7 സെപ്തംബർ 2026

രാവിലെ ജനൽ തുറക്കുമ്പോൾ കാണുന്ന നീലാകാശം എത്രത്തോളം ശുദ്ധമാണെന്ന് അതിന്റെ നിറം നോക്കി മാത്രം പറയാനാവില്ല. കണ്ണിൽപ്പെടാത്ത PM2.5 പോലുള്ള അതിസൂക്ഷ്മകണങ്ങൾ വായുവിലുണ്ടാകാം. വാഹനങ്ങളിൽനിന്നും വ്യവസായശാലകളിൽനിന്നും വൈദ്യുതനിലയങ്ങളിൽനിന്നും ഉയരുന്ന പുക, നിർമാണസ്ഥലങ്ങളിലെ പൊടി, തുറസ്സായ മാലിന്യം കത്തിക്കൽ, വീടിനുള്ളിലെ മലിനമായ പാചക ഇന്ധനം—ഇങ്ങനെ നമ്മൾ ശ്വസിക്കുന്ന വായുവിലേക്ക് വിഷവസ്തുക്കൾ എത്തുന്ന വഴികൾ അനവധിയാണ്.

ഈ അദൃശ്യഭീഷണിയെക്കുറിച്ച് ലോകത്തെ ഓർമിപ്പിക്കാനാണ് എല്ലാ വർഷവും സെപ്റ്റംബർ 7-ന് International Day of Clean Air for Blue Skies—നീലാകാശത്തിനായുള്ള ശുദ്ധവായു അന്താരാഷ്ട്രദിനം ആചരിക്കുന്നത്.

2019 ഡിസംബർ 19-ന് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ പൊതുസഭ അംഗീകരിച്ച 74/212-ാം പ്രമേയത്തിലൂടെയാണ് സെപ്റ്റംബർ 7 ഈ ദിനമായി പ്രഖ്യാപിച്ചത്. ആദ്യ ദിനാചരണം നടന്നത് 2020 സെപ്റ്റംബർ 7-നാണ്. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ പരിസ്ഥിതി പരിപാടിയായ UNEP ആണ് ആഗോള പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നത്.

ആശയം വന്നത് മലിനവായുവിൽ ശ്വാസംമുട്ടിയ ഒരു രാജ്യത്തുനിന്ന്

ഈ ദിനത്തിന്റെ കഥയിൽ ദക്ഷിണകൊറിയയ്ക്ക് പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ട്. അന്നത്തെ ദക്ഷിണകൊറിയൻ പ്രസിഡന്റ് മൂൺ ജേ ഇൻ ആണ് ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര ശുദ്ധവായുദിനം വേണമെന്ന ആശയം ലോകത്തിനു മുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ചത്.

2019 സെപ്റ്റംബർ 23-ന് ന്യൂയോർക്കിൽ നടന്ന ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ Climate Action Summit-ലെ പ്രസംഗത്തിൽ വായുവിന്റെ ഗുണനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ രാജ്യങ്ങളുടെ പൊതുവായ ഇച്ഛാശക്തി ഒരുമിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ദിനം വേണമെന്ന് അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു.

അത് വെറുമൊരു പ്രസംഗവിഷയമായിരുന്നില്ല. അക്കാലത്ത് ദക്ഷിണകൊറിയ, പ്രത്യേകിച്ച് സോൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള നഗരങ്ങൾ, രൂക്ഷമായ സൂക്ഷ്മധൂളു മലിനീകരണം നേരിടുകയായിരുന്നു. 2019 മാർച്ചിൽ രാജ്യത്തെ ഏഴ് പ്രധാന നഗരങ്ങളിൽ അപകടകരമായ തോതിലുള്ള PM2.5 രേഖപ്പെടുത്തി. ജനങ്ങളുടെ ആശങ്കയും പ്രതിഷേധവും വർധിച്ചതോടെ വായുമലിനീകരണത്തെ “സാമൂഹിക ദുരന്തം” എന്ന നിലയിൽ പരിഗണിക്കുന്ന അടിയന്തരനിയമങ്ങൾ പോലും രാജ്യം പാസാക്കി.

