ബസ്തർ (ഛത്തീസ്ഗഢ്)  / 2026  / ഒക്ടോബർ 09

സഹകരണ മേഖലയിലെ മാറ്റങ്ങൾ ജനങ്ങൾക്ക് നേരിട്ട് പ്രയോജനപ്പെടുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളാക്കി മാറ്റുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ ഒൻപതാമത് ദേശീയ അവലോകന ശിൽപ്പശാല ഛത്തീസ്ഗഢിലെ ബസ്തറിൽ തുടങ്ങി. ഒക്ടോബർ എട്ട്, ഒൻപത് തീയതികളിലായി കേന്ദ്ര സഹകരണ മന്ത്രാലയമാണ് ശിൽപ്പശാല സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ ‘സഹകരണത്തിലൂടെ സമൃദ്ധി’ എന്ന കാഴ്ചപ്പാടും കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര, സഹകരണ മന്ത്രി അമിത് ഷായുടെ നേതൃത്വവുമാണ് പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് അടിസ്ഥാനം. സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളെ കൂടുതൽ ശക്തവും സുതാര്യവും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളതും സാമ്പത്തികമായി സജീവവുമാക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം. ‘സഹകരണത്തിലൂടെ സമൃദ്ധി — മുന്നോട്ടുള്ള വഴി: സഹകരണ മേഖലയിലെ പരിവർത്തനത്തിലൂടെ നേട്ടങ്ങൾ വിപുലപ്പെടുത്തുക’ എന്നതാണ് വിഷയം. പ്രധാന സഹകരണ പദ്ധതികളുടെ പുരോഗതി വിലയിരുത്തുകയും സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ വിജയകരമായ പ്രവർത്തനങ്ങളും താഴെത്തട്ടിലെ അനുഭവങ്ങളും പങ്കുവെക്കുകയും അടുത്ത മൂന്നുമാസത്തേക്ക് വ്യക്തമായ ഫലങ്ങളുണ്ടാക്കുന്ന പ്രവർത്തനപദ്ധതികൾ തയ്യാറാക്കുകയും ചെയ്യും. വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർ, സഹകരണ സംഘം രജിസ്ട്രാർമാർ, ദേശീയ സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും ഫെഡറേഷനുകളുടെയും പ്രതിനിധികൾ, മേഖലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രധാന പങ്കാളികൾ എന്നിവർ പങ്കെടുക്കുന്നു. സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പുനരുജ്ജീവനം, സാമ്പത്തിക അടിത്തറ ശക്തമാക്കൽ, പുതിയ വ്യാപാരങ്ങളിലേക്കുള്ള കടന്നുവരവ്, ഡിജിറ്റൽ സംവിധാനങ്ങൾ, പ്രവർത്തനശേഷി വർധിപ്പിക്കൽ, വിപണിയിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം മെച്ചപ്പെടുത്തൽ എന്നിവയാണ് പ്രധാന ചർച്ചകൾ.

