ന്യൂഡൽഹി, 2026 സെപ്റ്റംബർ 30 –

ചെങ്കോട്ടയിൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ആർമി രക്തസാക്ഷികൾക്കായി പ്രത്യേക സ്മാരകം നിർമിക്കാൻ കേന്ദ്രസർക്കാരിന് നിർദേശം നൽകണമെന്ന പൊതുതാൽപര്യ ഹർജി ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി 2026 സെപ്റ്റംബർ 30ന് തീർപ്പാക്കി. ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ഡി. കെ. ഉപാധ്യായ, ജസ്റ്റിസ് തേജസ് കാരിയ എന്നിവരുടെ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് മഹാൻ സ്വതന്ത്രത സേനാനി ലാൽതി റാം ട്രസ്റ്റ് നൽകിയ ഹർജി പരിഗണിച്ചത്. കേന്ദ്രസർക്കാർ, കേന്ദ്ര സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയം, പ്രതിരോധ മന്ത്രാലയം, ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ തുടങ്ങിയവരായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ.

സ്മാരകം നിർമിക്കുന്നത് നടപ്പാക്കാവുന്ന നിയമപരമായ അവകാശമല്ലെന്ന് കോടതി

ചെങ്കോട്ടയിൽ സ്മാരകം സ്ഥാപിക്കണമോ വേണ്ടയോ എന്നത് സർക്കാരിന്റെ തീരുമാനപരിധിയിൽ വരുന്ന വിഷയമാണെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. സ്മാരകം നിർമിക്കുന്നത് നടപ്പാക്കാവുന്ന നിയമപരമായ അവകാശവുമായോ സർക്കാർ നിർബന്ധമായും നിറവേറ്റേണ്ട നിയമപരമായ കടമയുമായോ ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യമല്ലെന്നും കോടതി പറഞ്ഞു.

2021ലെ സർക്കാർ പ്രഖ്യാപനം ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയായിരുന്നു ട്രസ്റ്റിന്റെ ഹർജി

2021 ഓഗസ്റ്റ് രണ്ടിന് ലോക്‌സഭയിൽ നൽകിയ രേഖാമൂലമുള്ള മറുപടിയിൽ നേതാജി സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവിധ പദ്ധതികൾ അംഗീകരിച്ചതായി കേന്ദ്രസർക്കാർ വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നുവെന്ന് ഹർജിക്കാർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ചെങ്കോട്ടയിൽ ഐ.എൻ.എ രക്തസാക്ഷികൾക്കായി സ്മാരകം സ്ഥാപിക്കുന്ന നിർദേശവും ഇതിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നുവെന്നാണ് ട്രസ്റ്റിന്റെ വാദം.

സർക്കാർ പ്രഖ്യാപനം മാത്രം നിയമപരമായ അവകാശം സൃഷ്ടിക്കില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി

സർക്കാർ പ്രഖ്യാപനം നടത്തിയെന്ന കാരണത്താൽ അത് നടപ്പാക്കാൻ കോടതിയിൽ ആവശ്യപ്പെടാവുന്ന നിയമപരമായ അവകാശം സ്വമേധയാ ഉണ്ടാകില്ലെന്ന് ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി. സർക്കാർ നിർദേശം നടപ്പാക്കാൻ മാൻഡമസ് റിട്ട് പുറപ്പെടുവിക്കണമെങ്കിൽ ഭരണഘടനാപരമായ അടിസ്ഥാനമോ മൗലികാവകാശ ലംഘനമോ ഹർജിക്കാർ വ്യക്തമാക്കേണ്ടതുണ്ടെന്നും കോടതി പറഞ്ഞു.

ചെങ്കോട്ടയിൽ സ്ഥലം അനുവദിക്കാൻ കോടതിക്ക് സർക്കാരിനോട് നിർദേശിക്കാനാകില്ല

ചെങ്കോട്ടയിൽ ഭൂമി അനുവദിച്ച് സ്മാരകം നിർമിക്കാൻ സർക്കാരിനോട് കോടതി എങ്ങനെ നിർദേശിക്കാനാകുമെന്ന് ബെഞ്ച് ചോദിച്ചു. ഐ.എൻ.എ രക്തസാക്ഷികളുടെ സംഭാവനയെയോ ത്യാഗത്തെയോ കോടതി ചോദ്യം ചെയ്യുന്നില്ലെന്നും എന്നാൽ സ്മാരകം നിർമിക്കണമെന്ന ആവശ്യം റിട്ട് ഹർജിയിലൂടെ നടപ്പാക്കാവുന്ന അവകാശമാണോ എന്നതാണ് പരിശോധിക്കേണ്ടതെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

കേന്ദ്രമന്ത്രാലയത്തിന് വിശദമായ നിവേദനം നൽകാൻ ട്രസ്റ്റിന് അനുമതി

ഹർജി തീർപ്പാക്കിയെങ്കിലും ബന്ധപ്പെട്ട കേന്ദ്രമന്ത്രാലയത്തിന് ആവശ്യമായ രേഖകൾ സഹിതം വിശദമായ നിവേദനം നൽകാൻ ട്രസ്റ്റിന് ഹൈക്കോടതി അനുമതി നൽകി. നിവേദനം നൽകിയാൽ നിയമപ്രകാരം അത് പരിഗണിച്ച് തീരുമാനമെടുക്കണമെന്നും കോടതി നിർദേശിച്ചു. ഹർജിക്കാരുടെ ആവശ്യത്തിന്റെ ന്യായാന്യായങ്ങളിൽ കോടതി അഭിപ്രായം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ലെന്നും ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

സ്മാരകത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ അന്തിമ തീരുമാനം സർക്കാരിന്റെ പരിഗണനയിൽ തന്നെ

ഹൈക്കോടതിയുടെ ഉത്തരവോടെ ചെങ്കോട്ടയിൽ സ്മാരകം നിർമിക്കണമെന്ന് നിർബന്ധിക്കുന്ന കോടതി ഉത്തരവുണ്ടാകില്ല. എന്നാൽ ട്രസ്റ്റിന് കേന്ദ്രസർക്കാരിനെ വീണ്ടും സമീപിക്കാം. അത്തരത്തിൽ നിവേദനം ലഭിച്ചാൽ സർക്കാർ നിയമപ്രകാരം തീരുമാനമെടുക്കണം. സർക്കാർ പ്രഖ്യാപനം മാത്രം കോടതിയിലൂടെ നടപ്പാക്കാവുന്ന അവകാശമായി മാറില്ലെന്നതാണ് ഉത്തരവിലെ പ്രധാന നിയമനിലപാട്.