21 സെപ്തംബർ 2026

യുദ്ധമില്ലാത്ത അവസ്ഥ മാത്രമല്ല സമാധാനം. ഭയമില്ലാതെ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം, നീതി, തുല്യത, പരസ്പര ബഹുമാനം, അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ അക്രമമില്ലാതെ പരിഹരിക്കൽ എന്നിവയൊക്കെയാണ് സമാധാനത്തിന്റെ അടിത്തറയെന്ന് ലോകത്തെ ഓർമിപ്പിക്കുന്ന ദിനമാണ് സെപ്റ്റംബർ 21ലെ അന്താരാഷ്ട്ര സമാധാന ദിനം.

ദിനാചരണത്തിന്റെ പ്രധാന സന്ദേശം

“സമാധാനം സർക്കാരുകൾ മാത്രം സൃഷ്ടിക്കേണ്ട ഒന്നല്ല; ഓരോ മനുഷ്യന്റെയും വാക്കിലും പ്രവൃത്തിയിലും തുടങ്ങേണ്ടതാണ്” എന്നതാണ് ഈ ദിനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനസന്ദേശം.

വ്യക്തികൾ, സമൂഹങ്ങൾ, മതങ്ങൾ, രാജ്യങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കിടയിലെ സംഘർഷങ്ങൾ അക്രമത്തിലേക്ക് നീങ്ങാതെ സംഭാഷണത്തിലൂടെയും സഹകരണത്തിലൂടെയും പരിഹരിക്കണം. വംശീയത, മതവിദ്വേഷം, അസഹിഷ്ണുത, വിവേചനം, തെറ്റായ വിവരപ്രചാരണം എന്നിവയെ ചെറുക്കണമെന്നും ദിനം ഓർമിപ്പിക്കുന്നു.

ഉദ്ദേശലക്ഷ്യങ്ങൾ

അന്താരാഷ്ട്ര സമാധാന ദിനത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ ഇവയാണ്:

• രാജ്യങ്ങൾക്കിടയിലും രാജ്യങ്ങൾക്കുള്ളിലും സമാധാനത്തിന്റെ ആശയം ശക്തിപ്പെടുത്തുക.
• സെപ്റ്റംബർ 21ന് ലോകമെങ്ങും 24 മണിക്കൂർ അക്രമവും വെടിനിർത്തലും പാലിക്കാൻ ആഹ്വാനം ചെയ്യുക.
• യുദ്ധമേഖലകളിൽ മാനുഷികസഹായം എത്തിക്കാൻ താൽക്കാലികമായെങ്കിലും സുരക്ഷിത സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കുക.
• സംഭാഷണം, മധ്യസ്ഥത, അനുരഞ്ജനം എന്നിവയിലൂടെ തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക.
• കുട്ടികളിലും യുവാക്കളിലും സമാധാനസംസ്കാരം വളർത്തുക.
• വംശീയത, വിദ്വേഷപ്രചാരണം, മതപരമായ അസഹിഷ്ണുത, സാമൂഹിക വിവേചനം എന്നിവയ്ക്കെതിരെ നിലകൊള്ളുക.
• അഭയാർഥികൾ, യുദ്ധബാധിതർ, സ്ത്രീകൾ, കുട്ടികൾ തുടങ്ങിയവരുടെ സംരക്ഷണം ലോകശ്രദ്ധയിൽ കൊണ്ടുവരുക.

ദിനാചരണം ആരംഭിച്ചതെപ്പോൾ?

1981 നവംബർ 30ന് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ പൊതുസഭ പാസാക്കിയ 36/67-ാം പ്രമേയമാണ് അന്താരാഷ്ട്ര സമാധാന ദിനത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചത്. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭാ പൊതുസഭയുടെ വാർഷിക സമ്മേളനം ആരംഭിക്കുന്ന സെപ്റ്റംബറിലെ മൂന്നാമത്തെ ചൊവ്വാഴ്ചയാണ് ആദ്യം ദിനാചരണത്തിനായി നിശ്ചയിച്ചത്. ആദ്യമായി ആചരിച്ചത് 1982 സെപ്റ്റംബറിലാണ്. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭാ പ്രമേയം 36/67

