അലഹബാദ്, 2026 സെപ്റ്റംബർ 10 –

1987ൽ സർക്കാർ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി അനുവദിച്ച കൃഷിഭൂമി 26 വർഷത്തിന് ശേഷം സ്വകാര്യ പരാതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ റദ്ദാക്കാൻ തുടങ്ങിയ നടപടി നിയമനടപടിയുടെ പൂർണമായ ദുരുപയോഗമാണെന്ന് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി. ജസ്റ്റിസ് ചന്ദ്ര കുമാർ റായ് 2026 ഓഗസ്റ്റ് 25നാണ് ഭൂരേ സിങ് നൽകിയ ഹർജി അനുവദിച്ചത്. ഹർജിക്കാരന്റെ പിതാവിന് അനുവദിച്ച ഭൂമി റദ്ദാക്കിയ 2015 ജൂലൈ ഒന്നിലെ ഹത്രാസ് കളക്ടറുടെ ഉത്തരവും അത് ശരിവച്ച 2016 ഓഗസ്റ്റ് 29ലെ അലിഗഢ് മേഖല അഡീഷണൽ കമ്മീഷണർ ജുഡീഷ്യൽ രണ്ടാമന്റെ ഉത്തരവും കോടതി റദ്ദാക്കി. ഭൂമിയുടെ രേഖ ഭൂരേ സിങ്ങിന്റെ പേരിൽ ഉടൻ തിരുത്താനും അധികൃതർക്ക് നിർദേശം നൽകി.

ഹർജിക്കാരനുവേണ്ടി എസ്.എൻ. സിങ്ങിന്റെ നിർദേശപ്രകാരം ധീരേന്ദ്ര യാദവ് ഹാജരായി. നാലാം എതിർകക്ഷിക്കായി രാം സനേഹി യാദവും ഭൂമി മാനേജ്മെന്റ് കമ്മിറ്റിക്കായി കൃഷ്ണ കാന്ത് സിങ്ങും സംസ്ഥാന എതിർകക്ഷികൾക്കായി സ്റ്റാൻഡിങ് കൗൺസലും ഹാജരായി. കേസിന്റെ രേഖയിൽ ഹർജിക്കാരന്റെ അഭിഭാഷകരായി അശോക് കുമാർ സിങ്, പ്രതിഭ സിങ്, പ്രിയങ്ക യാദവ്, സിദ്ധ് നാഥ് സിങ് എന്നിവരുടെയും എതിർകക്ഷികളുടെ അഭിഭാഷകരായി കൃഷ്ണ കാന്ത് സിങ്, മനു സിങ്, രാം സനേഹി യാദവ്, രമേഷ് ചന്ദ്ര യാദവ്, രവി പ്രകാശ് സിങ്, സുരേഷ് സിങ് എന്നിവരുടെയും പേരുകളുണ്ട്. കേസ് ഭൂരേ സിങ് വേഴ്സസ് അഡീഷണൽ കമ്മീഷണർ ജുഡീഷ്യൽ രണ്ടാമൻ, അലിഗഢ് ആൻഡ് എയ്റ്റ് അദേഴ്സ് എന്നായിരുന്നു.

കുടുംബാസൂത്രണ പദ്ധതിയിൽ പങ്കെടുത്തതിന് 1987ൽ ലഭിച്ച ഭൂമി

ഭൂരേ സിങ്ങിന്റെ പിതാവിനും മറ്റൊരാൾക്കും സർക്കാർ കുടുംബാസൂത്രണ പദ്ധതിയിൽ പങ്കെടുത്തതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് പ്ലോട്ട് നമ്പർ 624ലെ കൃഷിഭൂമി 1987 ഫെബ്രുവരി 20/24 തീയതികളിൽ അനുവദിച്ചത്. അന്ന് ഭൂമി രേഖകളിൽ ബഞ്ചർ വിഭാഗത്തിലായിരുന്നു. ഭൂമി ലഭിച്ചതിന് പിന്നാലെ ആദ്യം കൈമാറ്റാവകാശമില്ലാത്ത ഭൂമിധർ എന്ന നിലയിലും പിന്നീട് കൈമാറ്റാവകാശമുള്ള ഭൂമിധർ എന്ന നിലയിലും ഇവരുടെ പേര് രേഖപ്പെടുത്തി.

