ന്യൂഡൽഹി, 2026 സെപ്റ്റംബർ 26 –

ദേശീയ ഉപഭോക്തൃ തർക്ക പരിഹാര കമ്മീഷനിൽ 2026 ജൂലൈ 31ലെ കണക്കുപ്രകാരം 18,767 കേസുകൾ തീർപ്പാകാതെ കിടക്കുന്നതായി സുപ്രീംകോടതിയിൽ സമർപ്പിച്ച റിപ്പോർട്ട്. ഉപഭോക്തൃ കമ്മീഷനുകളുടെ പ്രവർത്തനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സുപ്രീംകോടതി സ്വമേധയാ പരിഗണിക്കുന്ന കേസിലാണ് ഈ കണക്ക് കോടതിയിലെത്തിയത്. ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സൂര്യകാന്ത്, ജസ്റ്റിസുമാരായ ജോയ്മല്യ ബാഗ്ചി, വി. മോഹന എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് കേസ് പരിഗണിക്കുന്നത്. കോടതിയെ സഹായിക്കാൻ മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ ഗോപാൽ ശങ്കരനാരായണനെ നിയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്.

മൂന്ന് വർഷത്തിനിടെ 23,268 കേസുകൾ തീർപ്പാക്കി

2023 ഓഗസ്റ്റ് മുതൽ 2026 ജൂലൈ വരെയുള്ള 739 പ്രവൃത്തി ദിവസങ്ങളിൽ ദേശീയ ഉപഭോക്തൃ കമ്മീഷൻ 23,268 കേസുകൾ തീർപ്പാക്കിയെന്നാണ് കോടതിയിൽ സമർപ്പിച്ച കണക്ക്. 2026 ഏപ്രിൽ മുതൽ ജൂലൈ വരെ 1,032 കേസുകൾ പുതുതായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുകയോ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയോ ചെയ്തപ്പോൾ 4,895 കേസുകൾ തീർപ്പാക്കി.

2026 ജൂലൈയിൽ മാത്രം 411 കേസുകൾ എത്തിയപ്പോൾ 464 കേസുകൾ തീർപ്പാക്കി. എന്നിട്ടും ജൂലൈ 31ലെ കണക്കനുസരിച്ച് 18,767 കേസുകൾ തീർപ്പാകാതെ തുടരുകയാണ്.

6,947 പുനഃപരിശോധനാ ഹർജികൾ; 4,421 ഉപഭോക്തൃ പരാതികൾ

കെട്ടിക്കിടക്കുന്ന കേസുകളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ 6,947 പുനഃപരിശോധനാ ഹർജികളാണ്. 4,421 ഉപഭോക്തൃ പരാതികളും 4,266 ആദ്യ അപ്പീലുകളും തീർപ്പാകാനുണ്ട്.

ഇതിന് പുറമേ 1,935 വിധി നടപ്പാക്കൽ അപേക്ഷകൾ, 642 രണ്ടാം അപ്പീലുകൾ, 222 വിവിധ അപേക്ഷകൾ, 212 അപ്പീൽ വിധി നടപ്പാക്കൽ കേസുകൾ, 79 പുനഃപരിശോധനാ അപേക്ഷകൾ എന്നിവയും കെട്ടിക്കിടക്കുന്നു. ചില ഉപഭോക്തൃ പരാതികൾ വർഷങ്ങളായി തീർപ്പാകാതെ തുടരുന്നതും കോടതിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

പന്ത്രണ്ട് അംഗങ്ങൾക്ക് പകരം കമ്മീഷനിൽ ഒമ്പതുപേർ

ദേശീയ ഉപഭോക്തൃ തർക്ക പരിഹാര കമ്മീഷന്റെ അനുവദനീയ അംഗബലം അധ്യക്ഷൻ ഉൾപ്പെടെ 12 പേരാണ്. എന്നാൽ നിലവിൽ അധ്യക്ഷൻ ജസ്റ്റിസ് എ.പി. സാഹി ഉൾപ്പെടെ ഒമ്പത് അംഗങ്ങളാണ് കമ്മീഷനിലുള്ളത്.

അംഗങ്ങളുടെ കുറവും ലഭ്യമായ ബെഞ്ചുകളുടെ എണ്ണവും കേസുകൾ തീർപ്പാക്കുന്ന വേഗത്തെ ബാധിക്കുന്നുണ്ടോയെന്നതും സുപ്രീംകോടതിയുടെ പരിശോധനയിലാണ്.

ഒറ്റ അംഗ ബെഞ്ചുകൾക്ക് കൂടുതൽ അധികാരം നൽകണമെന്ന നിർദേശം

കേസുകളുടെ കെട്ടിക്കിടപ്പ് കുറയ്ക്കാൻ ഒറ്റ അംഗ ബെഞ്ചുകൾ കൂടുതൽ ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിനുള്ള നിയമഭേദഗതി വേണമെന്ന നിർദേശവും ദേശീയ കമ്മീഷൻ മുന്നോട്ടുവച്ചിട്ടുണ്ട്. രണ്ട് അംഗ ബെഞ്ചുകളെ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്നത് കേസുതീർപ്പിന്റെ വേഗം കുറയ്ക്കുന്നുവെന്നാണ് കമ്മീഷൻ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത്.