2001 സെപ്റ്റംബർ 7ന് പൊതുസഭ അംഗീകരിച്ച 55/282-ാം പ്രമേയത്തിലൂടെ എല്ലാ വർഷവും സെപ്റ്റംബർ 21 സ്ഥിരമായ തീയതിയായി നിശ്ചയിച്ചു. അതോടൊപ്പം ഈ ദിവസം ആഗോള വെടിനിർത്തലിന്റെയും അക്രമരാഹിത്യത്തിന്റെയും ദിനമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. പുതിയ സംവിധാനം 2002 മുതൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭാ പ്രമേയം 55/282

അതിനാൽ:

• പ്രഖ്യാപനം: 1981
• ആദ്യ ആചരണം: 1982
• സെപ്റ്റംബർ 21 സ്ഥിരം തീയതിയായത്: 2001ലെ പ്രമേയത്തിലൂടെ
• സ്ഥിരം തീയതിയിൽ ആചരണം തുടങ്ങിയത്: 2002

ആരാണ് ഇതിന് പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ചത്?

ഇത് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭാ പൊതുസഭയാണ് ഔദ്യോഗികമായി സ്ഥാപിച്ചത്. ആദ്യ പ്രമേയം കോസ്റ്ററിക്കയും യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡവും മുന്നോട്ടുവച്ച സംരംഭങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലായിരുന്നു.

എന്നാൽ സെപ്റ്റംബർ 21നെ സ്ഥിരമായ ആഗോള വെടിനിർത്തൽ ദിനമാക്കുന്നതിൽ ബ്രിട്ടീഷ് ചലച്ചിത്രപ്രവർത്തകനായ ജെറമി ഗില്ലി നടത്തിയ പ്രചാരണത്തിന് വലിയ പങ്കുണ്ടായിരുന്നു. 1999ൽ അദ്ദേഹം ആരംഭിച്ച “Peace One Day” പ്രസ്ഥാനം ലോകത്ത് ഒരു ദിവസമെങ്കിലും പൂർണമായ അക്രമരാഹിത്യവും വെടിനിർത്തലും സാധ്യമാക്കണമെന്ന ആശയം മുന്നോട്ടുവച്ചു. വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ നേതാക്കളെയും സമാധാനപ്രവർത്തകരെയും ഐക്യരാഷ്ട്രസഭാ ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും അദ്ദേഹം സമീപിച്ചു. ഈ പ്രചാരണവും മറ്റു നയതന്ത്രശ്രമങ്ങളും 2001ലെ പുതിയ പ്രമേയത്തിന് അനുകൂലമായ അന്തരീക്ഷം സൃഷ്ടിച്ചു.

എന്നാൽ ജെറമി ഗില്ലിയാണ് ദിനം സ്ഥാപിച്ചത് എന്നു പറയുന്നത് കൃത്യമല്ല. സ്ഥാപിച്ചത് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയാണ്; സ്ഥിരമായ തീയതിയും വെടിനിർത്തൽ സ്വഭാവവും ലഭിക്കുന്നതിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസ്ഥാനം സഹായകമായി എന്നതാണ് ശരിയായ വിശദീകരണം.

ചരിത്രത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ വൈരുധ്യം

സെപ്റ്റംബർ 21 സ്ഥിരം സമാധാനദിനമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന ചടങ്ങ് 2001 സെപ്റ്റംബർ 11ന് നടത്താനായിരുന്നു ആദ്യം തീരുമാനിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ അന്നുതന്നെ അമേരിക്കയിൽ വേൾഡ് ട്രേഡ് സെന്ററും പെന്റഗണും ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു. അതിനാൽ ചടങ്ങ് മാറ്റിവയ്ക്കേണ്ടിവന്നു.

ലോകസമാധാനത്തിനായി ഒരു ദിവസം പ്രഖ്യാപിക്കാനിരുന്ന അതേ ദിവസം ലോകത്തെ നടുക്കിയ ഭീകരാക്രമണം നടന്നുവെന്നത് ഈ ദിനത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ദുഃഖകരവും വിചിത്രവുമായ സംഭവമാണ്.

