ന്യൂഡൽഹി, 2026 സെപ്റ്റംബർ 9-

റെയിൽവേ ജീവനക്കാരന്റെ വിധവയ്ക്ക് കുടുംബ പെൻഷൻ ഭർത്താവ് മരിച്ച 2000 നവംബർ 12 മുതൽ തന്നെ നൽകണമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി. ജസ്റ്റിസ് പ്രശാന്ത് കുമാർ മിശ്ര, ജസ്റ്റിസ് ശ്രീ ചന്ദ്രശേഖർ എന്നിവരുടെ ബെഞ്ച് 2026 ഓഗസ്റ്റ് 20നാണ് മായ ബാനർജി നൽകിയ അപ്പീൽ അനുവദിച്ചത്. കുടുംബ പെൻഷൻ 2014 മുതൽ മാത്രം അനുവദിച്ച ബോംബെ ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവിലെ നിയന്ത്രണം കോടതി നീക്കി. 2000 നവംബർ 12 മുതൽ ലഭിക്കേണ്ട കുടുംബ പെൻഷൻ ആറുശതമാനം വാർഷിക പലിശ സഹിതം ഉത്തരവിന്റെ തീയതി മുതൽ മൂന്ന് മാസത്തിനകം നൽകാനാണ് നിർദേശം. മായ ബാനർജിക്കായി അഭിഭാഷകൻ ആശിഷ് കുമാർ ഉപാധ്യായയും സംഘവും ഹാജരായി. കേന്ദ്രസർക്കാരിനായി അഡീഷണൽ സോളിസിറ്റർ ജനറൽ അനിൽ കൗശിക്, അഭിഭാഷകൻ അമരീഷ് കുമാർ എന്നിവരുൾപ്പെട്ട സംഘമാണ് ഹാജരായത്.

ഭർത്താവ് മരിച്ചത് 2000ൽ; കുടുംബ പെൻഷൻ ലഭിക്കാൻ നീണ്ട നിയമപോരാട്ടം

റെയിൽവേയിൽ ലിവർമാനായിരുന്ന കെ.എം. ബാനർജി 2000 നവംബർ 12ന് സർവീസിലിരിക്കെയാണ് മരിച്ചത്. കുടുംബപ്രശ്നങ്ങളെ തുടർന്ന് ഭർത്താവിൽനിന്ന് വേർപിരിഞ്ഞു താമസിച്ചിരുന്ന മായ ബാനർജിക്ക് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സർവീസ് വിവരങ്ങളെക്കുറിച്ച് അറിവുണ്ടായിരുന്നില്ല. ഇതിനിടെ ഭർത്താവ് മരിച്ചതിനുശേഷം 2001ൽ അദ്ദേഹത്തെ സർവീസിൽനിന്ന് പിരിച്ചുവിട്ട നടപടിയും ഉണ്ടായി. മരണത്തീയതിയിലെ പൊരുത്തക്കേടും കുടുംബ പെൻഷൻ ലഭിക്കുന്നതിന് തടസ്സമായി. ഒടുവിൽ സിവിൽ കോടതിയെ സമീപിച്ചാണ് 2000 നവംബർ 12 തന്നെയാണ് മരണത്തീയതിയെന്ന് പ്രഖ്യാപനം നേടിയത്.

ട്രിബ്യൂണലിലെത്തിയത് വൈകിയെന്ന പേരിൽ പെൻഷൻ നിഷേധിക്കാനാവില്ല

തുടർന്ന് മായ ബാനർജി കേന്ദ്ര അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് ട്രിബ്യൂണലിനെ സമീപിച്ചെങ്കിലും കാലതാമസം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ആവശ്യം തള്ളി. പിന്നീട് ബോംബെ ഹൈക്കോടതി കുടുംബ പെൻഷൻ അനുവദിച്ചെങ്കിലും ട്രിബ്യൂണലിനെ ആദ്യമായി സമീപിച്ച 2014 മുതലുള്ള ആനുകൂല്യം മാത്രമാണ് നൽകിയത്. ഇതിനെതിരെയാണ് മായ ബാനർജി സുപ്രീംകോടതിയെ സമീപിച്ചത്. കുടുംബ പെൻഷനുള്ള അവകാശം ഭർത്താവിന്റെ മരണത്തോടെ തന്നെ ഉണ്ടായതാണെന്നും അത് 2014 മുതൽ മാത്രമായി ചുരുക്കാനാകില്ലെന്നുമായിരുന്നു വാദം.

