ഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 13 –

രാജ്യതലസ്ഥാനമായ ഡൽഹിയിലെ പ്രധാന പ്രതിഷേധ കേന്ദ്രമായ ജന്തർ മന്തറിന്റെ ഔദ്യോഗിക പദവി പിൻവലിച്ചു. പകരം മൂന്ന് പുതിയ പ്രതിഷേധ കേന്ദ്രങ്ങൾ ഡൽഹി പൊലീസ് പ്രഖ്യാപിച്ചു. തിങ്കളാഴ്ചയാണ് ഇതുസംബന്ധിച്ച ഉത്തരവ് പുറത്തിറങ്ങിയത്. ന്യൂഡൽഹി റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപമുള്ള രാംലീല മൈതാനം, വടക്കൻ ഡൽഹിയിലെ ബുരാരി മൈതാനം, കിഴക്കൻ ഡൽഹിയിലെ ഷഹ്ദാരയിലുള്ള സിബിഡി മൈതാനം എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് ഇനി പ്രതിഷേധങ്ങൾക്കായി സ്ഥലം അനുവദിക്കുക. പാർലമെന്റിനും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ ആസ്ഥാനത്തിനും സമീപമുള്ള ജന്തർ മന്തറിൽ പ്രതിഷേധങ്ങൾ നടത്തുന്നതിനുള്ള ഔദ്യോഗിക അനുമതിയാണ് ഇതോടെ പിൻവലിച്ചത്.

കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയം നിയോഗിച്ച സമിതിയുടെ ശുപാർശ പ്രകാരമാണ് നടപടിയെന്ന് ഡൽഹി പൊലീസ് വ്യക്തമാക്കി. പൊലീസ് കമ്മീഷണർ അനുരാഗ് കുമാറാണ് ഉത്തരവ് പുറത്തിറക്കിയത്. വോട്ടർപട്ടികയുടെ പ്രത്യേക തീവ്ര പരിഷ്കരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്രമക്കേടുകൾ ആരോപിച്ച് മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ ഗ്യാനേഷ് കുമാറിന്റെ രാജി ആവശ്യപ്പെട്ട് പ്രതിഷേധം തുടരുന്നതിനിടെയാണ് തീരുമാനം. കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വം നൽകുന്ന ഇന്ത്യ സഖ്യം, അഭിജീത് ദിപ്കെയുടെ കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടി, നേഹ ബോറയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഓൾ ഇന്ത്യ സ്റ്റുഡന്റ്സ് അസോസിയേഷൻ എന്നിവരാണ് ജന്തർ മന്തറിൽ പ്രതിഷേധിക്കാൻ അനുമതി ആവശ്യപ്പെടുന്നത്.

പാർലമെന്റിനും കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ പ്രധാന ഓഫീസുകൾക്കും സമീപമായതിനാൽ ജന്തർ മന്തറിലെ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് വലിയ രാഷ്ട്രീയ ശ്രദ്ധ ലഭിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ പുതിയ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ രണ്ടെണ്ണം ഡൽഹിയുടെ ഭരണസിരാകേന്ദ്രത്തിൽ നിന്ന് ഏറെ അകലെയാണ്. ഇതോടെ പ്രതിഷേധങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിനും ജനശ്രദ്ധ നേടുന്നതിനും കൂടുതൽ ആളുകളെ എത്തിക്കേണ്ടിവരും. പുതിയ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ പ്രതിഷേധങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള വിശദമായ മാർഗനിർദേശങ്ങൾ പിന്നീട് പുറത്തിറക്കും.

പ്രതിഷേധ കേന്ദ്രങ്ങൾ പാർലമെന്റിൽ നിന്ന് എത്ര അകലെ?

ജന്തർ മന്തറിൽ നിന്ന് പാർലമെന്റിലേക്കുള്ള റോഡ് ദൂരം ഏകദേശം രണ്ട് കിലോമീറ്ററാണ്. എന്നാൽ പുതിയ കേന്ദ്രമായ രാംലീല മൈതാനത്തേക്ക് ആറ് കിലോമീറ്റർ യാത്ര ചെയ്യണം. ബുരാരി മൈതാനത്തേക്ക് ഏകദേശം 23 കിലോമീറ്ററും ഷഹ്ദാരയിലെ സിബിഡി മൈതാനത്തേക്ക് 14 കിലോമീറ്ററുമാണ് റോഡ് ദൂരം. ഇതോടെ കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ പ്രധാന ഓഫീസുകൾക്ക് സമീപം പ്രതിഷേധം സംഘടിപ്പിക്കാനുള്ള അവസരമാണ് സംഘടനകൾക്ക് നഷ്ടമാകുന്നത്.

ജന്തർ മന്തറിലെ പ്രതിഷേധങ്ങൾ പലപ്പോഴും ഡൽഹിയുടെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളിലെ ഗതാഗതത്തെയും സാധാരണ ജീവിതത്തെയും ബാധിച്ചിരുന്നു. കൊണാട്ട് പ്ലേസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് പ്രതിഷേധങ്ങൾ വ്യാപിച്ചതും വലിയ വാർത്തയായിരുന്നു. എന്നാൽ ബുരാരിയിലോ ഷഹ്ദാരയിലോ നടക്കുന്ന പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് സമാനമായ ശ്രദ്ധ ലഭിക്കാൻ സാധ്യത കുറവാണെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.