സമാധാനമണി മുഴക്കൽ

ന്യൂയോർക്കിലെ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭാ ആസ്ഥാനത്തുള്ള ജാപ്പനീസ് സമാധാനമണി മുഴക്കുന്നതാണ് പ്രധാന ഔദ്യോഗിക ചടങ്ങ്. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭാ സെക്രട്ടറി ജനറൽ മണി മുഴക്കുന്നതിനുമുമ്പ് സമാധാനസന്ദേശം നൽകുകയും യുദ്ധങ്ങളിൽ മരിച്ചവരെ അനുസ്മരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

1954ൽ ജപ്പാനിലെ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭാ അസോസിയേഷൻ സമ്മാനിച്ചതാണ് ഈ മണി. അറുപതിലധികം രാജ്യങ്ങളിൽനിന്നുള്ള കുട്ടികളും സാധാരണക്കാരും സംഭാവന ചെയ്ത നാണയങ്ങളും മെഡലുകളും ഉപയോഗിച്ചാണ് മണി നിർമിച്ചത്. “സമ്പൂർണ ലോകസമാധാനം എന്നെന്നും നിലനിൽക്കട്ടെ” എന്ന ആശയം മണിയിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. യുദ്ധത്തിന്റെ വില മനുഷ്യജീവനാണെന്ന് ഓർമിപ്പിക്കുന്ന പ്രതീകമാണിത്.

ഒരു മിനിറ്റ് മൗനം

സെപ്റ്റംബർ 21ന് പ്രാദേശിക സമയം ഉച്ചയ്ക്ക് 12 മണിക്ക് ഒരു മിനിറ്റ് മൗനം പാലിക്കണമെന്ന് ലോകമെങ്ങുമുള്ള ജനങ്ങളോട് അഭ്യർഥിക്കാറുണ്ട്. ഓരോ സമയമേഖലയിലും ഉച്ചയ്ക്ക് മൗനം ആചരിക്കുമ്പോൾ ഭൂമിയെ ചുറ്റി ഒരു “സമാധാനതരംഗം” സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെയുള്ള പ്രതീകാത്മക ആശയമാണ് ഇതിനു പിന്നിൽ.

സാധാരണയായി നടക്കുന്ന പരിപാടികൾ

രാജ്യത്തിനും സ്ഥാപനത്തിനും അനുസരിച്ച് ആചരണരീതികൾ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. പൊതുവെ സംഘടിപ്പിക്കുന്നവ:

• സമാധാനമണി മുഴക്കൽ
• ഒരു മിനിറ്റ് മൗനാചരണം
• വെള്ളപ്രാവുകളെ പറത്തൽ
• മെഴുകുതിരി തെളിക്കൽ
• സമാധാനയാത്രകളും സൈക്കിൾ റാലികളും
• മതാന്തര പ്രാർഥനാസമ്മേളനങ്ങൾ
• യുദ്ധബാധിതരെയും അഭയാർഥികളെയും അനുസ്മരിക്കൽ
• വിദ്യാർഥികളുടെ ചിത്രരചന, ഉപന്യാസം, കവിത, നാടകം എന്നിവ
• സമാധാനപ്രതിജ്ഞ ചൊല്ലൽ
• സംഘർഷപരിഹാര പരിശീലനങ്ങളും സംവാദങ്ങളും
• യുദ്ധമേഖലകളിൽ ഭക്ഷണം, മരുന്ന്, വാക്സിൻ തുടങ്ങിയവ എത്തിക്കാനുള്ള മാനുഷികപ്രവർത്തനങ്ങൾ
• സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ സമാധാനസന്ദേശങ്ങളും ഹ്രസ്വവീഡിയോകളും പങ്കുവയ്ക്കൽ

വെള്ളപ്രാവ്, ഒലിവ് ശാഖ, സമാധാനമണി, വെള്ളക്കൊടി എന്നിവയാണ് കൂടുതലായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രതീകങ്ങൾ.

പങ്കുവയ്ക്കാവുന്ന സന്ദേശങ്ങളുടെ രീതി

വെറും “ലോകസമാധാനം പുലരട്ടെ” എന്ന ആശംസയിൽ ഒതുങ്ങാതെ വ്യക്തമായ പ്രവർത്തനസന്ദേശങ്ങൾ നൽകുന്നതാണ് ഉചിതം:

