ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 9 –

ഡൽഹിയിൽ പ്രതിഷേധങ്ങൾ നടത്താൻ ജന്തർ മന്തറിന് പകരം കൂടുതൽ സൗകര്യങ്ങളുള്ള മറ്റൊരു സ്ഥലം കണ്ടെത്തണമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി. സമാധാനപരമായി പ്രതിഷേധിക്കാനുള്ള ജനങ്ങളുടെ അവകാശം സംരക്ഷിക്കണം. അതേസമയം, പ്രതിഷേധങ്ങൾ പൊതുജനങ്ങളുടെ യാത്രയ്ക്കും അടിയന്തര സേവനങ്ങൾക്കും തടസ്സമാകരുതെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. വെള്ളിയാഴ്ചയാണ് സുപ്രീംകോടതിയുടെ നിർദേശം. ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സൂര്യകാന്ത്, ജസ്റ്റിസുമാരായ ജോയ്മല്യ ബാഗ്ചി, വി. മോഹന എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് വിഷയം പരിഗണിച്ചത്.

ഡൽഹി പൊലീസ് കമ്മീഷണറും ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികളും പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ മറ്റൊരു സ്ഥലം കണ്ടെത്തുന്നത് പരിഗണിക്കണമെന്ന് കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടു. പ്രതിഷേധക്കാർക്ക് കുടിവെള്ളം, ശൗചാലയങ്ങൾ, താൽക്കാലിക ക്യാബിനുകൾ, ചികിത്സാ സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവ ലഭ്യമാകണം. വലിയ ജനക്കൂട്ടത്തെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുന്ന സ്ഥലമായിരിക്കണം തിരഞ്ഞെടുക്കേണ്ടത്. അടിയന്തര സാഹചര്യങ്ങളിൽ ആംബുലൻസുകൾക്കും മറ്റ് വാഹനങ്ങൾക്കും തടസ്സമില്ലാതെ എത്താൻ കഴിയണമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

പ്രതിഷേധക്കാർക്കും പൊതുജനങ്ങൾക്കും ബുദ്ധിമുട്ട് വേണ്ട

ജന്തർ മന്തറിന്റെ സ്ഥാനം തന്നെയാണ് പല പ്രശ്നങ്ങൾക്കും കാരണമെന്ന് കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. സർക്കാർ വസതികളും പാർലമെന്റ് അംഗങ്ങളുടെ വീടുകളും ഈ പ്രദേശത്തിന് സമീപമുണ്ട്. പ്രതിഷേധക്കാർക്ക് ആവശ്യമായ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും ഇവിടെ ലഭ്യമല്ല. അതുകൊണ്ട് കൂടുതൽ തുറസ്സായ സ്ഥലത്ത് പ്രതിഷേധങ്ങൾ നടത്താനുള്ള സൗകര്യം ഒരുക്കുന്നതാണ് ഉചിതമെന്ന് കോടതി അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.

കേന്ദ്ര സർക്കാരിനും ഡൽഹി പൊലീസിനും വേണ്ടി ഹാജരായ സോളിസിറ്റർ ജനറൽ തുഷാർ മേത്തയോടാണ് കോടതി ഇക്കാര്യം ഉന്നയിച്ചത്. മികച്ച സൗകര്യങ്ങളുള്ള മറ്റൊരു സ്ഥലം കണ്ടെത്തിക്കൂടേയെന്ന് ബെഞ്ച് ചോദിച്ചു. കോടതിയുടെ അഭിപ്രായം ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികളെ അറിയിക്കാമെന്ന് തുഷാർ മേത്ത മറുപടി നൽകി.

രാംലീല മൈതാനം വീണ്ടും ചർച്ചയിൽ

സിപിഐഎം ജനറൽ സെക്രട്ടറി മറിയം അലക്സാണ്ടർ ബേബിക്കുവേണ്ടി ഹാജരായ മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ കപിൽ സിബൽ രാംലീല മൈതാനത്തിന്റെ കാര്യം കോടതിയിൽ ഉന്നയിച്ചു. നേരത്തെ ജന്തർ മന്തറിന് പകരം രാംലീല മൈതാനത്ത് പ്രതിഷേധങ്ങൾ നടത്താൻ അനുമതി നൽകിയിരുന്നു. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ജന്തർ മന്തറിൽ അനുമതി നിഷേധിക്കുമ്പോഴും രാംലീല മൈതാനം മറ്റൊരു സാധ്യതയായി പരിഗണിക്കുന്നില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ മറ്റൊരു സ്ഥലം കണ്ടെത്തേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയിൽ കോടതിയിൽ ഹാജരായ കക്ഷികൾ യോജിച്ചു. ഈ അഭിപ്രായം കോടതി ഉത്തരവിൽ രേഖപ്പെടുത്തി. സ്ഥലം കണ്ടെത്തുന്നതും തുടർനടപടി സ്വീകരിക്കുന്നതും ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികളുടെ തീരുമാനത്തിന് വിട്ടു.

