ന്യൂഡൽഹി   /  2026  / സെപ്റ്റംബർ 08

രാജ്യത്തെ നഗരങ്ങളിലെ വായുമലിനീകരണം കുറയ്ക്കാനുള്ള നടപടികൾ ഫലം കാണുന്നതായി കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ കണക്കുകൾ. ദേശീയ ശുദ്ധവായു പദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെട്ട നഗരങ്ങളിൽ 2025-26 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ 108 നഗരങ്ങളിലെ വാർഷിക പി.എം10 അളവ് 2017-18 കാലത്തേക്കാൾ കുറഞ്ഞു. ഇതിൽ 72 നഗരങ്ങളിൽ 20 ശതമാനത്തിലേറെയും 26 നഗരങ്ങളിൽ 40 ശതമാനത്തിലേറെയും കുറവുണ്ടായി. അന്താരാഷ്ട്ര നീലാകാശത്തിനായുള്ള ശുദ്ധവായു ദിനത്തോടനുബന്ധിച്ചാണ് കേന്ദ്രം ഈ കണക്കുകൾ പുറത്തുവിട്ടത്.

130 നഗരങ്ങളിൽ ശുദ്ധവായു പദ്ധതി

2019ലാണ് ദേശീയ ശുദ്ധവായു പദ്ധതി ആരംഭിച്ചത്. രാജ്യത്തെ 130 നഗരങ്ങളാണ് പദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾ, തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾ, മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ ഏജൻസികൾ എന്നിവ ചേർന്നാണ് പദ്ധതി നടപ്പാക്കുന്നത്. ഗതാഗതം, വ്യവസായം, നിർമാണം, റോഡിലെ പൊടി, മാലിന്യം കത്തിക്കൽ, കാർഷികാവശിഷ്ടങ്ങൾ കത്തിക്കൽ തുടങ്ങിയ പ്രധാന മലിനീകരണ ഉറവിടങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ചാണ് നഗരതല പ്രവർത്തനപദ്ധതികൾ.

2019-20 മുതൽ 2025-26 വരെ 130 നഗരങ്ങൾക്ക് 16,423.55 കോടി രൂപ വായുഗുണനിലവാരവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച ധനസഹായമായി നൽകി. ഇതിൽ 11,575.54 കോടി രൂപ, അഥവാ 70.5 ശതമാനം, നഗരങ്ങൾ വിനിയോഗിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു. 14 നഗരങ്ങൾ ദേശീയ അന്തരീക്ഷ വായുഗുണനിലവാര മാനദണ്ഡവും കൈവരിച്ചു.

603 നഗരങ്ങളിൽ 1,646 നിരീക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ

രാജ്യത്തെ വായുഗുണനിലവാരം കൂടുതൽ കൃത്യമായി അറിയാൻ നിരീക്ഷണ ശൃംഖലയും വ്യാപിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2026 മാർച്ചിലെ കണക്കുപ്രകാരം 28 സംസ്ഥാനങ്ങളിലും ഏഴ് കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലുമായി 603 നഗരങ്ങളിൽ 1,646 നിരീക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങളുണ്ട്. കൈമുറി നിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളും തത്സമയ നിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

‘സമീർ’ മൊബൈൽ ആപ്പും വെബ് പോർട്ടലും വഴി 292ലേറെ നഗരങ്ങളുടെ വായുഗുണനിലവാര സൂചികയ്ക്ക് സമീപതത്സമയ വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമാണ്. ദേശീയ ശുദ്ധവായു പദ്ധതിയിലെ നഗരങ്ങളിൽ പൊതുജന പരാതികൾ സ്വീകരിക്കുന്ന സംവിധാനവും ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്.

വാഹന-വ്യവസായ മലിനീകരണത്തിന് കടുത്ത നിയന്ത്രണം

വാഹന മലിനീകരണം കുറയ്ക്കാൻ 2020 ഏപ്രിൽ മുതൽ ബി.എസ്-6 മാനദണ്ഡമുള്ള വാഹനങ്ങൾ രാജ്യത്തുടനീളം നടപ്പാക്കി. വൈദ്യുത വാഹനങ്ങൾ, വൈദ്യുത ബസുകൾ, ചാർജിങ് സംവിധാനങ്ങൾ, പഴയ വാഹനങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുന്ന നയം എന്നിവയും ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു. 2026 നവംബർ ഒന്നുമുതൽ ഡൽഹിയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്ന പൊതുഗതാഗത ബസുകൾ ബി.എസ്-6, സി.എൻ.ജി അല്ലെങ്കിൽ വൈദ്യുത വിഭാഗത്തിൽപ്പെടണമെന്ന നിർദേശവും ദേശീയ തലസ്ഥാന മേഖലയിൽ നടപ്പാക്കുന്നു.