സ്കൂളുകളിൽ വായുശുദ്ധീകരണ ഉപകരണങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കൽ, കൽക്കരി വൈദ്യുതനിലയങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം നിയന്ത്രിക്കൽ, വാഹന–നിർമാണ മലിനീകരണം കുറയ്ക്കൽ തുടങ്ങിയ നടപടികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. വായുവിലെ പൊടി താഴ്ത്താൻ മഞ്ഞുമേഘങ്ങളിൽ രാസവസ്തുക്കൾ വിതറി കൃത്രിമമഴ പെയ്യിക്കാനുള്ള സാധ്യത ചൈനയുമായി ചേർന്ന് പരിശോധിക്കണമെന്നും മൂൺ ജേ ഇൻ നിർദേശിച്ചിരുന്നു. അത് ഫലപ്രദമായ പരിഹാരമായി തെളിയിച്ചില്ലെങ്കിലും അന്നത്തെ പ്രതിസന്ധി എത്രത്തോളം രൂക്ഷമായിരുന്നുവെന്ന് ആ ആലോചന വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ചൈനയോ കൊറിയയോ—ആരുടെ പുകയാണ്?

ദക്ഷിണകൊറിയയിലെ സൂക്ഷ്മധൂളിന്റെ വലിയൊരു പങ്ക് ചൈനയിലെ മരുഭൂമികളിൽനിന്നും വ്യവസായമേഖലകളിൽനിന്നും കാറ്റിലൂടെ എത്തുന്നതാണെന്ന ആരോപണം ശക്തമായി. ചൈന അത് നിഷേധിച്ചു. കൊറിയ ആദ്യം സ്വന്തം വാഹനങ്ങളെയും ഫാക്ടറികളെയും വൈദ്യുതനിലയങ്ങളെയും പരിശോധിക്കണമെന്നായിരുന്നു ചൈനയുടെ നിലപാട്.

ഈ തർക്കം മറ്റൊരു വലിയ സത്യം ലോകത്തിന് മുന്നിൽ തുറന്നുകാട്ടി—വായുമലിനീകരണത്തിന് പാസ്‌പോർട്ടോ രാജ്യാതിർത്തിയോ ഇല്ല. ഒരു പ്രദേശത്ത് പുറന്തള്ളുന്ന മലിനവായു നൂറുകണക്കിന് കിലോമീറ്റർ സഞ്ചരിച്ച് മറ്റൊരു രാജ്യത്തെ ജനങ്ങളുടെ ശ്വാസകോശത്തിലെത്താം. അതിനാൽ ശുദ്ധവായു ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ആഭ്യന്തരവിഷയമായി മാത്രം കൈകാര്യം ചെയ്യാനാവില്ല.

ഇതായിരുന്നു ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര ദിനാചരണത്തിനുള്ള ശക്തമായ പശ്ചാത്തലം.

ഏതാനും മാസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ലോകദിനമായി

പ്രസിഡന്റ് മൂൺ ജേ ഇന്നിന്റെ നിർദേശത്തിനു പിന്നാലെ ദക്ഷിണകൊറിയയുടെ വിദേശകാര്യ–പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയങ്ങൾ, ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിലെ കൊറിയൻ പ്രതിനിധിസംഘം, സർക്കാർ നയ ഏകോപന ഓഫീസ്, National Council on Climate and Air Quality എന്നിവ നയതന്ത്രപ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു.

ദക്ഷിണകൊറിയയ്ക്കൊപ്പം ഭൂട്ടാൻ, മൗറീഷ്യസ്, മംഗോളിയ, തുർക്ക്മെനിസ്ഥാൻ എന്നീ രാജ്യങ്ങളും കരടുപ്രമേയം അവതരിപ്പിക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. അമേരിക്ക, തായ്‌ലൻഡ്, കോസ്റ്ററിക്ക തുടങ്ങിയവ ഉൾപ്പെടെ 22 രാജ്യങ്ങൾ സഹപ്രായോജകരായി.

2019 നവംബർ 26-ന് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ രണ്ടാം കമ്മിറ്റി നിർദേശം വോട്ടെടുപ്പില്ലാതെ അംഗീകരിച്ചു. ഡിസംബർ 19-ന് പൊതുസഭ ഔദ്യോഗികമായി പ്രമേയം പാസാക്കി. ദക്ഷിണകൊറിയയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ അംഗീകരിച്ച ആദ്യ അന്താരാഷ്ട്ര ദിനാചരണമായിരുന്നു ഇത്. രണ്ടാം കമ്മിറ്റി അംഗീകരിച്ച വായുമലിനീകരണവുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ട ആദ്യ പ്രമേയവുമായിരുന്നു.

