ന്യൂഡൽഹി, 2026 സെപ്റ്റംബർ 9 –

രാജസ്ഥാനിലെ മഹാവീർജി ജൈന ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നടത്തിപ്പിനെച്ചൊല്ലി ദിഗംബര-ശ്വേതാംബര വിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള പതിറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള തർക്കത്തിൽ വാദം പൂർത്തിയാക്കി സുപ്രീംകോടതി ഉത്തരവ് പറയാനായി കേസ് മാറ്റിവച്ചു. ജസ്റ്റിസ് ജെ.ബി. പർദിവാല, ജസ്റ്റിസ് കെ. വിനോദ് ചന്ദ്രൻ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് 2026 സെപ്റ്റംബർ 9ന് കേസ് പരിഗണിച്ചത്. പ്രബന്ധകാരിണി കമ്മിറ്റി ദിഗംബര ജൈന അതിശയ ക്ഷേത്ര ശ്രീ മഹാവീർജിയാണ് ഹർജിക്കാരൻ. സഞ്ജീവ് പല്ലിവാളാണ് എതിർകക്ഷി. ഹർജിക്കാരനുവേണ്ടി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ ആര്യമ സുന്ദരവും എതിർകക്ഷിക്കുവേണ്ടി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ ശ്യാം ദിവാനും ഹാജരായി. എട്ട് ദിവസത്തിനകം ഇരുപക്ഷവും എഴുത്തുവാദം സമർപ്പിക്കണമെന്നും കോടതി നിർദേശിച്ചു.

ക്ഷേത്ര നടത്തിപ്പ് ദിഗംബര സമിതിയിൽ നിന്ന് മാറ്റണമെന്ന ആവശ്യത്തിൽ തുടങ്ങിയ തർക്കം

രാജസ്ഥാൻ പബ്ലിക് ട്രസ്റ്റ് നിയമത്തിലെ 40-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം നൽകിയ അപേക്ഷയിൽ നിന്നാണ് ഇപ്പോഴത്തെ തർക്കത്തിന്റെ തുടക്കം. ക്ഷേത്രം നടത്തുന്ന ദിഗംബര സമിതിയുടെ പ്രസിഡന്റിനെയും സെക്രട്ടറിയെയും നീക്കി ശ്വേതാംബര വിഭാഗത്തിൽ നിന്നുള്ള പുതിയ ഭരണസമിതി രൂപീകരിക്കണമെന്നായിരുന്നു ആവശ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെയും പ്രതിഷ്ഠയുടെയും അനുബന്ധ സ്വത്തുക്കളുടെയും നിയന്ത്രണവും നടത്തിപ്പും ദിഗംബര വിഭാഗത്തിനായിരുന്നുവെന്നാണ് ഹർജിക്കാരുടെ നിലപാട്.

1970ലെ നടപടിയിൽ നിന്ന് 1994ലെ വിചാരണക്കോടതി ഉത്തരവിലേക്ക്

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നടത്തിപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ദിഗംബര സമിതിക്കെതിരെ നേരത്തെ നൽകിയ അപേക്ഷ 1970ൽ സബ് ഡിവിഷണൽ ഓഫീസർ അനുവദിച്ചിരുന്നു. പിന്നീട് ആരാധനാലയങ്ങളുടെ പ്രത്യേക വ്യവസ്ഥകൾ സംബന്ധിച്ച 1991ലെ നിയമത്തിലെ നാലാം വകുപ്പ് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ദിഗംബര സമിതി അപേക്ഷ നൽകി. ഇത് അംഗീകരിച്ച വിചാരണക്കോടതി 1994 ഒക്ടോബറിൽ നടപടികൾ അവസാനിപ്പിച്ചു. ഈ ഉത്തരവിനെതിരെയാണ് പിന്നീട് രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതിയിൽ അപ്പീൽ എത്തിയത്.

