് കോടതിക്ക് തീരുമാനിക്കാനാവില്ലെന്ന് ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

സംവരണമണ്ഡലങ്ങളുടെ പുനഃക്രമീകരണവും മാറ്റവും നിയമനിർമാണ അധികാരത്തിന്റെ പരിധിയിൽ വരുന്ന വിഷയങ്ങളാണ്. ഇത്തരം കാര്യങ്ങളിൽ പാർലമെന്റിന്റെ നിയമനിർമാണ അധികാരത്തിന് പകരമായി ഹൈക്കോടതിക്ക് നിർദേശങ്ങൾ നൽകാനാവില്ലെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.

മണ്ഡല പുനർനിർണയ ഉത്തരവുകൾ പരിശോധിക്കാൻ കോടതിക്ക് പരിമിതമായ അധികാരം

2002ലെ മണ്ഡല പുനർനിർണയ നിയമത്തിന്റെ പത്താം വകുപ്പിലെ രണ്ടാം ഉപവകുപ്പ് പ്രകാരം ഔദ്യോഗിക ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന മണ്ഡല പുനർനിർണയ ഉത്തരവുകൾക്ക് അന്തിമസ്വഭാവമുണ്ടെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

എന്നാൽ ഇത്തരം ഉത്തരവുകൾ ഒരു സാഹചര്യത്തിലും കോടതിക്ക് പരിശോധിക്കാനാവില്ലെന്നല്ല ഇതിന്റെ അർഥം. രണ്ട് പ്രധാന സാഹചര്യങ്ങളിൽ മാത്രമാണ് കോടതിയുടെ ഇടപെടൽ സാധ്യമാകുന്നതെന്ന് ബെഞ്ച് വിശദീകരിച്ചു.

മണ്ഡല പുനർനിർണയത്തിന് ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരിക്ക് നിയമപരമായ അധികാരമില്ലാത്ത സാഹചര്യം ഒന്നാമത്തേതാണ്. ഭരണഘടനയുടെ മൂന്നാം ഭാഗം ഉറപ്പുനൽകുന്ന മൗലികാവകാശങ്ങളോ മറ്റ് ഭരണഘടനാ വ്യവസ്ഥകളോ ലംഘിക്കപ്പെടുന്ന സാഹചര്യം രണ്ടാമത്തേതാണ്.

ഈ രണ്ട് അടിസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്നിന്റെ ലംഘനം തെളിയിക്കാതെ മണ്ഡല പുനർനിർണയ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കാൻ കോടതിയെ സമീപിക്കാനാവില്ലെന്ന് ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

ജനസംഖ്യയിലെ പത്തുശതമാനം വ്യത്യാസം നിർബന്ധ നിയമവ്യവസ്ഥയല്ല

മണ്ഡലങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ജനസംഖ്യാ വ്യത്യാസം പത്തുശതമാനത്തിനുള്ളിൽ നിലനിർത്തണമെന്ന ആഭ്യന്തര മാർഗനിർദേശം നിയമപരമായി നിർബന്ധമായ വ്യവസ്ഥയല്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഭരണഘടനയുടെ 170(2) അനുച്ഛേദം ജനസംഖ്യയും നിയമസഭാ സീറ്റുകളുടെ എണ്ണവും തമ്മിലുള്ള അനുപാതം പ്രായോഗികമായി സാധ്യമായത്ര തുല്യമായി നിലനിർത്തണമെന്നാണ് നിർദേശിക്കുന്നത്. എല്ലാ മണ്ഡലങ്ങളിലും കൃത്യമായി ഒരേ ജനസംഖ്യ ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്നല്ല ഇതിന്റെ അർഥം.

ജനസംഖ്യയിൽ വ്യത്യാസമുണ്ടെന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം മണ്ഡല പുനർനിർണയം ഭരണഘടനാവിരുദ്ധമാകില്ല. വ്യക്തമായ ഭരണഘടനാ ലംഘനം തെളിയിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

കമ്മീഷന്റെ സാങ്കേതിക തീരുമാനങ്ങൾക്ക് പകരം വോട്ടറുടെ കണക്കുകൾ സ്വീകരിക്കാനാവില്ല

മണ്ഡലങ്ങളുടെ അതിർത്തി പുനർനിർണയം ജനസംഖ്യാ കണക്കുകൾ മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള നടപടിയല്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. വിവിധ പ്രദേശങ്ങളുടെ പുനഃസംഘടനയും ഭരണപരമായ സാഹചര്യങ്ങളും പരിഗണിച്ചാണ് കമ്മീഷൻ തീരുമാനമെടുക്കുന്നത്.

ഒരു വോട്ടർ തയ്യാറാക്കിയ മറ്റൊരു കണക്കുകൂട്ടൽ കൂടുതൽ നീതിയുക്തമാണെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം കമ്മീഷന്റെ തീരുമാനം പുനഃപരിശോധിക്കാനാവില്ല.