ആദ്യ ദിനത്തിൽ ആകാശം നൽകിയ കൗതുകകരമായ തെളിവ്

ആദ്യ ശുദ്ധവായുദിനം വന്നത് 2020-ലെ കോവിഡ് മഹാമാരിക്കിടയിലായിരുന്നു. അതിനാൽ ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലെ പരിപാടികളിൽ ഏറെയും ഓൺലൈനായി നടത്തേണ്ടിവന്നു.

എന്നാൽ അതേ ലോക്ഡൗൺ കാലം മറ്റൊരു കൗതുകകരമായ കാഴ്ചയും ലോകത്തിനു നൽകി. വാഹനഗതാഗതവും വിമാനയാത്രയും വ്യവസായപ്രവർത്തനങ്ങളും കുറഞ്ഞപ്പോൾ പല നഗരങ്ങളിലും വായുമലിനീകരണം താൽക്കാലികമായി താഴ്ന്നു. വർഷങ്ങളായി മൂടൽമഞ്ഞിനുള്ളിൽ മറഞ്ഞിരുന്ന ദൂരക്കാഴ്ചകൾ തെളിഞ്ഞു. മനുഷ്യപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ മാറ്റം വന്നാൽ വായുവിന്റെ ഗുണനിലവാരത്തിൽ വേഗത്തിലുള്ള മാറ്റമുണ്ടാകാമെന്ന് പ്രകൃതി തന്നെ കാണിച്ചുകൊടുത്തതുപോലെയായിരുന്നു അത്.

ആദ്യ ദിനാചരണത്തിന്റെ കൊറിയൻ ഉദ്ഘാടനം മൂൺ ജേ ഇൻ നിർവഹിച്ചു. മുൻ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭാ സെക്രട്ടറി ജനറൽ ബാൻ കി മൂൺ, UNEP എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടർ ഇംഗർ ആൻഡേഴ്സൺ, ലോകാരോഗ്യ സംഘടനാ ഡയറക്ടർ ജനറൽ ടെഡ്രോസ് അഥാനം ഗെബ്രിയേസസ് തുടങ്ങിയവരും പരിപാടികളിൽ പങ്കെടുത്തു.

2026-ലെ സന്ദേശം എന്താണ്?

2026-ലെ പ്രമേയം “Clean Air for Climate Action—കാലാവസ്ഥാ പ്രവർത്തനത്തിനായി ശുദ്ധവായു” എന്നതാണ്.

വായുമലിനീകരണവും കാലാവസ്ഥാവ്യതിയാനവും രണ്ടായി വേർതിരിച്ച പ്രശ്നങ്ങളല്ല. കൽക്കരിയും പെട്രോളിയവും കത്തിക്കൽ, വ്യവസായ പുറന്തള്ളൽ, മാലിന്യം കത്തിക്കൽ തുടങ്ങിയ പല പ്രവർത്തനങ്ങളും വായുവിനെ മലിനമാക്കുന്നതിനൊപ്പം ഭൂമിയുടെ ചൂടും വർധിപ്പിക്കുന്നു. മീഥേൻ, ബ്ലാക്ക് കാർബൺ, ഭൂതല ഓസോൺ തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ ആരോഗ്യത്തെയും കാലാവസ്ഥയെയും ഒരുപോലെ ബാധിക്കുന്നു.

അതുകൊണ്ട് മലിനീകരണം കുറയ്ക്കുന്ന നടപടികൾക്ക് ഇരട്ടനേട്ടമുണ്ട്. ഇന്നത്തെ മനുഷ്യരുടെ ശ്വാസകോശം സംരക്ഷിക്കാം; നാളത്തെ കാലാവസ്ഥാ ദുരന്തങ്ങളുടെ തീവ്രതയും കുറയ്ക്കാം. ആരോഗ്യസംരക്ഷണം, സാമ്പത്തികപുരോഗതി, കാലാവസ്ഥാ ലക്ഷ്യങ്ങൾ എന്നിവയെ ഒരേ പ്രവർത്തനപദ്ധതിയിൽ കൊണ്ടുവരണമെന്നാണ് ഈ വർഷത്തെ ആഹ്വാനം.

ശുദ്ധവായു ഒരു സൗകര്യമല്ല; എല്ലാവരുടെയും അവകാശമാണ് എന്നതാണ് ദിനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന സന്ദേശം.

പ്രസംഗത്തിൽ അവസാനിക്കുന്ന ദിനമല്ല

ഈ ദിനത്തിന് നിർബന്ധമായ മതാചാരമോ പതാക ഉയർത്തലോ ഔദ്യോഗിക പ്രതിജ്ഞയോ ഇല്ല. സർക്കാരുകൾക്കും നഗരങ്ങൾക്കും സ്കൂളുകൾക്കും ആശുപത്രികൾക്കും മാധ്യമങ്ങൾക്കും സന്നദ്ധസംഘടനകൾക്കും വ്യക്തികൾക്കും അനുയോജ്യമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കാം.