പ്രതിഷേധത്തിന് ഇനി കൂടുതൽ ആളുകൾ വേണം

ജന്തർ മന്തറിൽ ഏകദേശം 3,000 പേർക്ക് ഒരേസമയം പ്രതിഷേധത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള സൗകര്യമാണുള്ളത്. എന്നാൽ രാംലീല മൈതാനത്ത് 50,000 പേർക്കും ബുരാരി മൈതാനത്ത് 80,000 പേർക്കും പങ്കെടുക്കാം. ഷഹ്ദാരയിലെ സിബിഡി മൈതാനത്ത് 15,000 പേരെ ഉൾക്കൊള്ളാനാകും. പുതിയ കേന്ദ്രങ്ങൾ കൂടുതൽ ആളുകളെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുന്നവയാണെങ്കിലും പ്രതിഷേധത്തിന്റെ ശക്തി പ്രകടമാക്കാൻ വലിയ ജനപങ്കാളിത്തം വേണ്ടിവരും.

പ്രത്യേകിച്ച് ബുരാരിയിൽ 80,000 പേരെ ഉൾക്കൊള്ളാവുന്ന മൈതാനത്ത് ചെറിയൊരു സംഘം പ്രതിഷേധിച്ചാൽ അത് വലിയ ജനകീയ മുന്നേറ്റമായി തോന്നണമെന്നില്ല. അതേസമയം ജന്തർ മന്തറിൽ 3,000 പേർ ഒത്തുകൂടിയാൽ തന്നെ പ്രതിഷേധം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുമായിരുന്നു. പുതിയ കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് പ്രതിഷേധം മാറ്റുന്നത് രാഷ്ട്രീയ സമ്മർദം കുറയ്ക്കാനും പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന മാധ്യമശ്രദ്ധ നിയന്ത്രിക്കാനുമുള്ള നീക്കമാണെന്ന വിലയിരുത്തലും ഉയരുന്നുണ്ട്.

ജന്തർ മന്തറിന്റെ പ്രതിഷേധ ചരിത്രം

1993ലാണ് ജന്തർ മന്തർ ഡൽഹിയിലെ പ്രധാന പ്രതിഷേധ കേന്ദ്രമായി മാറിയത്. അതുവരെ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ബോട്ട് ക്ലബ്ബിൽ ഒത്തുചേരലുകൾ നിരോധിച്ചതോടെയാണ് ജന്തർ മന്തറിന് പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചത്. 2011ൽ അണ്ണാ ഹസാരെ നടത്തിയ അഴിമതിവിരുദ്ധ നിരാഹാര സമരം രാജ്യവ്യാപകമായി ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. നിർഭയ കേസിലെ നീതി ആവശ്യപ്പെട്ടുള്ള പ്രതിഷേധങ്ങളും കർഷക സമരങ്ങളും ഇവിടെ നടന്നിട്ടുണ്ട്.

2017ൽ ശബ്ദമലിനീകരണവും പ്രദേശവാസികളുടെ ബുദ്ധിമുട്ടുകളും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ദേശീയ ഹരിത ട്രൈബ്യൂണൽ പ്രതിഷേധങ്ങൾ രാംലീല മൈതാനത്തേക്ക് മാറ്റാൻ നിർദേശിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ 2018ൽ സുപ്രീംകോടതി ജന്തർ മന്തറിലെ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് സമ്പൂർണ നിരോധനം ഏർപ്പെടുത്താനാവില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. നിയന്ത്രണങ്ങളോടെ പ്രതിഷേധങ്ങൾ അനുവദിക്കാമെന്നായിരുന്നു നിലപാട്. ഇതിനുശേഷവും ജന്തർ മന്തർ പ്രധാന പ്രതിഷേധ വേദിയായി തുടർന്നു.

പുതിയ തീരുമാനത്തിനെതിരെ പ്രതിഷേധ സംഘടനകൾ

ജന്തർ മന്തറിന്റെ ഔദ്യോഗിക പ്രതിഷേധ കേന്ദ്ര പദവി പിൻവലിച്ചതിനെ കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടി ശക്തമായി വിമർശിച്ചു. തീരുമാനം ഏകപക്ഷീയമാണെന്നും പ്രതിഷേധിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന് നേരെയുള്ള കടന്നുകയറ്റമാണെന്നും പാർട്ടി ആരോപിച്ചു. പ്രതിഷേധങ്ങളെ ഭരണകേന്ദ്രങ്ങളിൽ നിന്ന് അകറ്റുന്നത് ജനങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ അധികാരികളുടെ ശ്രദ്ധയിൽ എത്തിക്കുന്നതിന് തടസ്സമാകുമെന്ന ആശങ്കയാണ് ഉയരുന്നത്.

മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ ഗ്യാനേഷ് കുമാറിന്റെ രാജി ആവശ്യപ്പെട്ടുള്ള സമരം തുടരുന്നതിനിടെയാണ് പുതിയ തീരുമാനം വന്നിരിക്കുന്നത്. ഒക്ടോബർ പത്തിന് ജന്തർ മന്തറിന് സമീപം പ്രതിഷേധക്കാരെ പൊലീസ് കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തിരുന്നു. പുതിയ പ്രതിഷേധ കേന്ദ്രങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച വിശദമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ പുറത്തുവരുന്നതോടെ ഡൽഹിയിലെ പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ ഭാവി കൂടുതൽ വ്യക്തമാകും.