സ്വയംഭരണത്തിനൊപ്പം ഉത്തരവാദിത്തവും വേണം

ഇടതുപക്ഷ തീവ്രവാദം ദീർഘകാലം ബാധിച്ച ബസ്തറിൽ സഹകരണ വികസന ശിൽപ്പശാല നടത്തണമെന്ന നിർദേശം അമിത് ഷായിൽനിന്നാണ് വന്നതെന്ന് ഉദ്ഘാടന സമ്മേളനത്തിൽ സഹകരണ മന്ത്രാലയ സെക്രട്ടറി ഡോ. ആശിഷ് കുമാർ ഭൂട്ടാനി പറഞ്ഞു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ പരിപാടിക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. പദ്ധതികളെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യുന്നതിൽ ഒതുങ്ങാതെ ലഭിക്കുന്ന അനുഭവങ്ങളും അറിവും താഴെത്തട്ടിലെ വ്യക്തമായ പ്രവർത്തനങ്ങളാക്കി മാറ്റണം. സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ഏകോപനവും സഹകരണവും വർധിപ്പിക്കണം. വിജയകരമായ രീതികൾ കൂടുതൽ സ്ഥാപനങ്ങൾ സ്വീകരിക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു. എല്ലാ തലങ്ങളിലും ജനാധിപത്യപരമായ ഭരണം, സുതാര്യത, ഉത്തരവാദിത്തം, നല്ല ഭരണനിർവഹണം, സഹകരണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന തത്ത്വങ്ങൾ എന്നിവ ഉറപ്പാക്കണം. ഗ്രാമങ്ങളിലും അർധനഗര പ്രദേശങ്ങളിലും ചെറുകിട സംരംഭങ്ങളെയും സാധാരണക്കാരെയും സാമ്പത്തികമായി ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിൽ സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് നിർണായക പങ്കുണ്ട്. വാണിജ്യ, സ്വകാര്യ ബാങ്കുകളിൽനിന്ന് ആവശ്യമായ വായ്പയും മറ്റു ബാങ്കിങ് സൗകര്യങ്ങളും ലഭിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുന്നവർക്ക് സഹകരണ ബാങ്കുകൾ പ്രധാന ആശ്രയമാണ്. എന്നാൽ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സ്വയംഭരണത്തിനൊപ്പം ഉത്തരവാദിത്തവും ഫലപ്രദമായ മേൽനോട്ടവും വേണം. സഹകരണ ബാങ്കുകളുടെ ഭരണത്തിലെ പോരായ്മകൾ പരിഹരിക്കാൻ ക്രമബദ്ധവും വ്യക്തമായ ലക്ഷ്യങ്ങളുള്ളതുമായ നിരീക്ഷണ സംവിധാനം ആവശ്യമാണ്. സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ സഹകരണ സംഘം രജിസ്ട്രാർമാർ കൂടുതൽ ജാഗ്രത പുലർത്തുകയും മേൽനോട്ടത്തിൽ സജീവമായി ഇടപെടുകയും വേണം. മേൽനോട്ടത്തിലെ ദൗർബല്യം ഒരു സ്ഥാപനത്തെ മാത്രമല്ല, സഹകരണ മേഖലയുടെ മൊത്തത്തിലുള്ള വിശ്വാസ്യതയെയും ബാധിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.