പ്രദേശത്തെ Air Quality Index പരിശോധിച്ച് ജനങ്ങളെ ബോധവത്കരിക്കാം. സ്വകാര്യവാഹനങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി പൊതുഗതാഗതം, നടത്തം, സൈക്കിൾ യാത്ര, കാർപൂളിങ് എന്നിവ തിരഞ്ഞെടുക്കാം. മാലിന്യം കത്തിക്കരുതെന്ന ക്യാമ്പയിൻ നടത്താം. സ്കൂളുകളിൽ Clean Air Audit, ക്വിസ്, ശാസ്ത്രപ്രദർശനം, ചിത്രരചന, പരിസ്ഥിതി ഫോട്ടോഗ്രഫി എന്നിവ സംഘടിപ്പിക്കാം.

ആശുപത്രികൾക്ക് ആസ്ത്മയും ശ്വാസകോശാരോഗ്യവും സംബന്ധിച്ച ബോധവത്കരണം നടത്താം. സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് ഡീസൽ ജനറേറ്റർ ഉപയോഗം കുറയ്ക്കൽ, ശുദ്ധഊർജത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റം, മലിനീകരണ കണക്കുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കൽ തുടങ്ങിയ അളക്കാവുന്ന പ്രതിബദ്ധതകൾ പ്രഖ്യാപിക്കാം.

2026-ലെ പ്രചാരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി UNEP “Every Breath Has a Story—ഓരോ ശ്വാസത്തിനും ഒരു കഥയുണ്ട്” എന്ന ഫോട്ടോ ആഹ്വാനവും നടത്തിയിരുന്നു. വായുമലിനീകരണം മനുഷ്യജീവിതത്തെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു, ശുദ്ധവായുവിനായി സമൂഹങ്ങൾ എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നിവ ചിത്രങ്ങളിലൂടെ പറയുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം.

ആഘോഷത്തിന് മുൻപന്തിയിൽ ആരൊക്കെ?

ഈ ദിനത്തിന് ഔദ്യോഗിക രാജ്യറാങ്കിങ് ഇല്ല. എങ്കിലും ഏറ്റവും ശക്തമായ ചരിത്രപരവും സർക്കാർതലവുമായ പങ്കാളിത്തം ദക്ഷിണകൊറിയയിലാണ്.

ഏഷ്യ–പസഫിക് മേഖലയിലും വലിയ താൽപര്യമുണ്ട്. UNEP, UNESCAP, ദക്ഷിണകൊറിയൻ സർക്കാർ എന്നിവയുടെ സഹകരണത്തോടെ ബാങ്കോക്കിലെ United Nations Conference Centre പ്രധാന പ്രാദേശിക പരിപാടികൾക്ക് വേദിയാകുന്നു. ചൈന, ഇന്ത്യ, തായ്‌ലൻഡ്, മംഗോളിയ, ഇന്തോനേഷ്യ, ജപ്പാൻ, ബംഗ്ലാദേശ്, നേപ്പാൾ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ സർക്കാർ, ഗവേഷകർ, യുവജനങ്ങൾ, സന്നദ്ധസംഘടനകൾ എന്നിവരുടെ പങ്കാളിത്തം കാണാം.

ആഫ്രിക്കയിൽ നെയ്റോബിയിലെ UNEP ആസ്ഥാനം പ്രധാന കേന്ദ്രമാണ്. ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക, കെനിയ, ഘാന, നൈജീരിയ, ഉഗാണ്ട തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ മാലിന്യം തുറസ്സായി കത്തിക്കൽ, വ്യവസായപ്പുക, മലിനമായ പാചക ഇന്ധനം എന്നിവ പ്രധാന ചർച്ചാവിഷയങ്ങളാകുന്നു.

ലാറ്റിൻ അമേരിക്കയിൽ കൊളംബിയ, മെക്സിക്കോ, ബ്രസീൽ, ചിലി, പെറു തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ പൊതുഗതാഗതം, സൈക്കിൾ യാത്ര, നഗരങ്ങളിലെ വായുനിലവാര നിരീക്ഷണം എന്നിവയ്ക്ക് ഊന്നൽ നൽകുന്നു. യൂറോപ്പിലും വടക്കേ അമേരിക്കയിലും ശാസ്ത്രീയ സമ്മേളനങ്ങൾ, നഗരനയങ്ങൾ, ശുദ്ധഗതാഗതം, ആരോഗ്യസന്ദേശങ്ങൾ എന്നിവയാണ് കൂടുതലായി കാണുന്നത്.