ഒറ്റ അംഗ ബെഞ്ചുകൾക്ക് കൂടുതൽ കേസുകൾ പരിഗണിക്കാൻ കഴിയുന്ന തരത്തിൽ ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ നിയമത്തിലും ബന്ധപ്പെട്ട ചട്ടങ്ങളിലും മാറ്റം കൊണ്ടുവരാനാകുമോയെന്നതാണ് പരിശോധിക്കപ്പെടുന്ന വിഷയങ്ങളിലൊന്ന്.

2023ലെ 23,311 കേസുകളിൽ നിന്ന് 18,767 ആയി കുറഞ്ഞു

2023 ജൂലൈ 31ന് ദേശീയ കമ്മീഷനിൽ 23,311 കേസുകൾ കെട്ടിക്കിടന്നിരുന്നു. 2026 ജൂലൈ 31 ആയപ്പോൾ ഇത് 18,767 ആയി കുറഞ്ഞു. എന്നാൽ പതിനെട്ടായിരത്തിലധികം കേസുകൾ ഇപ്പോഴും തീർപ്പാകാതെ തുടരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ നിലവിലെ അംഗബലത്തിൽ ഇവ തീർപ്പാക്കാൻ എത്ര സമയം വേണ്ടിവരുമെന്നതടക്കമുള്ള വിവരങ്ങളാണ് സുപ്രീംകോടതി പരിശോധിക്കുന്നത്.

സംസ്ഥാന ഉപഭോക്തൃ കമ്മീഷനുകളിലെ കേസുകളുടെ കെട്ടിക്കിടപ്പും അംഗങ്ങളുടെ ഒഴിവുകളും സംബന്ധിച്ച വിവരങ്ങളും പരിശോധനയുടെ ഭാഗമാണ്.

വർഷങ്ങളോളം കേസുകൾ കേൾക്കാതെ പോകുന്നതിൽ കോടതി ആശങ്ക

ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് വേഗത്തിൽ തർക്കപരിഹാരം നൽകേണ്ട സംവിധാനത്തിൽ കേസുകൾ വർഷങ്ങളോളം തീർപ്പാകാതെ തുടരുന്ന സാഹചര്യം സുപ്രീംകോടതിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2019ൽ സമർപ്പിച്ച ഒരു ഉപഭോക്തൃ പരാതി 2022ൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം പരിഗണിക്കുകയും പിന്നീട് ദീർഘകാലം വാദത്തിന് എത്താതിരിക്കുകയും ചെയ്ത സംഭവവും കോടതിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടിരുന്നു.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ കമ്മീഷനുകളുടെ പ്രവർത്തനക്ഷമതയും അംഗങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനവും കേസുതീർപ്പ് നിരക്കും വിലയിരുത്താനുള്ള സംവിധാനങ്ങളും കോടതി പരിശോധിക്കുകയാണ്.

18,767 കേസുകൾ തീർപ്പാക്കാൻ സമയപരിധി നിശ്ചയിച്ചിട്ടില്ല

18,767 കേസുകളും ഒരു നിശ്ചിത സമയത്തിനുള്ളിൽ തീർപ്പാക്കണമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി ഇതുവരെ അന്തിമ ഉത്തരവ് നൽകിയിട്ടില്ല. കോടതിയിൽ സമർപ്പിച്ച കണക്കുകളും കമ്മീഷന്റെ നിലവിലെ പ്രവർത്തനരീതിയുമാണ് ഇപ്പോൾ പരിശോധിക്കുന്നത്. അതിനാൽ 18,767 എന്നത് കോടതി കണ്ടെത്തിയ അയോഗ്യതയോ അന്തിമ വിധിയിലെ നിർദേശമോ അല്ല; ദേശീയ കമ്മീഷനിൽ കെട്ടിക്കിടക്കുന്ന കേസുകളുടെ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത കണക്കാണ്.

അംഗബലവും ബെഞ്ചുകളുടെ ഘടനയും മാറുമോയെന്ന് തുടർനടപടിയിൽ വ്യക്തമാകും

ഈ ഘട്ടത്തിൽ പുതിയ നിയമമാനദണ്ഡം സുപ്രീംകോടതി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല. എന്നാൽ ദേശീയ കമ്മീഷനിലെ ഒഴിവുകൾ നികത്തൽ, ഒറ്റ അംഗ ബെഞ്ചുകളുടെ ഉപയോഗം, കേസുതീർപ്പ് വേഗത്തിലാക്കാനുള്ള ഭരണപരവും നിയമപരവുമായ മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവയാണ് നടപടിയിൽ പ്രധാനമായി ഉയർന്നിരിക്കുന്നത്. സുപ്രീംകോടതി തുടർ ഉത്തരവുകൾ പുറപ്പെടുവിച്ചാൽ രാജ്യത്തെ ഉപഭോക്തൃ തർക്കപരിഹാര സംവിധാനത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിൽ അതിന്റെ കൃത്യമായ മാറ്റങ്ങൾ വ്യക്തമാകും.