• അഭിപ്രായവ്യത്യാസം ശത്രുതയാകാതിരിക്കട്ടെ.
• വിദ്വേഷസന്ദേശം പങ്കുവയ്ക്കുന്നതിനു മുമ്പ് അതിന്റെ സത്യാവസ്ഥ പരിശോധിക്കാം.
• കുട്ടികളെ പ്രതികാരമല്ല, സംഭാഷണമാണ് പ്രശ്നപരിഹാരമെന്ന് പഠിപ്പിക്കാം.
• മതം, ഭാഷ, ജാതി, ദേശം എന്നിവയുടെ പേരിലുള്ള വിവേചനത്തെ നിരസിക്കാം.
• കുടുംബത്തിലും തൊഴിലിടത്തിലും സമൂഹത്തിലും മറ്റുള്ളവരെ കേൾക്കാൻ തയ്യാറാകാം.
• ഓൺലൈൻ അധിക്ഷേപത്തിനും വിദ്വേഷപ്രചാരണത്തിനും കൂട്ടുനിൽക്കാതിരിക്കാം.
• യുദ്ധബാധിതർക്കും അഭയാർഥികൾക്കും മാനുഷികസഹായം നൽകാം.

എവിടെയാണ് കൂടുതൽ ആചരിക്കുന്നത്?

ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിലെ എല്ലാ അംഗരാജ്യങ്ങളോടും ദിനം ആചരിക്കാൻ അഭ്യർഥിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ രാജ്യങ്ങളെ പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ക്രമപ്പെടുത്തിയ ഔദ്യോഗിക പട്ടികയില്ല.

ഐക്യരാഷ്ട്രസഭാ കേന്ദ്രങ്ങളുള്ള ന്യൂയോർക്ക്, ജനീവ, വിയന്ന, നെയ്റോബി എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഔദ്യോഗിക പരിപാടികൾ ശ്രദ്ധേയമാണ്. ജപ്പാനിൽ ഹിരോഷിമയുടെയും നാഗസാക്കിയുടെയും യുദ്ധസ്മരണകളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി സമാധാനമണി, പ്രാർഥന, ആണവനിരായുധീകരണ സന്ദേശങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.

യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡത്തിൽ Peace One Day പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പരിപാടികളും സ്കൂൾ പ്രവർത്തനങ്ങളും നടക്കുന്നു. കോസ്റ്ററിക്കയിൽ രാജ്യത്തിന്റെ സമാധാനപാരമ്പര്യവും സൈന്യം പിരിച്ചുവിട്ട ചരിത്രവും ചേർത്താണ് ദിനം അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയിൽ ഗാന്ധിയൻ സംഘടനകൾ, വിദ്യാലയങ്ങൾ, സർവകലാശാലകൾ, മതാന്തര വേദികൾ, സമാധാനപ്രസ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവ പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.

ആഫ്രിക്കയിലെയും പശ്ചിമേഷ്യയിലെയും സംഘർഷബാധിത പ്രദേശങ്ങളിൽ സമാധാനസംവാദങ്ങൾ, യുവജനപരിപാടികൾ, അഭയാർഥി സഹായം, സമൂഹങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അനുരഞ്ജനം എന്നിവയ്ക്കാണ് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം. യൂറോപ്പ്, വടക്കേ അമേരിക്ക, ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക, ഓസ്ട്രേലിയ എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനങ്ങളും പ്രാദേശിക ഭരണകൂടങ്ങളും സന്നദ്ധസംഘടനകളും സജീവമായി പങ്കെടുക്കുന്നു.

പുരാതനകാലത്ത് സമാന ആചാരങ്ങളുണ്ടായിരുന്നോ?

അന്താരാഷ്ട്ര സമാധാന ദിനത്തിന് നേരിട്ടുള്ള പുരാതന മുൻഗാമി ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ല. എന്നാൽ യുദ്ധം താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവയ്ക്കുകയും സുരക്ഷിതയാത്ര അനുവദിക്കുകയും ചെയ്ത ചില പുരാതന പാരമ്പര്യങ്ങൾ ഇതുമായി ആശയപരമായി സാമ്യമുള്ളവയാണ്.

പുരാതന ഗ്രീസിലെ ഒളിമ്പിക് സമാധാന ഉടമ്പടി

ക്രിസ്തുവിന് മുമ്പ് ഒമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിലേക്കു ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന “എകെഖെയിരിയ” അഥവാ ഒളിമ്പിക് ട്രൂസ് ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ഉദാഹരണമാണ്. ഒളിമ്പിക് മത്സരങ്ങളുടെ കാലത്ത് യുദ്ധനടപടികൾ നിയന്ത്രിക്കുകയും കായികതാരങ്ങൾക്കും തീർഥാടകർക്കും കാണികൾക്കും സുരക്ഷിതമായി ഒളിമ്പിയയിലെത്താനും മടങ്ങാനും അവസരം നൽകുകയും ചെയ്തിരുന്നു.