മെട്രോ നിയന്ത്രണങ്ങൾ പുനഃപരിശോധിക്കണം

മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ ഗ്യാനേഷ് കുമാറിന്റെ രാജി ആവശ്യപ്പെട്ട് ഒക്ടോബർ 10ന് ഡൽഹിയിൽ നടത്താനിരിക്കുന്ന പ്രതിഷേധത്തിന് മുന്നോടിയായി ഏർപ്പെടുത്തിയ യാത്രാ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ചോദ്യംചെയ്തുള്ള ഹർജികൾ പരിഗണിക്കുമ്പോഴാണ് കോടതിയുടെ ഇടപെടൽ.

മെട്രോ, റെയിൽവേ സർവീസുകൾക്ക് ഏർപ്പെടുത്തിയ വ്യാപക നിയന്ത്രണങ്ങൾ പുനഃപരിശോധിക്കണമെന്ന് കേന്ദ്ര സർക്കാരിനോടും ഡൽഹി പൊലീസിനോടും കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടു. സുരക്ഷയുടെ പേരിൽ പൊതുഗതാഗതം പൂർണമായി തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നത് ശരിയല്ല. നിയന്ത്രണങ്ങൾ ആവശ്യത്തിന് ആനുപാതികമായിരിക്കണമെന്നും ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളുടെ യാത്രാസൗകര്യം ഇല്ലാതാക്കരുതെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ജന്തർ മന്തറിലെ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് നീണ്ട ചരിത്രം

മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി ഡൽഹിയിലെ പ്രധാന പ്രതിഷേധ കേന്ദ്രമാണ് ജന്തർ മന്തർ. രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ, കർഷക സംഘടനകൾ, തൊഴിലാളി സംഘടനകൾ, വിദ്യാർഥികൾ, സാമൂഹിക സംഘടനകൾ എന്നിവയെല്ലാം ഇവിടെ പ്രതിഷേധങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.

1993ലാണ് ഇന്ത്യാ ഗേറ്റിന് സമീപമുള്ള ബോട്ട് ക്ലബ് പ്രദേശത്തിന് പകരം ജന്തർ മന്തർ പ്രധാന പ്രതിഷേധ കേന്ദ്രമായി മാറിയത്. 2017ൽ ദേശീയ ഹരിത ട്രൈബ്യൂണൽ ഇവിടെ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് വിലക്കേർപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ശബ്ദമലിനീകരണം, ശുചിത്വപ്രശ്നങ്ങൾ, പൊതുസ്ഥലങ്ങളുടെ ഉപയോഗം എന്നിവ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയായിരുന്നു നടപടി.

എന്നാൽ 2018 ജൂലൈയിൽ സുപ്രീംകോടതി സമ്പൂർണ വിലക്ക് നീക്കി. സമാധാനപരമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾ പൂർണമായി നിരോധിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്നും പൊതുജനങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങളും ക്രമസമാധാനവും സംരക്ഷിക്കാൻ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്താമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.

പുതിയ പ്രതിഷേധ കേന്ദ്രം വരുമോ?

ജന്തർ മന്തറിന് പകരം മറ്റൊരു സ്ഥലം കണ്ടെത്താനുള്ള നിർദേശം ഡൽഹിയിലെ പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ ഭാവിയിൽ പ്രധാനമാകുകയാണ്. പ്രതിഷേധിക്കാനുള്ള ജനാധിപത്യ അവകാശവും പൊതുജനങ്ങളുടെ സൗകര്യവും ഒരുപോലെ സംരക്ഷിക്കണമെന്നാണ് കോടതിയുടെ നിലപാട്.

എന്നാൽ പുതിയ പ്രതിഷേധ കേന്ദ്രം എവിടെയായിരിക്കണമെന്ന് കോടതി തീരുമാനിച്ചിട്ടില്ല. അനുയോജ്യമായ സ്ഥലം കണ്ടെത്തി തീരുമാനമെടുക്കേണ്ടത് ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികളാണ്. നിലവിലെ പ്രതിഷേധത്തിന്റെ ആവശ്യങ്ങളിലോ സംഘാടകരുടെ ആരോപണങ്ങളിലോ കോടതി തീരുമാനമെടുത്തിട്ടില്ലെന്നും ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.