ന്യൂഡൽഹി, 2026 സെപ്റ്റംബർ 23-

രാജസ്ഥാനിൽ അനധികൃത ഖനനം തടയാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിനിടെ ഫോറസ്റ്റ് റേഞ്ചർ പ്രതാപ് സിങ് ചുണ്ടാവത്ത് കൊല്ലപ്പെട്ട സംഭവം ഗൗരവമായി പരിഗണിച്ച് സുപ്രീംകോടതി. ജസ്റ്റിസ് വിക്രം നാഥ്, ജസ്റ്റിസ് അഗസ്റ്റിൻ ജോർജ് മസിഹ്, ജസ്റ്റിസ് സന്ദീപ് മേത്ത എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് 2026 സെപ്റ്റംബർ 23ന് വിഷയം പരിഗണിച്ചത്. ദേശീയ ചമ്പൽ വന്യജീവി സങ്കേതത്തിലെ അനധികൃത മണൽ ഖനനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സുപ്രീംകോടതി സ്വമേധയാ എടുത്ത കേസിലാണ് സംഭവം കോടതിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തിയത്. രാജസ്ഥാൻ സർക്കാരിനോട് മറുപടിയുമായി തയ്യാറായി വരാൻ നിർദേശിച്ച കോടതി കേസ് 2026 ഒക്ടോബർ ആറിലേക്ക് മാറ്റി. ഇത്തരം കേസുകളിൽ നിർബന്ധിത കരുതൽ തടങ്കൽ വേണമെന്നും ബെഞ്ച് നിരീക്ഷിച്ചു.

അനധികൃത ഖനനം തടയാൻ എത്തിയ റേഞ്ചറെ ഡമ്പർ ഇടിച്ചെന്ന് ആരോപണം

രാജസ്ഥാനിലെ പ്രതാപ്ഗഢ് ജില്ലയിലെ ഛോട്ടി സാദ്രി വനമേഖലയിൽ 2026 സെപ്റ്റംബർ 21 രാത്രിയിലാണ് സംഭവം. അനധികൃത ഖനനം നടക്കുന്നതായി വിവരം ലഭിച്ചതിനെ തുടർന്ന് ഫോറസ്റ്റ് റേഞ്ചർ പ്രതാപ് സിങ് ചുണ്ടാവത്തും ഫോറസ്റ്റ് ഗാർഡും സ്ഥലത്തെത്തി. മണ്ണുമായി പോയ ഡമ്പർ തടയാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിനിടെ വാഹനം ചുണ്ടാവത്തിനെ ഇടിച്ചുവെന്നാണ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ അറിയിച്ചത്.

ഡമ്പർ ചുണ്ടാവത്തിനെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മോട്ടോർ സൈക്കിളിനെയും മീറ്ററുകളോളം വലിച്ചിഴച്ചതായും റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റ റേഞ്ചറെ ആശുപത്രിയിലെത്തിക്കുകയും പിന്നീട് നിംബഹേരയിലെ ജില്ലാ ആശുപത്രിയിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തെങ്കിലും ചികിത്സയ്ക്കിടെ മരിച്ചു.

ചമ്പൽ ഖനനക്കേസിനിടെ പുതിയ മരണം കോടതിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽ

ദേശീയ ചമ്പൽ വന്യജീവി സങ്കേതത്തിലെ അനധികൃത മണൽ ഖനനവും വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ജലജീവികൾക്കുള്ള ഭീഷണിയും സംബന്ധിച്ച സ്വമേധയാ കേസാണ് സുപ്രീംകോടതിയുടെ പരിഗണനയിലുള്ളത്. ഈ കേസ് പരിഗണിക്കുന്നതിനിടെയാണ് രാജസ്ഥാനിലെ ഫോറസ്റ്റ് റേഞ്ചറുടെ മരണം കോടതിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തിയത്.

എന്നാൽ പ്രതാപ്ഗഢിലെ സംഭവം ചമ്പൽ വന്യജീവി സങ്കേതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതല്ലെന്നും അനധികൃത മണൽ ഖനനക്കേസല്ലെന്നും രാജസ്ഥാൻ സർക്കാരിനുവേണ്ടി ഹാജരായ അഡീഷണൽ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ ശിവ് മംഗൾ ശർമ കോടതിയെ അറിയിച്ചു. സംഭവത്തിൽ സ്വീകരിച്ച നടപടികളുടെ വിശദമായ റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിക്കുമെന്നും സർക്കാർ അറിയിച്ചു.