പെൻഷൻ ലഭിക്കാൻ വിധവയെ കോടതിയിലേക്ക് തള്ളിവിടരുതെന്ന് സുപ്രീംകോടതി

വിധവയ്ക്ക് അർഹമായ കുടുംബ പെൻഷൻ കണക്കാക്കി നൽകേണ്ടത് തൊഴിലുടമയുടെ ഉത്തരവാദിത്തമാണെന്ന മുൻ സുപ്രീംകോടതി വിധി ബെഞ്ച് എടുത്തുപറഞ്ഞു. ആനുകൂല്യം ലഭിക്കാൻ വിധവയെ നിയമപോരാട്ടത്തിലേക്ക് തള്ളിവിടുന്നത് ശരിയല്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. മായ ബാനർജിയുടെ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള വീഴ്ചയല്ല കാലതാമസത്തിന് കാരണമെന്നും മരണത്തീയതിയിലെ തർക്കം പരിഹരിക്കാൻ പോലും അവർക്ക് സിവിൽ കോടതിയെ സമീപിക്കേണ്ടിവന്നെന്നും ബെഞ്ച് വിലയിരുത്തി.

മൂന്ന് വർഷത്തെ കുടിശ്ശിക പരിധി ഈ കേസിൽ ബാധകമല്ലെന്ന് കോടതി

കുടിശ്ശിക സാധാരണയായി ഹർജി നൽകുന്നതിന് മുമ്പുള്ള മൂന്ന് വർഷത്തേക്ക് പരിമിതപ്പെടുത്താമെന്ന തർസേം സിങ് കേസിലെ വിധിയായിരുന്നു കേന്ദ്രസർക്കാർ ആശ്രയിച്ചത്. എന്നാൽ കുടുംബ പെൻഷൻ സംബന്ധിച്ച എസ്.കെ. മസ്താൻ ബീ കേസിലെ മുൻവിധി തർസേം സിങ് വിധിയിൽ പരിഗണിച്ചിരുന്നില്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതി കണ്ടെത്തി. ഒരേ അംഗബലമുള്ള ബെഞ്ചിന്റെ മുൻവിധിക്ക് വിരുദ്ധമായ നിലപാട് സ്വീകരിക്കണമെങ്കിൽ വിഷയം വലിയ ബെഞ്ചിന് വിടണമെന്ന നിയമതത്വവും കോടതി ആവർത്തിച്ചു. മുൻവിധി പരിഗണിക്കാതെ വന്ന തർസേം സിങ് വിധിയിലെ ബന്ധപ്പെട്ട നിലപാടിന് മുൻവിധിമൂല്യമില്ലെന്നാണ് ബെഞ്ചിന്റെ വിലയിരുത്തൽ.

24 വർഷത്തെ കുടുംബ പെൻഷൻ കുടിശ്ശിക പലിശ സഹിതം ലഭിക്കും

ബോംബെ ഹൈക്കോടതി നിശ്ചയിച്ച 2014 എന്ന പരിധി നീക്കിയതോടെ മായ ബാനർജിക്ക് ഭർത്താവ് മരിച്ച 2000 നവംബർ 12 മുതൽ കുടുംബ പെൻഷന് അർഹതയുണ്ടാകും. ലഭിക്കാനുള്ള തുകയ്ക്ക് ആറുശതമാനം വാർഷിക പലിശയും നൽകണം. ഉത്തരവിന്റെ തീയതി മുതൽ മൂന്ന് മാസത്തിനകം തുക നൽകണമെന്നാണ് സുപ്രീംകോടതിയുടെ നിർദേശം. പെൻഷൻ സർക്കാരിന്റെ ഔദാര്യമല്ലെന്നും നിയമപരമായി വിലമതിക്കപ്പെടുന്ന അവകാശവും സ്വത്തുമാണെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

കുടുംബ പെൻഷൻ കേസുകളിൽ അവകാശം എപ്പോൾ തുടങ്ങുന്നുവെന്നതിൽ നിർണായക വ്യക്തത

സുപ്രീംകോടതിയുടെ വിധി രാജ്യവ്യാപകമായി മുൻവിധിമൂല്യമുള്ളതാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് വിധവയുടെ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള വീഴ്ചയല്ലാത്ത കാരണങ്ങളാൽ കുടുംബ പെൻഷൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നതിൽ കാലതാമസം ഉണ്ടായ കേസുകളിൽ, ആനുകൂല്യം അപേക്ഷ നൽകിയ തീയതി മുതൽ മാത്രം കണക്കാക്കണമെന്ന സമീപനത്തിന് ഈ വിധി നിർണായക നിയന്ത്രണം നൽകുന്നു. അതേസമയം ഓരോ കേസിലെയും കാലതാമസത്തിന്റെ കാരണവും ബാധകമായ നിയമങ്ങളും പ്രത്യേകം പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.