വായ്പയ്ക്കും ധനസഹായത്തിനും കൂടുതൽ വഴികൾ

സഹകരണ ബാങ്കുകളുടെ വിഭവസമാഹരണ ശേഷി വർധിപ്പിക്കാൻ റിസർവ് ബാങ്കുമായി സഹകരണ മന്ത്രാലയം അടുത്ത ഏകോപനത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഭൂട്ടാനി പറഞ്ഞു. കർഷകർക്കും സഹകരണ മേഖലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റുള്ളവർക്കും കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ ധനസഹായം നൽകാനുള്ള അവസരങ്ങൾ വിപുലപ്പെടുത്തുകയാണ് ലക്ഷ്യം. ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യ, മികച്ച അപകടസാധ്യതാ നിയന്ത്രണം, ഉപഭോക്താക്കളുടെ വിശ്വാസം വർധിപ്പിക്കുന്ന നടപടികൾ എന്നിവയിലൂടെ സഹകരണ ബാങ്കുകളെ കൂടുതൽ മത്സരക്ഷമമാക്കണം. ശിൽപ്പശാലയിൽ നബാർഡ് സംഘം പങ്കെടുക്കുന്നത് വിവിധ പദ്ധതികൾക്കും സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും പണം കണ്ടെത്തുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഫലപ്രദമായ ചർച്ചകൾക്ക് സഹായിക്കും. സഹകരണ പദ്ധതികൾക്ക് ലഭ്യമായ ധനസഹായവും സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ പ്രത്യേക ആവശ്യങ്ങളും പരിശോധിക്കാൻ ദേശീയ സഹകരണ വികസന കോർപ്പറേഷനുമായി പ്രത്യേക സമ്മേളനവും നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്. കഴിഞ്ഞ രണ്ടുമൂന്ന് വർഷത്തിനിടെ സഹകരണ മേഖലയ്ക്ക് സാമ്പത്തികവും സ്ഥാപനപരവുമായ പിന്തുണ നൽകുന്ന പ്രധാന സ്ഥാപനമായി കോർപ്പറേഷൻ മാറിയിട്ടുണ്ട്. കോർപ്പറേഷന്റെ നിയമത്തിൽ അടുത്തിടെ വരുത്തിയ ഭേദഗതി പുതിയ ധനസഹായ സാധ്യതകൾ തുറന്നിട്ടുണ്ട്. സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളല്ലെങ്കിലും സഹകരണ വികസനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും ഇനി സഹായം നൽകാനാകും. ഇതിലൂടെ സംസ്ഥാനതലത്തിലെ വിവിധ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് കോർപ്പറേഷനിൽനിന്ന് നേരിട്ട് ധനസഹായം ലഭിക്കാനുള്ള അവസരമുണ്ട്. സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഈ സാധ്യതകൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്തുകയും കൂടുതൽ ഏകോപനത്തോടെ ധനസഹായത്തിനുള്ള നടപടികൾ മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുകയും വേണം. ക്ഷീരമേഖലയിലെ സാധ്യതകളും ശിൽപ്പശാല പരിശോധിക്കും. ക്ഷീര സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, അവയെ സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളായി വികസിപ്പിക്കാനുള്ള അവസരങ്ങൾ, അനുബന്ധ ഉൽപ്പാദന–വിപണന ശൃംഖലകൾ ശക്തമാക്കാനുള്ള മാർഗങ്ങൾ എന്നിവ വിശദമായി ചർച്ച ചെയ്യും. ജീവനക്കാരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നയങ്ങൾ, സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനശേഷി, പുതിയ ആശയങ്ങൾ, സഹകരണ മേഖലയുടെ മാറിവരുന്ന ആവശ്യങ്ങൾ എന്നിവയും ചർച്ചയിൽ ഉൾപ്പെടും.

ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് വിപണി; വിജയമാതൃകകൾ പങ്കുവെക്കാം