‘ഇത്തരം കേസുകളിൽ നിർബന്ധിത കരുതൽ തടങ്കൽ വേണം’

അനധികൃത ഖനനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഇത്തരം സംഭവങ്ങളിൽ നിർബന്ധിത കരുതൽ തടങ്കൽ വേണമെന്നാണ് സുപ്രീംകോടതി ബെഞ്ചിന്റെ നിരീക്ഷണം. രാജസ്ഥാനുവേണ്ടി ഹാജരായ അഭിഭാഷകനോട് അടുത്ത വാദത്തിന് മറുപടിയുമായി തയ്യാറായി വരാനും കോടതി നിർദേശിച്ചു. കേസ് 2026 ഒക്ടോബർ ആറിന് വീണ്ടും പരിഗണിക്കും.

ഇത് 2026 സെപ്റ്റംബർ 23ലെ അന്തിമവിധിയല്ല. സംഭവം കോടതിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് രാജസ്ഥാന്റെ വിശദീകരണം തേടുകയും തുടർപരിഗണനയ്ക്ക് തീയതി നിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്ത നടപടിയാണ്.

അനധികൃത ഖനന ശൃംഖലയിലെ എല്ലാവർക്കുമെതിരെ നടപടിയെടുക്കണമെന്ന് നേരത്തെ നിർദേശം

ചമ്പൽ വന്യജീവി സങ്കേതത്തിനകത്തും സമീപപ്രദേശങ്ങളിലും നടക്കുന്ന അനധികൃത മണൽ ഖനനം തടയാൻ സുപ്രീംകോടതി നേരത്തെ തന്നെ നിരവധി നിർദേശങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഫോറസ്റ്റ് ഗാർഡുകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മുൻനിര ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ഒഴിവുകൾ നികത്താനും നിരീക്ഷണ സംവിധാനം ശക്തിപ്പെടുത്താനും രാജസ്ഥാൻ, മധ്യപ്രദേശ്, ഉത്തർപ്രദേശ് സർക്കാരുകളോട് കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു.

അനധികൃത ഖനനത്തിനും ഗതാഗതത്തിനും ഉപയോഗിക്കുന്ന വാഹനങ്ങളുടെ ഡ്രൈവർമാരിൽ മാത്രം നടപടി ഒതുക്കരുതെന്നും വാഹന ഉടമകൾ, ധനസഹായം നൽകുന്നവർ, നടത്തിപ്പുകാർ, കരാറുകാർ തുടങ്ങി സംഘടിത അനധികൃത ഖനന ശൃംഖലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാവർക്കുമെതിരെ ക്രിമിനൽ നടപടി സ്വീകരിക്കണമെന്നും കോടതി നിർദേശിച്ചിരുന്നു.

രാജസ്ഥാന്റെ റിപ്പോർട്ട് നിർണായകം; കേസ് ഒക്ടോബർ ആറിന് വീണ്ടും

ഫോറസ്റ്റ് റേഞ്ചറുടെ മരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് രാജസ്ഥാൻ സർക്കാർ സ്വീകരിച്ച നടപടികളുടെ വിശദാംശങ്ങളാണ് ഇനി സുപ്രീംകോടതി പരിശോധിക്കുക. 2026 ഒക്ടോബർ ആറിന് കേസ് വീണ്ടും പരിഗണിക്കുമ്പോൾ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറുപടി കോടതിക്ക് മുന്നിലെത്തും. അതിനാൽ റേഞ്ചറുടെ മരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2026 സെപ്റ്റംബർ 23ന് കോടതി അന്തിമ നിർദേശം പുറപ്പെടുവിച്ചിട്ടില്ല.

അനധികൃത ഖനനം തടയുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ സുരക്ഷയും കോടതിയുടെ പരിശോധനയിൽ

ചമ്പൽ മേഖലയിലെ അനധികൃത ഖനനം തടയാൻ മുൻനിര വനപാലകരുടെ എണ്ണം വർധിപ്പിക്കാനും നിരീക്ഷണവും ഏകോപിത നടപടികളും ശക്തമാക്കാനും സുപ്രീംകോടതി നേരത്തെ നിർദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇപ്പോഴത്തെ സംഭവം കൂടി കോടതിയുടെ പരിഗണനയിലെത്തിയതോടെ അനധികൃത ഖനനം തടയുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ സുരക്ഷയും നിയമനടപടികളുടെ കാര്യക്ഷമതയും തുടർവാദത്തിൽ പ്രസക്തമാകും. എന്നാൽ പുതിയ നിർബന്ധിത കരുതൽ തടങ്കൽ ഉത്തരവോ മറ്റ് അന്തിമ നിർദേശങ്ങളോ 2026 സെപ്റ്റംബർ 23ന് കോടതി പുറപ്പെടുവിച്ചിട്ടില്ല.