ഇന്ത്യയിൽ ‘സ്വച്ഛ് വായു ദിവസ്’

ഇന്ത്യ ഈ ദിനത്തെ Swachh Vayu Diwas—സ്വച്ഛ് വായു ദിവസ് എന്ന പേരിലും ആചരിക്കുന്നു. കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയം, കേന്ദ്ര–സംസ്ഥാന മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ ബോർഡുകൾ, തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങൾ, National Clean Air Programme നഗരങ്ങൾ എന്നിവ പങ്കെടുക്കുന്നു.

2020-ലെ ആദ്യ പരിപാടിയിൽ 28 സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും എട്ട് കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളുടെയും ഉദ്യോഗസ്ഥരും 122 നഗരങ്ങളിലെ കമ്മീഷണർമാരും പങ്കെടുത്തു. പിന്നീട് ഭോപ്പാൽ, ജയ്പുർ തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങൾ ദേശീയ ചടങ്ങുകൾക്ക് വേദിയായി.

ദേശീയ ശുദ്ധവായു പദ്ധതിയിൽ മികച്ച പ്രകടനം നടത്തുന്ന നഗരങ്ങൾക്ക് Swachh Vayu Survekshan Awards നൽകുന്നതും ദിനാചരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി. സൂറത്ത്, ജബൽപൂർ, ആഗ്ര, ഫിറോസാബാദ്, അമരാവതി, ഝാൻസി, റായ്ബറേലി, നൽഗോണ്ട, നലാഗഢ് തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങൾ 2024-ൽ വിവിധ വിഭാഗങ്ങളിൽ പുരസ്കാരം നേടി.

രണ്ടായിരം വർഷം മുമ്പും പുക പരാതിയായിരുന്നു

ആധുനിക അർഥത്തിലുള്ള ശുദ്ധവായുദിനം പുരാതനകാലത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന തെളിവില്ല. എന്നാൽ വായു, കാറ്റ്, ആകാശം എന്നിവയെ ജീവന്റെ അടിസ്ഥാനമായി കണ്ട പാരമ്പര്യങ്ങളും പുകയും ദുർഗന്ധവും നിയന്ത്രിച്ച നിയമങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.

വേദകാല ഇന്ത്യയിൽ വായു കാറ്റിന്റെയും ശ്വാസത്തിന്റെയും ദേവനായിരുന്നു. പിന്നീടുള്ള ദാർശനിക–യോഗപാരമ്പര്യങ്ങളിൽ ശ്വാസത്തെ പ്രാണൻ എന്ന ജീവശക്തിയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി. ഇത് ആധുനിക മലിനീകരണനിയന്ത്രണമല്ലെങ്കിലും വായുവും ജീവിതവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം മനുഷ്യർ വളരെ നേരത്തേ തിരിച്ചറിഞ്ഞിരുന്നതിന് ഉദാഹരണമാണ്.

പുരാതന പേർഷ്യയിലെ സൊറോസ്ട്രിയൻ വിശ്വാസത്തിൽ ഭൂമി, ജലം, അഗ്നി, വായു തുടങ്ങിയ പ്രകൃതിഘടകങ്ങളുടെ ശുദ്ധിക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ടായിരുന്നു. മൃതശരീരങ്ങളും അഴുക്കുള്ള വസ്തുക്കളും ഈ ഘടകങ്ങളെ മലിനമാക്കാതിരിക്കാനുള്ള മതചട്ടങ്ങളും ശുദ്ധീകരണരീതികളും രൂപപ്പെട്ടു. ഇത് ആധുനിക പരിസ്ഥിതിശാസ്ത്രമല്ല; മതപരമായ ശുദ്ധി–അശുദ്ധി സങ്കൽപ്പമായിരുന്നു.

