ന്യൂഡൽഹി, 2026 സെപ്റ്റംബർ 23-

മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെയും മറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരെയും നിയമിക്കുന്ന സമിതിയിൽ നിന്ന് സുപ്രീംകോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസിനെ ഒഴിവാക്കിയ 2023ലെ കേന്ദ്രനിയമത്തിന്റെ ഭരണഘടനാ സാധുത ചോദ്യം ചെയ്ത ഹർജികളിൽ സുപ്രീംകോടതി 2026 സെപ്റ്റംബർ 23ന് വിധി പറയും. ജസ്റ്റിസ് ദീപാങ്കർ ദത്ത, ജസ്റ്റിസ് സതീഷ് ചന്ദ്ര ശർമ എന്നിവരടങ്ങിയ പ്രത്യേക ബെഞ്ച് ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടിന് വിധി പ്രസ്താവിക്കാനാണ് നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നത്. സുപ്രീംകോടതിയുടെ ഔദ്യോഗിക കാര്യപ്പട്ടികയും പ്രത്യേക ബെഞ്ചിന്റെ സിറ്റിങ് സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു.

പ്രധാനമന്ത്രി, പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്, കേന്ദ്രമന്ത്രി; നിലവിലെ സമിതി ചോദ്യം ചെയ്ത് ഹർജികൾ

മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറുടെയും മറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരുടെയും നിയമനം, സേവനവ്യവസ്ഥ, കാലാവധി എന്നിവ സംബന്ധിച്ച 2023ലെ നിയമത്തിലെ ഏഴാം വകുപ്പാണ് പ്രധാനമായും ചോദ്യം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. നിലവിലെ വ്യവസ്ഥ പ്രകാരം പ്രധാനമന്ത്രി, ലോക്സഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്, പ്രധാനമന്ത്രി നാമനിർദേശം ചെയ്യുന്ന കേന്ദ്രമന്ത്രിസഭാംഗം എന്നിവരാണ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമിതിയിലുള്ളത്.

ഈ ഘടനയിൽ ഭരണനിർവഹണ വിഭാഗത്തിന് രണ്ടിനെതിരെ ഒന്ന് എന്ന ഭൂരിപക്ഷം ലഭിക്കുന്നുവെന്നാണ് ഹർജിക്കാരുടെ പ്രധാന വാദം. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും സ്വതന്ത്രവും നീതിയുക്തവുമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തിപ്പിനെയും ഇത് ബാധിക്കുമെന്ന വാദവും ഹർജികളിൽ ഉന്നയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇത് ഹർജിക്കാരുടെ വാദമാണെന്നും വിഷയത്തിൽ അന്തിമ നിയമനിലപാടാണ് ഇപ്പോൾ കോടതി പ്രഖ്യാപിക്കാനിരിക്കുന്നതെന്നും പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കണം.

2023ലെ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ച് സമിതിയിൽ ചീഫ് ജസ്റ്റിസിനെയും ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു

അനൂപ് ബരണ്വാൾ കേസിൽ 2023 മാർച്ചിൽ അഞ്ചംഗ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ച് ഇടക്കാല സംവിധാനം നിർദേശിച്ചിരുന്നു. പാർലമെന്റ് നിയമം കൊണ്ടുവരുന്നതുവരെ പ്രധാനമന്ത്രി, ലോക്സഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്, സുപ്രീംകോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് എന്നിവരടങ്ങുന്ന സമിതിയുടെ ശുപാർശയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെയും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരെയും നിയമിക്കണമെന്നായിരുന്നു നിർദേശം.

എന്നാൽ ഭരണഘടനയുടെ 324-ാം അനുച്ഛേദത്തിലെ രണ്ടാം ഉപവകുപ്പ് അനുസരിച്ച് പാർലമെന്റ് നിയമം കൊണ്ടുവരുന്നതുവരെ മാത്രമായിരുന്നു ആ സംവിധാനം. പിന്നീട് പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ 2023ലെ നിയമത്തിൽ ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന് പകരം പ്രധാനമന്ത്രി നാമനിർദേശം ചെയ്യുന്ന കേന്ദ്രമന്ത്രിയെ സമിതിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. നിയമം 2024 ജനുവരി രണ്ടിന് പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു.

അഞ്ചംഗ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ചിന് വിടണമോയെന്നതും നിർണായക ചോദ്യം

2023ലെ നിയമത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന ഹർജികൾ അഞ്ചംഗ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ചിന് വിടണമോയെന്നതും ജസ്റ്റിസ് ദീപാങ്കർ ദത്ത, ജസ്റ്റിസ് സതീഷ് ചന്ദ്ര ശർമ ബെഞ്ചിന് മുന്നിലുള്ള പ്രധാന വിഷയമാണ്. അതിനാൽ 2026 സെപ്റ്റംബർ 23ലെ വിധി നിലവിലെ നിയമത്തിന്റെ സാധുതയെക്കുറിച്ചുള്ള തീരുമാനമാകുമോ അതോ വിഷയം വലിയ ബെഞ്ചിന്റെ പരിഗണനയ്ക്ക് വിടുമോ എന്നതാണ് വ്യക്തമാകേണ്ടത്.

വിധിയനുസരിച്ച് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരുടെ നിയമനരീതിയിൽ മാറ്റമുണ്ടാകാം

നിലവിലെ നിയമത്തിലെ ഏഴാം വകുപ്പ് ഭരണഘടനാപരമാണെന്ന് കോടതി നിലനിർത്തിയാൽ പ്രധാനമന്ത്രി, പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്, പ്രധാനമന്ത്രി നാമനിർദേശം ചെയ്യുന്ന കേന്ദ്രമന്ത്രി എന്നിവരടങ്ങുന്ന നിലവിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമിതി തുടരും. വ്യവസ്ഥയിൽ കോടതി ഇടപെട്ടാൽ അതിന്റെ കൃത്യമായ സ്വഭാവവും നിയമനക്രമത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന മാറ്റവും വിധിയുടെ നിർദേശങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചായിരിക്കും. വിഷയം വലിയ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ചിന് വിട്ടാൽ നിയമത്തിന്റെ സാധുതയിലെ അന്തിമ തീരുമാനം പിന്നീട് ഉണ്ടാകും. അതിനാൽ വിധി പ്രസ്താവിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഏതെങ്കിലും ഫലം ഉറപ്പിച്ച് പറയാനാവില്ല.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യവും പാർലമെന്റിന്റെ നിയമനിർമാണ അധികാരവും വിധിയിലെ കേന്ദ്രവിഷയങ്ങൾ

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ സ്ഥാപനപരമായ സ്വാതന്ത്ര്യവും സ്വതന്ത്രവും നീതിയുക്തവുമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഉറപ്പാക്കേണ്ട ഭരണഘടനാപരമായ ആവശ്യകതയും ഒരുവശത്ത് ഉയരുമ്പോൾ, ഭരണഘടനയുടെ 324-ാം അനുച്ഛേദപ്രകാരം നിയമനക്രമം നിശ്ചയിക്കാൻ പാർലമെന്റിനുള്ള നിയമനിർമാണ അധികാരവും കേസിൽ പ്രസക്തമാണ്. 2023ലെ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ചിന്റെ ഇടക്കാല സംവിധാനം വന്നതിന് പിന്നാലെ പാർലമെന്റ് കൊണ്ടുവന്ന നിയമത്തിന്റെ ഭരണഘടനാ സാധുത എങ്ങനെ വിലയിരുത്തണമെന്നതിലാണ് വിധിക്ക് രാജ്യവ്യാപക പ്രാധാന്യമുള്ളത്.