ശ്രീനഗർ, 2026 സെപ്റ്റംബർ 09-

നീതിന്യായ സംവിധാനത്തിൽ എ.ഐ അധിഷ്ഠിത അഭിഭാഷക പ്രൊഫൈൽ, കേസ് ഹെൽത്ത് കാർഡ്, കേസുകളിലെ കാലതാമസം നിരീക്ഷിക്കുന്ന സംവിധാനം, വിവിധ ഭാഷകളിലുള്ള നിയമസഹായി തുടങ്ങിയ സാങ്കേതിക പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പാക്കണമെന്ന പൊതുതാൽപര്യ ഹർജി ജമ്മു കശ്മീർ-ലഡാക്ക് ഹൈക്കോടതി പരിഗണിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു. ആക്ടിങ് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സഞ്ജീവ് കുമാർ, ജസ്റ്റിസ് മുഹമ്മദ് യൂസഫ് വാനി എന്നിവരുടെ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് യാങ് ബുർസ്ഹോം എന്ന മുഹമ്മദ് അഷ്ഫാഖ് ഹുസൈൻ ഹാൻഡൂ വേഴ്സസ് രജിസ്ട്രാർ ജനറൽ, ഹൈക്കോടതി ഓഫ് ജമ്മു കശ്മീർ ആൻഡ് ലഡാക്ക് ആൻഡ് അദേഴ്സ് കേസിൽ ഉത്തരവിട്ടത്. കോടതി രേഖകളുടെ ഡിജിറ്റലൈസേഷനും നീതിന്യായ സംവിധാനം മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വിവിധ ആപ്ലിക്കേഷനുകളുടെ വികസനവും ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാപനങ്ങൾ ഇതിനകം നടത്തുന്നതിനാൽ ഹർജി ഇപ്പോഴത്തെ ഘട്ടത്തിൽ അപക്വമാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

അഭിഭാഷകന്റെ പ്രവർത്തനവിവരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തി ‘നോ യുവർ അഡ്വക്കേറ്റ് കാർഡ്’ വേണമെന്ന് ആവശ്യം

ഓരോ അഭിഭാഷകന്റെയും പ്രൊഫൈലും പ്രവർത്തനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവരങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്തിയ എ.ഐ അധിഷ്ഠിത ‘നോ യുവർ അഡ്വക്കേറ്റ് കാർഡ്’ സംവിധാനം നടപ്പാക്കണമെന്നതായിരുന്നു ഹർജിയിലെ പ്രധാന ആവശ്യം. കേസുകൾ തീർപ്പാക്കിയ നിരക്ക്, കേസ് മാറ്റിവയ്ക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ട ചരിത്രം, അച്ചടക്ക നടപടികളുടെ വിവരങ്ങൾ, ഫീസ് ഘടന തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുത്തണമെന്നും ഹർജിക്കാരൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.

കേസിന്റെ ശക്തിയും തെളിവുകളുടെ നിലയും പരിശോധിക്കുന്ന ‘കേസ് ഹെൽത്ത് കാർഡും’ ആവശ്യപ്പെട്ടു

ദേശീയ നിയമസേവന അതോറിറ്റി എ.ഐ അധിഷ്ഠിത ‘ന്യായ മിത്ര സൊല്യൂഷൻ എക്സ്പ്ലോറർ’ വികസിപ്പിക്കണമെന്നും ഹർജിയിൽ ആവശ്യപ്പെട്ടു. കേസിന്റെ നിയമപരമായ ശക്തി, മുൻവിധികളുമായുള്ള പൊരുത്തം, തെളിവുകളുടെ തയ്യാറെടുപ്പ്, രേഖകളുടെ പരിശോധന, കാലപരിധി, കോടതിയുടെ അധികാരപരിധി, നടപടിക്രമങ്ങളുടെ സാധ്യത തുടങ്ങിയവ വിലയിരുത്തുന്ന ‘കേസ് ഹെൽത്ത് കാർഡ്’ ഇതിലൂടെ ലഭ്യമാക്കണമെന്നായിരുന്നു നിർദേശം.