ഹൈക്കോടതിയിൽ അപ്പീൽ നിലനിൽക്കുമെന്ന കണ്ടെത്തൽ സുപ്രീംകോടതിയിൽ ചോദ്യം ചെയ്തു

1991ലെ നിയമത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കേസ് അവസാനിപ്പിച്ച സാഹചര്യത്തിൽ അതിനെതിരെ അപ്പീൽ നിലനിൽക്കില്ലെന്നായിരുന്നു ദിഗംബര സമിതിയുടെ വാദം. എന്നാൽ രാജസ്ഥാൻ പബ്ലിക് ട്രസ്റ്റ് നിയമത്തിലെ 40-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരമുള്ള ഉത്തരവ് ഡിക്രിയാണെന്നും അതിനെതിരെ നിയമപരമായ അപ്പീൽ നൽകാമെന്നും രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. 1991ലെ നിയമപ്രകാരം നടപടികൾ അവസാനിച്ചതുകൊണ്ട് അപ്പീലിനുള്ള നിയമപരമായ അവകാശം ഇല്ലാതാകില്ലെന്നും ഹൈക്കോടതി കണ്ടെത്തി. ഇതിനെതിരെയാണ് ദിഗംബര സമിതി സുപ്രീംകോടതിയിലെത്തിയത്.

ആരാധനാലയ നിയമത്തിലെ വിലക്ക് ബാധകമാണോ എന്നതിൽ ഇരുപക്ഷവും നേർക്കുനേർ

1991ലെ ആരാധനാലയ നിയമപ്രകാരം കേസ് അവസാനിപ്പിച്ച ഉത്തരവിനെതിരെ നിയമത്തിൽ അപ്പീലിന് വ്യവസ്ഥയില്ലെന്നും അതിനാൽ ഹൈക്കോടതിയിൽ അപ്പീലിന് പകരം റിട്ട് ഹർജിയാണ് നൽകേണ്ടിയിരുന്നതെന്നും ആര്യമ സുന്ദരം വാദിച്ചു. എന്നാൽ ആരാധനാലയത്തിന്റെ മതസ്വഭാവം മാറ്റണമെന്ന ആവശ്യം കേസിലില്ലെന്നും ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നടത്തിപ്പ് മാത്രമാണ് തർക്കവിഷയമെന്നും ശ്യാം ദിവാൻ വാദിച്ചു. അതിനാൽ 1991ലെ നിയമത്തിലെ വിലക്ക് ബാധകമല്ലെന്നാണ് എതിർകക്ഷിയുടെ നിലപാട്.

മറ്റെല്ലാ തർക്കങ്ങളും മാറ്റിവച്ച് നാലാം വകുപ്പിലെ വിലക്കിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് കോടതി

കേസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റുതർക്കങ്ങളിലേക്ക് ഇപ്പോൾ കടക്കില്ലെന്ന് ജസ്റ്റിസ് ജെ.ബി. പർദിവാല വ്യക്തമാക്കി. 1991ലെ നിയമത്തിലെ നാലാം വകുപ്പിന്റെ വിലക്ക് ഈ കേസിന് ബാധകമല്ലെന്ന് എതിർകക്ഷി ബോധ്യപ്പെടുത്തുകയാണ് വേണ്ടതെന്നും കോടതി പറഞ്ഞു. വിഷയം തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് തീരുമാനിക്കേണ്ടതെന്നും, ആവശ്യമായാൽ അതിനായി പ്രത്യേക വിഷയം നിശ്ചയിച്ച് ഇരുപക്ഷത്തിനും തെളിവ് നൽകാൻ അവസരം നൽകാമെന്നും ശ്യാം ദിവാൻ വാദിച്ചു.

നടത്തിപ്പ് മാറിയാലും ക്ഷേത്രാചാരങ്ങൾ മാറുമോ എന്ന് സുപ്രീംകോടതിയുടെ ചോദ്യം

തർക്കം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നടത്തിപ്പ് മാത്രമാണെങ്കിൽ ശ്വേതാംബര വിഭാഗം നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്താൽ നിലവിലെ ആചാരങ്ങളും അനുഷ്ഠാനങ്ങളും മാറ്റില്ലെന്ന് ഉറപ്പുനൽകാനാകുമോയെന്ന് ജസ്റ്റിസ് പർദിവാല ചോദിച്ചു. മതം ഓരോ വ്യക്തിക്കും വ്യക്തിപരമായ വിഷയമാണെന്നും ആചാരങ്ങളുടെ രീതിയിൽ വ്യത്യാസമുണ്ടാകാമെന്നും ശ്യാം ദിവാൻ മറുപടി നൽകി. നടത്തിപ്പും ആരാധനാരീതിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കേസിൽ നിർണായകമാകാമെന്ന സൂചനയാണ് വാദത്തിനിടെ ഉയർന്നത്.