വ്യവസായ മലിനീകരണത്തിലും നിരീക്ഷണം ശക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. മലിനീകരണ സാധ്യത അനുസരിച്ച് 419 വ്യവസായ മേഖലകളെ വിവിധ വിഭാഗങ്ങളാക്കി. ഉയർന്ന മലിനീകരണമുള്ള വ്യവസായങ്ങളിൽ തുടർച്ചയായ ഓൺലൈൻ പുറന്തള്ളൽ നിരീക്ഷണം നിർബന്ധമാക്കി. വലിയ മലിനീകരണ വ്യവസായങ്ങൾക്ക് കണികാ പുറന്തള്ളൽ പരിധി ഒരു ഘനമീറ്ററിന് 50 മില്ലിഗ്രാമാക്കി നിശ്ചയിച്ച പുതുക്കിയ മാനദണ്ഡം 2026 ഒക്ടോബർ ഒന്നുമുതൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വരും.

പൊടി, മാലിന്യം, കൃഷിയിട കത്തിക്കൽ എന്നിവയ്ക്കും നടപടി

ഇന്ത്യൻ നഗരങ്ങളിലെ പി.എം10 മലിനീകരണത്തിൽ റോഡ്-നിർമാണ പൊടിക്ക് 40 മുതൽ 50 ശതമാനം വരെ പങ്കുണ്ടെന്ന് ഉറവിട പഠനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. അതിനാൽ റോഡ് നവീകരണം, യന്ത്രവത്കൃത ശുചീകരണം, നിർമാണ മാലിന്യ നിയന്ത്രണം, തുറന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ പച്ചപ്പുണ്ടാക്കൽ എന്നിവ നഗര പ്രവർത്തനപദ്ധതികളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

നെൽവയൽ അവശിഷ്ടങ്ങൾ കത്തിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കാൻ പെല്ലറ്റ് നിർമാണ യൂണിറ്റുകൾക്കും യന്ത്രങ്ങൾക്കും സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകി. 2018-19 മുതൽ 2025-26 വരെ കാർഷിക അവശിഷ്ട നിയന്ത്രണത്തിനായി 4,233.84 കോടി രൂപ അനുവദിച്ചു. 3.53 ലക്ഷത്തിലേറെ യന്ത്രങ്ങൾ കർഷകർക്ക് വിതരണം ചെയ്തു. 43,535ലേറെ കസ്റ്റം ഹയറിങ് കേന്ദ്രങ്ങളും സ്ഥാപിച്ചു. 2021നെ അപേക്ഷിച്ച് 2025ൽ പഞ്ചാബിൽ നെൽത്തണ്ട് കത്തിക്കൽ സംഭവങ്ങൾ 93 ശതമാനവും ഹരിയാനയിൽ 91 ശതമാനവും കുറഞ്ഞതായി റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു.

പച്ചപ്പും ജനപങ്കാളിത്തവും കൂടുതൽ

വായുമലിനീകരണം കുറയ്ക്കുന്നതിനൊപ്പം വനവൽക്കരണത്തിനും നഗരപച്ചപ്പിനും കേന്ദ്രം പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു. ഗ്രീൻ ഇന്ത്യ മിഷനിൽ 2026 മാർച്ച് വരെ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് 1,019.26 കോടി രൂപ നൽകി. 2020-21 മുതൽ 2024-25 വരെ 3.20 ലക്ഷം ഹെക്ടറിലേറെ പ്രദേശത്ത് പകരം വനവൽക്കരണം നടന്നു. നഗർ വൻ പദ്ധതിയിൽ 2026 മാർച്ച് വരെ 626 നഗർ വൻ-വാടികകൾക്കായി 557.62 കോടി രൂപ അനുവദിച്ചു.

2026ലെ ശുദ്ധവായു സർവേക്ഷണത്തിൽ പത്ത് മികച്ച നഗരങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. പത്ത് ലക്ഷത്തിലേറെ ജനസംഖ്യയുള്ള നഗരങ്ങളിൽ ലഖ്നൗ ഒന്നാമതെത്തി. മൂന്ന് മുതൽ പത്ത് ലക്ഷം വരെ ജനസംഖ്യയുള്ള വിഭാഗത്തിൽ റൗർക്കേലയും മൂന്ന് ലക്ഷത്തിൽ താഴെയുള്ള വിഭാഗത്തിൽ കലിംഗനഗറും മുന്നിലെത്തി. രാജ്യത്താകെ 7,400ലേറെ വാർഡുകളിലും വാർഡ് തല ശുദ്ധവായു സർവേക്ഷണം നടത്തി.

.