ഇത് എല്ലാ യുദ്ധങ്ങളും പൂർണമായി അവസാനിപ്പിച്ച ആഗോള വെടിനിർത്തലായിരുന്നുവെന്ന് കരുതരുത്. മത്സരങ്ങളിലേക്കുള്ള സുരക്ഷിതയാത്രയും വിശുദ്ധോത്സവത്തിന്റെ സംരക്ഷണവുമായിരുന്നു പ്രധാന ലക്ഷ്യം. ഈ പുരാതന ആശയത്തെ ആധുനികകാലത്ത് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയും അന്താരാഷ്ട്ര ഒളിമ്പിക് കമ്മിറ്റിയും വീണ്ടും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.

ഇന്ത്യയിലെ സമാധാനചിന്തകൾ

വേദ–ഉപനിഷദ് പാരമ്പര്യത്തിലെ ശാന്തിമന്ത്രങ്ങൾ വ്യക്തിയുടെയും സമൂഹത്തിന്റെയും പ്രകൃതിയുടെയും സമാധാനം ഒരുമിച്ചാണ് അഭ്യർഥിക്കുന്നത്. ബൗദ്ധമതത്തിലെ അഹിംസ, കരുണ, മൈത്രി എന്നീ ആശയങ്ങളും ജൈനമതത്തിലെ അഹിംസാ സിദ്ധാന്തവും സമാധാനസംസ്കാരത്തിന്റെ പുരാതന രൂപങ്ങളാണ്.

കലിംഗയുദ്ധത്തിനു ശേഷം അശോകൻ സൈനികവിജയത്തേക്കാൾ ധാർമികവിജയത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകിയതും ചരിത്രത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ വഴിത്തിരിവാണ്. എന്നാൽ ഇവ സെപ്റ്റംബർ 21ലെ ദിനാചരണത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഉറവിടങ്ങളല്ല; ആധുനിക സമാധാനദിനത്തിന്റെ ആശയവുമായി സാമ്യമുള്ള ചരിത്രപാരമ്പര്യങ്ങളാണ്.

ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട പ്രധാന വ്യത്യാസം

അന്താരാഷ്ട്ര സമാധാന ദിനം ആഘോഷപരമായ ഒരു ദിനം മാത്രമല്ല. ഒരു ദിവസത്തേക്കെങ്കിലും ആയുധങ്ങൾ നിശ്ശബ്ദമാക്കുക, സഹായപ്രവർത്തകരെ യുദ്ധമേഖലകളിലേക്ക് കടത്തിവിടുക, ശത്രുവായി കാണുന്നവരോടുപോലും സംഭാഷണത്തിന് വഴിയൊരുക്കുക എന്ന പ്രായോഗിക അഭ്യർഥനയും ഇതിലുണ്ട്.

എന്നാൽ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ആഹ്വാനം നിയമപരമായി നിർബന്ധിതമായ ആഗോള വെടിനിർത്തൽ ഉത്തരവല്ല. രാജ്യങ്ങളും സായുധസംഘങ്ങളും സ്വമേധയാ പാലിക്കേണ്ട രാഷ്ട്രീയവും ധാർമികവുമായ അഭ്യർഥനയാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ സമാധാനദിനങ്ങളിലും ലോകത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും യുദ്ധം തുടരുന്നുവെന്ന വൈരുധ്യം നിലനിൽക്കുന്നു.

Sources

1. United Nations – International Day of Peace
2. UN General Assembly Resolution 36/67 – 30 November 1981 Resolution A/RES/36/67
3. Peace and Security – United Nations
4. Charter of the United Nations
5. The Japanese Peace Bell – United Nations
6. UN Photo – International Day of Peace
7. Peace One Day
8. Olympic Truce – United Nations
9. Olympic Truce – IOC
10. The Olympic Truce – UNESCO Digital Library
11. Archaeological Survey of India
12. Buddhist Monuments at Sanchi – UNESCO