ഹർജിക്കാരൻ ഉന്നയിച്ച ആരോപണങ്ങൾ പ്രധാനമായും ജനസംഖ്യാ കണക്കുകളുടെയും പട്ടികജാതി അനുപാതത്തിന്റെയും പുനർകണക്കുകൂട്ടലുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. മണ്ഡല പുനർനിർണയ കമ്മീഷന് നിയമപരമായ അധികാരമില്ലായിരുന്നുവെന്നോ മൗലികാവകാശ ലംഘനം നടന്നുവെന്നോ തെളിയിക്കാൻ ഹർജിക്കാരന് കഴിഞ്ഞില്ല.

2006ലെ ഉത്തരവിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നിരവധി തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ നടന്നത് കോടതി പരിഗണിച്ചു

2006 ഡിസംബറിൽ മണ്ഡല പുനർനിർണയ ഉത്തരവ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതിനുശേഷം ഉത്തർപ്രദേശിൽ നിരവധി നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ നടന്നതായി ഹൈക്കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ഏകദേശം രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടായി പ്രാബല്യത്തിലുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ക്രമീകരണങ്ങളെ ഇപ്പോൾ മാറ്റുന്നത് പൊതുതാൽപര്യത്തിന് വിരുദ്ധമാകുമെന്ന് ബെഞ്ച് വിലയിരുത്തി.

2026ലെ ജനസംഖ്യാ കണക്കെടുപ്പ് പൂർത്തിയാകാനിരിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ നിയമപ്രകാരമുള്ള പുതിയ മണ്ഡല പുനർനിർണയ നടപടികൾക്ക് സാധ്യതയുണ്ടെന്നും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ പഴയ ഉത്തരവിനെതിരായ ഹർജിയിൽ ഇടപെടുന്നത് ഉചിതമല്ലെന്നാണ് ബെഞ്ചിന്റെ നിലപാട്.

20 വർഷത്തെ കാലതാമസവും ഭരണഘടനാ ലംഘനം തെളിയിക്കാത്തതും ഹർജിക്ക് തിരിച്ചടിയായി

2006 ജൂലൈ 28ന് കരട് മണ്ഡല പുനർനിർണയ നിർദേശം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും പൊതുജനങ്ങളുടെ എതിർപ്പുകൾ കേട്ടശേഷം ഡിസംബർ അഞ്ചിന് അന്തിമ ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഈ നടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിച്ചാണ് മണ്ഡല പുനർനിർണയം നടത്തിയതെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി.

ഹർജിക്കാരന്റെ ജനസംഖ്യാ കണക്കുകൂട്ടലുകൾ മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി അതിർത്തികൾ മാറ്റാനാവില്ലെന്നും ഭരണഘടനാ ലംഘനം തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലെന്നും ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി. ഹർജി സമർപ്പിക്കുന്നതിലെ അസാധാരണമായ കാലതാമസവും പരിഗണിച്ചാണ് കോടതി നടപടി. ഹർജിയിൽ കഴമ്പില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി കോടതി തള്ളി. കേസ് ചെലവ് സംബന്ധിച്ച് പ്രത്യേക ഉത്തരവില്ല.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് മണ്ഡലങ്ങളുടെ സ്ഥിരത ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ വിധി നിർണായകം

അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതിയുടെ വിധിയോടെ അംബേദ്കർ നഗർ ജില്ലയിലെ നിലവിലുള്ള നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങളുടെ അതിർത്തികളും അലാപൂർ മണ്ഡലത്തിന്റെ പട്ടികജാതി സംവരണവും മാറ്റമില്ലാതെ തുടരും. ദിലീപ് കുമാർ ആവശ്യപ്പെട്ട മണ്ഡല പുനർനിർണയത്തിനോ സംവരണക്രമത്തിലെ മാറ്റത്തിനോ കോടതി അനുമതി നൽകിയിട്ടില്ല.

നിയമപരമായി മണ്ഡല പുനർനിർണയ കമ്മീഷന്റെ ഉത്തരവുകൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന സംരക്ഷണവും അവ പരിശോധിക്കാനുള്ള കോടതിയുടെ പരിമിതമായ അധികാരവുമാണ് വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നത്. സാമൂഹികമായി വോട്ടർമാരുടെയും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ജനപ്രതിനിധികളുടെയും നിലവിലുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ക്രമീകരണങ്ങളുടെ സ്ഥിരതയാണ് കോടതി പരിഗണിച്ചത്. ജുഡീഷ്യറിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഭരണഘടനാ ലംഘനം തെളിയിക്കാതെ സാങ്കേതിക കണക്കുകളെ മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി മണ്ഡല പുനർനിർണയം മാറ്റാനാവില്ലെന്ന നിയമനിലപാട് ഈ വിധി ആവർത്തിക്കുന്നു.