അഞ്ച് വർഷ പരിധിയുള്ള നടപടിക്ക് തുടക്കമിട്ടത് 26 വർഷത്തിന് ശേഷം

ഉത്തർപ്രദേശ് സമീന്ദാരി അബോളിഷൻ ആൻഡ് ലാൻഡ് റിഫോംസ് നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 198(4) പ്രകാരം ഭൂമി അനുവദിച്ചത് റദ്ദാക്കാനുള്ള നടപടി സ്വകാര്യ പരാതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ആരംഭിച്ചത് 2013 ഓഗസ്റ്റ് അഞ്ചിനാണ്. എന്നാൽ വകുപ്പ് 198(6) പ്രകാരം 1980 നവംബർ പത്തിനോ അതിന് ശേഷമോ നൽകിയ ഭൂമിയാണെങ്കിൽ കാരണം കാണിക്കൽ നോട്ടീസ് അനുവദിച്ച തീയതി മുതൽ അഞ്ച് വർഷത്തിനകമോ 1987 നവംബർ പത്തിനകമോ, ഇതിൽ ഏതാണ് പിന്നീട് വരുന്നത് അതിനകമോ നൽകണമെന്നാണ് വ്യവസ്ഥ.

2013ൽ തുടങ്ങിയ നടപടി ഈ സമയപരിധിക്ക് വളരെ പുറത്താണെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. സമയപരിധി സംബന്ധിച്ച പ്രശ്നം കേസിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തെ തന്നെ ബാധിക്കുന്നതാണെന്നും കീഴ്കോടതികളിൽ അത് ഉന്നയിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും ഹൈക്കോടതിയിൽ പരിഗണിക്കാമെന്നും മുൻവിധി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

കളക്ടറുടെ റദ്ദാക്കൽ ഉത്തരവും അപ്പീൽ അധികാരിയുടെ തീരുമാനവും നിലനിൽക്കില്ല

2013ലെ നടപടിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഹത്രാസ് കളക്ടർ 2015 ജൂലൈ ഒന്നിന് ഭൂമി അനുവദിച്ചത് റദ്ദാക്കിയിരുന്നു. ഇതിനെതിരെ ഭൂരേ സിങ് നൽകിയ റിവിഷൻ ഹർജി അലിഗഢ് മേഖല അഡീഷണൽ കമ്മീഷണർ ജുഡീഷ്യൽ രണ്ടാമൻ 2016 ഓഗസ്റ്റ് 29ന് തള്ളി. തുടർന്ന് 2017ൽ ഭൂരേ സിങ് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചു. 2017 മെയ് പത്തിന് ഹൈക്കോടതി ഈ രണ്ട് ഉത്തരവുകളുടെയും പ്രാബല്യം നേരത്തെ തന്നെ തടഞ്ഞിരുന്നു.

കൈമാറ്റാവകാശമുള്ള ഭൂമിധറായ ശേഷം അവകാശം ഇല്ലാതാക്കാനാവില്ലെന്ന് കോടതി

ഭൂമി ലഭിച്ച വ്യക്തി പിന്നീട് കൈമാറ്റാവകാശമുള്ള ഭൂമിധറായി രേഖപ്പെടുത്തിയ സാഹചര്യത്തിനും കോടതി പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നൽകി. ഭൂമി അനുവദിച്ചത് പിന്നീട് റദ്ദാക്കിയാലും കൈമാറ്റാവകാശമുള്ള ഭൂമിധർ എന്ന നിലയിൽ ഇതിനകം ലഭിച്ച അവകാശം ഇല്ലാതാക്കാനാവില്ലെന്ന അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതിയുടെ മുൻവിധിയും കോടതി ആശ്രയിച്ചു. 1987ലെ ഭൂമി അനുവദിക്കലിന് 26 വർഷത്തിന് ശേഷം റദ്ദാക്കൽ നടപടി തുടങ്ങിയത് നിയമനടപടിയുടെ ദുരുപയോഗമാണെന്ന് ജസ്റ്റിസ് ചന്ദ്ര കുമാർ റായ് വ്യക്തമാക്കി.