അനാവശ്യമായി കേസ് മാറ്റിവയ്ക്കുന്നത് കണ്ടെത്താൻ സ്വയംപ്രവർത്തിക്കുന്ന നിരീക്ഷണ സംവിധാനവും ആവശ്യം

അഭിഭാഷകർക്ക് നിർബന്ധിത തുടർ നിയമവിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനം, നിയമ ഡാറ്റാബേസുകളിലേക്കുള്ള കൂടുതൽ പ്രവേശനം, എ.ഐ ഉപയോഗിച്ചുള്ള മുൻവിധി വിശകലനം, സുതാര്യമായ ഫീസ് മാർഗനിർദേശങ്ങൾ എന്നിവയും ഹർജിക്കാരൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. അനാവശ്യമായി കേസ് മാറ്റിവയ്ക്കുന്ന പ്രവണത കണ്ടെത്താൻ സ്വയംപ്രവർത്തിക്കുന്ന നിരീക്ഷണ സംവിധാനം വേണമെന്നും അഭിഭാഷകരുടെ പ്രൊഫഷണൽ വീഴ്ചകൾ പരിശോധിക്കാൻ സ്വതന്ത്ര അച്ചടക്ക-ധാർമിക ട്രൈബ്യൂണലുകൾ രൂപീകരിക്കണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു.

വിവിധ ഭാഷകളിലുള്ള എ.ഐ നിയമസഹായിയും ഇ-സേവാ കേന്ദ്രങ്ങളും നിർദേശിച്ചു

പബ്ലിക് ഡിഫൻഡർ മാതൃക ശക്തിപ്പെടുത്തുക, വിവിധ ഭാഷകളിലുള്ള എ.ഐ നിയമസഹായികളെ സൃഷ്ടിക്കുക, പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾക്കും എഴുത്തും വായനയും അറിയാത്ത കക്ഷികൾക്കും ഇ-സേവാ കേന്ദ്രങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുക, ജുഡീഷ്യറിക്ക് കൂടുതൽ സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകുക തുടങ്ങിയ ആവശ്യങ്ങളും പൊതുതാൽപര്യ ഹർജിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.

ജൂലൈ അവസാനവാരം വിവിധ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് നിവേദനം നൽകി പിന്നാലെയാണ് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്

2026 ജൂലൈ അവസാനവാരത്തിൽ ഹൈക്കോടതി രജിസ്ട്രാർ ജനറൽ, ബാർ കൗൺസിൽ ഓഫ് ഇന്ത്യ, കേന്ദ്ര നിയമ-നീതി മന്ത്രാലയം, കേന്ദ്ര സർക്കാർ, ദേശീയ നിയമസേവന അതോറിറ്റി എന്നിവർക്കു ഹർജിക്കാരൻ നിവേദനങ്ങൾ നൽകിയിരുന്നുവെന്ന് കോടതി രേഖപ്പെടുത്തി. അതിനു പിന്നാലെയാണ് വിവിധ സാങ്കേതികവും സ്ഥാപനപരവുമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പാക്കാൻ നിർദേശം തേടി പൊതുതാൽപര്യ ഹർജി നൽകിയത്.

ആവശ്യങ്ങൾ പ്രയോജനകരമാകാം; പക്ഷേ ഇപ്പോൾ കോടതിയുടെ ഇടപെടൽ ഉചിതമല്ലെന്ന് ബെഞ്ച്

ഹർജിക്കാരൻ ഉന്നയിച്ച വിഷയങ്ങൾക്ക് പ്രസക്തിയില്ലെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞില്ല. ചില നിർദേശങ്ങൾ ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ നീതിന്യായ സംവിധാനം മെച്ചപ്പെടുത്താനും പരിഷ്കരിക്കാനും സഹായകമായേക്കാമെന്ന് ബെഞ്ച് അംഗീകരിച്ചു. എന്നാൽ ഇത്തരം സംവിധാനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും നടപ്പാക്കുകയും ചെയ്യാനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇതിനകം ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പരിഗണനയിലുള്ളതിനാൽ ഇപ്പോൾ കോടതിയുടെ നിർദേശം നൽകുന്നത് അനുയോജ്യമല്ലെന്നാണ് കണ്ടെത്തൽ.