സംസ്ഥാനങ്ങൾ സഹകരണ മേഖലയിലെ പുതിയ പരീക്ഷണങ്ങളും വിജയകരമായ മാതൃകകളും പുതുമകളും പങ്കുവെക്കണമെന്ന് ഭൂട്ടാനി ആവശ്യപ്പെട്ടു. പല സംസ്ഥാനങ്ങളിലും ശ്രദ്ധേയമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും അവയുടെ വിവരം മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ എത്തുന്നില്ല. ചില സംസ്ഥാനങ്ങൾ വൈദ്യുത വാഹനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മേഖലകളിൽ നടത്തുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങൾ അദ്ദേഹം ഉദാഹരണമായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഇത്തരം അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുന്നത് വിജയകരമായ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ദേശീയ അറിവുശേഖരം തയ്യാറാക്കാനും മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ സമാനമായ പുതുമകൾക്ക് പ്രോത്സാഹനം നൽകാനും സഹായിക്കും. സഹകരണ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും കാർഷിക ഉൽപ്പന്നങ്ങളും കൂടുതൽ ഫലപ്രദമായി വിൽക്കാൻ പൊതുവായ സഹകരണ ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്‌ഫോം ഒരുക്കാനുള്ള നിർദേശവും പരിശോധിക്കും. ഇതുവരെയുള്ള പുരോഗതിയും പദ്ധതി മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുന്നതിൽ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കുള്ള പങ്കും ചർച്ച ചെയ്യും. ഓപ്പൺ നെറ്റ്‌വർക്ക് ഫോർ ഡിജിറ്റൽ കൊമേഴ്‌സും പിന്തുണ വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. തുടർനടപടികൾക്ക് മുമ്പ് സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ നിർദേശങ്ങളും മാർഗനിർദേശങ്ങളും തേടും. സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളെ വിപുലമായ വിപണികളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പ്രായോഗികവും ഫലപ്രദവുമായ സംവിധാനം ഒരുക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം. സഹകരണ ബാങ്കിങ്ങിനുള്ള മാതൃകാ ചട്ടക്കൂട് വികസിപ്പിക്കുന്നതിലും സംസ്ഥാനങ്ങളുമായി കൂടിയാലോചന നടത്തും. സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങളും ആശങ്കകളും നിർദേശങ്ങളും കേൾക്കാൻ കഴിയുന്ന വിധത്തിലാണ് ചർച്ചകൾ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ താഴെത്തട്ടിലെ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ മാതൃകകളും മാർഗനിർദേശങ്ങളും സർക്കുലറുകളും തയ്യാറാക്കും. സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം, ധനസഹായം, ഭരണനിർവഹണം, വ്യാപാരവികസനം എന്നിവയിലെ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ സംസ്ഥാനങ്ങൾ തുറന്നുപറയണം. തിരഞ്ഞെടുത്ത സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ സന്ദർശിക്കുന്ന പരിപാടിയും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അവയുടെ പ്രവർത്തനവും പ്രാദേശിക രീതികളും നേരിട്ട് മനസ്സിലാക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കും. പ്രാഥമിക കാർഷിക വായ്പാ സംഘങ്ങളെയും ആദിവാസി സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളെയും സംസ്ഥാന, ദേശീയ സഹകരണ ഫെഡറേഷനുകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കണം. ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് വിപണി ലഭിക്കാനും അംഗങ്ങൾക്ക് ആദായകരമായ വില ഉറപ്പാക്കാനും ഇത് ആവശ്യമാണ്. സർക്കാർ സംഭരണത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന പ്രാഥമിക കാർഷിക വായ്പാ സംഘങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങളും സംസ്ഥാനങ്ങൾ വിശദമായി വിലയിരുത്തണം. ലഭിക്കുന്ന കമ്മിഷൻ, യഥാർഥ സാമ്പത്തിക നേട്ടം, പണം ലഭിക്കുന്നതിലെ താമസം, പ്രവർത്തനത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക നിലനിൽപ്പ് എന്നിവയുടെ വിവരങ്ങൾ പങ്കുവെക്കണം. വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ വിജയകരമായ രീതികൾ കൂട്ടിച്ചേർത്ത് രാജ്യവ്യാപകമായി സ്വീകരിക്കാവുന്ന പ്രായോഗിക മാതൃകകൾ തയ്യാറാക്കാനാകുമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