ഭൂമി ഖലിഹാൻ ആയിരുന്നെന്ന വാദം ഈ കേസിൽ രക്ഷയായില്ല

ഭൂമി റവന്യൂ രേഖകളിലും സി.എച്ച്. ഫോം 45ലും ഖലിഹാൻ ആയിരുന്നെന്നും അത് ബഞ്ചറായി മാറ്റിയത് നിയമവിരുദ്ധമാണെന്നുമായിരുന്നു സംസ്ഥാനത്തിന്റെയും നാലാം എതിർകക്ഷിയുടെയും വാദം. അതിനാൽ 1987ലെ ഭൂമി അനുവദിക്കലിലൂടെ ഹർജിക്കാരന് അവകാശം ലഭിച്ചിട്ടില്ലെന്നും വകുപ്പ് 198(6)ലെ സമയപരിധി ബാധകമല്ലെന്നും അവർ വാദിച്ചു. സുപ്രീംകോടതിയുടെ ബാബു സിങ് കേസിലെ 2026 ഏപ്രിൽ 21ലെ വിധിയും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. എന്നാൽ ഈ കേസിലെ പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ ആ വിധി ബാധകമല്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

കളക്ടറുടെയും അഡീഷണൽ കമ്മീഷണറുടെയും ഉത്തരവുകൾ റദ്ദാക്കി; പേര് ഉടൻ രേഖപ്പെടുത്തണം

അവസാനമായി 2015 ജൂലൈ ഒന്നിലെ ഹത്രാസ് കളക്ടറുടെ ഉത്തരവും 2016 ഓഗസ്റ്റ് 29ലെ അഡീഷണൽ കമ്മീഷണറുടെ ഉത്തരവും ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി. ഭൂരേ സിങ്ങിന്റെ ഹർജി അനുവദിച്ച കോടതി, തർക്കഭൂമിയുടെ രേഖ ഭൂരേ സിങ്ങിന്റെ പേരിൽ ഉടൻ തിരുത്തണമെന്ന് അധികൃതരോട് നിർദേശിച്ചു. ഇതോടെ 26 വർഷത്തിന് ശേഷം ആരംഭിച്ച റദ്ദാക്കൽ നടപടിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കുടുംബത്തിന് നഷ്ടമായ ഭൂമിയവകാശം പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. ചെലവ് സംബന്ധിച്ച് പ്രത്യേക ഉത്തരവില്ല.

നിയമത്തിലെ സമയപരിധി മറികടന്ന് പഴയ ഭൂമി അനുവദിക്കൽ റദ്ദാക്കാനാകില്ലെന്ന നിലപാടിന് കൂടുതൽ ബലം

ഈ വിധിയിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് വ്യക്തമാകുന്ന നിയമഫലം, ഉത്തർപ്രദേശിൽ ഭൂമി അനുവദിക്കൽ റദ്ദാക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികളിൽ നിയമം നിശ്ചയിച്ച സമയപരിധി നിർണായകമാണെന്നതാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് അനുവദനം ലഭിച്ച വ്യക്തി പിന്നീട് കൈമാറ്റാവകാശമുള്ള ഭൂമിധറായി മാറിയ സാഹചര്യത്തിൽ വർഷങ്ങൾക്കുശേഷമുള്ള റദ്ദാക്കൽ നടപടികൾക്ക് ഈ വിധി പ്രസക്തമാകും. അതേസമയം, ഓരോ കേസിലെയും ഭൂമിയുടെ സ്വഭാവവും അവകാശത്തിന്റെ നിലയും സമയപരിധിയും പ്രത്യേകം പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്നും ഈ വിധിയുടെ വസ്തുതകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.