സുപ്രീംകോടതി ഇ-കമ്മിറ്റിയും ദേശീയ നിയമസേവന അതോറിറ്റിയും നടപടികൾ ആരംഭിച്ചതായി കോടതി

സുപ്രീംകോടതിയുടെ ഇ-കമ്മിറ്റിയും ദേശീയ നിയമസേവന അതോറിറ്റിയും നീതിന്യായ സംവിധാനത്തിന്റെ ഡിജിറ്റലൈസേഷനും അതിനെ സഹായിക്കുന്ന ആപ്ലിക്കേഷനുകളുടെ വികസനവും സംബന്ധിച്ച വിഷയങ്ങൾ ഇതിനകം പരിഗണിച്ചുവരികയാണെന്ന് ഹൈക്കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ബന്ധപ്പെട്ട നടപടികൾ ഇപ്പോഴും വികസനഘട്ടത്തിലിരിക്കുമ്പോൾ സമാന്തരമായി ഹൈക്കോടതി നിർദേശങ്ങൾ നൽകുന്നത് ഉചിതമാകില്ലെന്നും ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

നിലവിലെ നടപടികളുടെ ഫലം കാത്തിരിക്കണം; പിന്നീട് വീണ്ടും കോടതിയെ സമീപിക്കാം

ഹർജിയിലെ പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പാക്കണമെന്ന് ഇപ്പോൾ നിർദേശിക്കാൻ ഹൈക്കോടതി തയ്യാറായില്ല. പകരം ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാപനങ്ങൾ ഇതിനകം ആരംഭിച്ച നടപടികൾ പൂർത്തിയാകാൻ കാത്തിരിക്കണമെന്ന് ഹർജിക്കാരനോട് കോടതി നിർദേശിച്ചു. ആ നടപടികളുടെ ഫലം വന്നശേഷം ആവശ്യമായാൽ ഇതേ വിഷയങ്ങൾ വീണ്ടും കോടതിയിൽ ഉന്നയിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യവും ഹർജിക്കാരന് നൽകി.

എ.ഐ നീതിന്യായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ ഹൈക്കോടതി തള്ളിയിട്ടില്ല; ഇപ്പോഴത്തെ ഹർജിയാണ് അപക്വമെന്ന് കണ്ടെത്തൽ

ഈ ഉത്തരവിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഫലം, ഹർജിക്കാരൻ ആവശ്യപ്പെട്ട എ.ഐ അധിഷ്ഠിത സംവിധാനങ്ങളൊന്നും കോടതി ഇപ്പോൾ നിർബന്ധിതമായി നടപ്പാക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടിട്ടില്ല എന്നതാണ്. അതേസമയം, എ.ഐ ഉപയോഗിച്ചുള്ള നീതിന്യായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ നിയമപരമായി അസാധുവാണെന്നോ അവ നടപ്പാക്കാൻ പാടില്ലെന്നോ കോടതി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല. നിലവിലുള്ള ഡിജിറ്റൽ പരിഷ്കരണ നടപടികൾ പൂർത്തിയാകുന്നതിനുമുമ്പ് കോടതിയുടെ ഇടപെടൽ ആവശ്യപ്പെടുന്നത് സമയത്തിന് മുമ്പാണെന്നതാണ് വിധിയുടെ കാതൽ.

നിലവിലുള്ള ഡിജിറ്റൽ പരിഷ്കാരങ്ങൾ ആദ്യം പൂർത്തിയാകട്ടെ; അതിന് ശേഷം നിയമപരമായ ചോദ്യം വീണ്ടും ഉയർത്താം

ജമ്മു കശ്മീർ-ലഡാക്ക് ഹൈക്കോടതിയുടെ ഈ ഉത്തരവോടെ അഭിഭാഷക പ്രൊഫൈൽ, കേസ് ഹെൽത്ത് കാർഡ്, കാലതാമസ നിരീക്ഷണം തുടങ്ങിയ സംവിധാനങ്ങൾ നടപ്പാക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട പൊതുതാൽപര്യ ഹർജി ഇപ്പോൾ അവസാനിച്ചു. എന്നാൽ നിലവിലുള്ള നടപടികളുടെ ഫലം വിലയിരുത്തിയശേഷം ഹർജിക്കാരന് വീണ്ടും കോടതിയെ സമീപിക്കാം. അതിനാൽ സംസ്ഥാനതലത്തിൽ എ.ഐ അധിഷ്ഠിത നീതിന്യായ സംവിധാനങ്ങൾക്ക് വിലക്കോ പുതിയ നിർബന്ധിത മാനദണ്ഡമോ ഈ ഉത്തരവിലൂടെ ഉണ്ടായിട്ടില്ല.