മൂന്നുമാസത്തെ പ്രവർത്തനം വിലയിരുത്തി പുതിയ പദ്ധതികൾ

പങ്കെടുക്കുന്ന സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും പ്രതിനിധികളെ ഛത്തീസ്ഗഢ് ചീഫ് സെക്രട്ടറി വികാസ് ഷീൽ സ്വാഗതം ചെയ്തു. സഹകരണ വികസനത്തിന് സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ പൂർണ പിന്തുണയും ഉറപ്പുനൽകി. സംസ്ഥാനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സഹകരണം, അനുഭവങ്ങളുടെ കൈമാറ്റം, പ്രായോഗിക പരിഹാരങ്ങൾ കണ്ടെത്തൽ എന്നിവയ്ക്ക് ബസ്തറിലെ ശിൽപ്പശാല പുതിയ ഊർജം നൽകുമെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഇവിടെ ഉയരുന്ന നിർദേശങ്ങളും ഫലങ്ങളും സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളെ കൂടുതൽ ശക്തവും സുതാര്യവും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളതും ഫലപ്രദവുമാക്കാൻ സഹായിക്കും. ആദ്യദിവസം കഴിഞ്ഞ മൂന്നുമാസത്തെ പ്രധാന പദ്ധതികളുടെ നേട്ടങ്ങളും ദേശീയ മുൻഗണനകളിലെ പുരോഗതിയും വിലയിരുത്തി. അടുത്ത മൂന്നുമാസത്തെ പ്രവർത്തനപദ്ധതികളും വിശദമായി ചർച്ച ചെയ്തു. വിവിധ സേവനങ്ങൾ നൽകുന്ന പ്രാഥമിക കാർഷിക വായ്പാ സംഘങ്ങളുടെ രൂപീകരണം, സംഘങ്ങളുടെ കമ്പ്യൂട്ടർവൽക്കരണം, സഹകരണ മേഖലയിലെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ധാന്യസംഭരണ പദ്ധതി, പുതിയ വ്യാപാരങ്ങളിലേക്കുള്ള വ്യാപനം, സഹകരണ ബാങ്കിങ് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെട്ടു. നാഷണൽ കോഓപ്പറേറ്റീവ് എക്‌സ്‌പോർട്ട്സ് ലിമിറ്റഡ്, നാഷണൽ കോഓപ്പറേറ്റീവ് ഓർഗാനിക്സ് ലിമിറ്റഡ്, ഭാരതീയ ബീജ് സഹകാരി സമിതി ലിമിറ്റഡ്, ദേശീയ സഹകരണ വികസന കോർപ്പറേഷൻ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പദ്ധതികളും പരിശോധിച്ചു. വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും കിഴക്കൻ അതിർത്തി മേഖലയിലെയും സഹകരണ വളർച്ചയെക്കുറിച്ച് പ്രത്യേക സമ്മേളനം നടന്നു. ഛത്തീസ്ഗഢിലെയും ഒഡിഷയിലെയും ഇടതുപക്ഷ തീവ്രവാദം ബാധിച്ച ജില്ലകളിലെ സഹകരണ വികസനത്തിന് പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ നൽകി. വായ്പ ലഭ്യത മെച്ചപ്പെടുത്തൽ, പുതിയ വ്യാപാരങ്ങൾ, സാങ്കേതികവിദ്യ, അപകടസാധ്യതാ നിയന്ത്രണം, ഉപഭോക്തൃവിശ്വാസം എന്നിവ സഹകരണ ബാങ്കിങ് ചർച്ചകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടു. ദേശീയ സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളിലൂടെ പ്രാഥമിക സ്ഥാപനങ്ങളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും കയറ്റുമതി, ജൈവ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ, വിത്തുകൾ എന്നിവയുടെ ഉൽപ്പാദന–വിപണന ശൃംഖലകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും പ്രാധാന്യം നൽകി. സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഭരണപരവും വ്യാപാരപരവുമായ ശേഷി വർധിപ്പിക്കൽ, അംഗങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ നേട്ടങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കൽ, സുസ്ഥിര വികസനത്തിനുള്ള അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കൽ എന്നിവയും ചർച്ച ചെയ്തു. വിവിധ സേവനങ്ങൾ നൽകുന്ന പ്രാഥമിക സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളിലൂടെയും വിവിധോദ്ദേശ്യ സഹകരണ സമിതികളിലൂടെയും വളർന്നുവരുന്ന പുതിയ ഉൽപ്പാദന–വിപണന ശൃംഖലകളും പരിശോധിച്ചു. സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങളും വെല്ലുവിളികളും പുതുമകളും പങ്കുവെച്ച് സഹകരണ മേഖലയ്ക്കുള്ള പ്രായോഗിക മാതൃകകളും ഭാവി പ്രവർത്തനരീതികളും രൂപപ്പെടുത്തുകയാണ് രണ്ടുദിവസത്തെ ശിൽപ്പശാലയുടെ ലക്ഷ്യം.

Cooperation, Bastar, Workshop, Banking, Transparency, Accountability, Digitalisation, Development