മതവികാരം ഉൾപ്പെട്ട വിഷയത്തിൽ അനാവശ്യ തർക്കം ഒഴിവാക്കണമെന്ന് ബെഞ്ച്

രണ്ട് ജൈന വിഭാഗങ്ങളുടെയും മതവികാരം ഉൾപ്പെട്ട അതീവ സൂക്ഷ്മമായ വിഷയമാണിതെന്ന് ജസ്റ്റിസ് പർദിവാല പറഞ്ഞു. ഒരേ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ ഒരു വിഭാഗം ഒരു രീതിയിലും പിന്നീട് മറ്റൊരു വിഭാഗം മറ്റൊരു രീതിയിലും ആചാരങ്ങൾ നടത്തേണ്ട സാഹചര്യം ഉണ്ടാകുമോയെന്നും കോടതി ചോദിച്ചു. മഹാവീരന്റെ പേരിലുള്ള ക്ഷേത്രത്തെച്ചൊല്ലിയുള്ള നീണ്ട നിയമപോരാട്ടം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ഇരുപക്ഷവും ആലോചിക്കണമെന്ന സന്ദേശവും വാദത്തിനിടെ ബെഞ്ച് നൽകി.

എട്ട് ദിവസത്തിനകം എഴുത്തുവാദം; അന്തിമ ഉത്തരവിനായി കേസ് മാറ്റിവച്ചു

2026 സെപ്റ്റംബർ 9ലെ വാദത്തിനുശേഷം പ്രത്യേകാനുമതി ഹർജികളായ 23209-23210/2026ൽ സുപ്രീംകോടതി അന്തിമ തീരുമാനം പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല. ഇരുപക്ഷത്തിന്റെയും വാദം കേട്ട ബെഞ്ച് കേസ് ഉത്തരവ് പറയാനായി മാറ്റിവച്ചു. എട്ട് ദിവസത്തിനകം എഴുത്തുവാദങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാനാണ് നിർദേശം. അതിനാൽ ക്ഷേത്ര നടത്തിപ്പ് ഏത് വിഭാഗത്തിന് ലഭിക്കുമെന്നോ രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതിയുടെ നിലപാട് നിലനിൽക്കുമോയെന്നോ ഇപ്പോൾ തീരുമാനമായിട്ടില്ല.

അന്തിമ ഉത്തരവിൽ ആരാധനാലയ നിയമവും ക്ഷേത്ര നടത്തിപ്പ് തർക്കവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം നിർണായകമാകും

നിയമപരമായി കേസിലെ പ്രധാന ചോദ്യം, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മതസ്വഭാവം മാറ്റണമെന്ന ആവശ്യമില്ലാതെ നടത്തിപ്പ് മാത്രം മാറ്റണമെന്ന തർക്കത്തിന് 1991ലെ ആരാധനാലയ നിയമത്തിലെ നാലാം വകുപ്പിന്റെ വിലക്ക് ബാധകമാണോ എന്നതാണ്. ഇതിൽ സുപ്രീംകോടതി അന്തിമ നിലപാട് പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല. അതിനാൽ ഈ ഘട്ടത്തിൽ രാജ്യവ്യാപകമായ പുതിയ നിയമമാനദണ്ഡം രൂപപ്പെട്ടുവെന്ന് പറയാനാകില്ല. അന്തിമ ഉത്തരവിൽ കോടതി സ്വീകരിക്കുന്ന നിയമവ്യാഖ്യാനമാണ് സമാന ആരാധനാലയ നടത്തിപ്പ് തർക്കങ്ങളിൽ വിധിയുടെ പ്രാധാന്യം നിർണയിക്കുക.