ക്രി.മു. അഞ്ചാം–നാലാം നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ ഹിപ്പോക്രാറ്റിക് ഗ്രന്ഥമായ On Airs, Waters and Places, കാറ്റ്, ഋതുക്കൾ, വെള്ളം, നഗരത്തിന്റെ സ്ഥാനം എന്നിവ ജനങ്ങളുടെ ആരോഗ്യത്തെ സ്വാധീനിക്കുമെന്ന് നിരീക്ഷിച്ചു. പുതിയൊരു സ്ഥലത്ത് എത്തുന്ന വൈദ്യൻ അവിടത്തെ കാറ്റിന്റെ ദിശയും വെള്ളത്തിന്റെ സ്വഭാവവും കാലാവസ്ഥയും പഠിക്കണമെന്നായിരുന്നു നിർദേശം. ആധുനിക പരിസ്ഥിതി ആരോഗ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രാചീന മുൻഗാമിയായി ഈ ഗ്രന്ഥത്തെ കാണാം.

പുരാതന റോമിൽ ചൂളകളുടെയും ഭക്ഷ്യസംസ്കരണശാലകളുടെയും പുക അയൽവാസികൾക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. ഒരു ചീസ് നിർമ്മാണശാലയിൽനിന്നുള്ള പുക മുകളിലെ താമസസ്ഥലത്തേക്ക് വിടാൻ പാടില്ലെന്ന് റോമൻ നിയമജ്ഞനായ അരിസ്റ്റോ അഭിപ്രായപ്പെട്ട സംഭവം ചരിത്രത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇന്നത്തെ മലിനീകരണ നിയന്ത്രണബോർഡുകളൊന്നും ഇല്ലാതിരുന്ന കാലത്ത്, സ്വന്തം വ്യാപാരത്തിന്റെ പുകകൊണ്ട് അയൽക്കാരന്റെ വായു മലിനമാക്കരുത് എന്നൊരു നിയമതത്ത്വം നിലനിന്നിരുന്നുവെന്നത് കൗതുകകരമാണ്.

റോമൻ തത്ത്വചിന്തകനായ സെനകയും നഗരത്തിലെ പുകയും ദുർഗന്ധവും വിട്ട് പുറത്തുപോയപ്പോൾ ആരോഗ്യത്തിൽ അനുഭവപ്പെട്ട ആശ്വാസത്തെക്കുറിച്ച് എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. ആറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ക്രോഡീകരിക്കപ്പെട്ട ജസ്റ്റീനിയൻ നിയമത്തിൽ വായു, ഒഴുകുന്ന ജലം, കടൽ എന്നിവ എല്ലാവർക്കും പൊതുവായവയാണെന്ന ആശയവും കാണാം.

പുരാതന ആചാരങ്ങളെ ശാസ്ത്രമായി തെറ്റിദ്ധരിക്കരുത്

പുരാതനകാലത്തെ വായു ആരാധനയും ശുദ്ധീകരണ ചടങ്ങുകളും ഇന്നത്തെ വായുമലിനീകരണനിയന്ത്രണത്തിന് തുല്യമല്ല. പ്രത്യേകിച്ച് ഹോമം, ധൂപം, സുഗന്ധവസ്തുക്കൾ എന്നിവ കത്തിക്കുന്നത് വായു ശുദ്ധീകരിക്കുമെന്ന അവകാശവാദത്തിന് വിശ്വസനീയമായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവില്ല.

ധൂപപ്പുകയിൽ PM2.5, കാർബൺ മോണോക്സൈഡ്, നൈട്രജൻ ഡയോക്സൈഡ്, വിവിധ ജൈവസംയുക്തങ്ങൾ എന്നിവ ഉണ്ടാകാമെന്ന് പഠനങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ശുദ്ധവായുദിനത്തിൽ വലിയ തോതിൽ പുകയുണ്ടാക്കുന്ന ചടങ്ങുകൾ നടത്തുന്നത് ദിനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനസന്ദേശത്തിന് തന്നെ വിരുദ്ധമാകും.

പുരാതന പാരമ്പര്യങ്ങളിൽനിന്ന് സ്വീകരിക്കേണ്ടത് പ്രകൃതിയോടുള്ള ആദരവും വായു എല്ലാവരുടേതാണെന്ന ബോധവുമാണ്. വായുവിനെ യഥാർഥത്തിൽ ശുദ്ധമാക്കേണ്ടത് ശാസ്ത്രീയ നിരീക്ഷണം, മലിനീകരണനിയന്ത്രണം, ശുദ്ധമായ ഊർജം, പൊതുഗതാഗതം, ഉത്തരവാദിത്വമുള്ള വ്യവസായം, മാലിന്യസംസ്കരണം എന്നിവയിലൂടെയാണ്.

നീലാകാശം ഒരു മനോഹരമായ കാഴ്ച മാത്രമല്ല. ഓരോ മനുഷ്യനും രോഗഭീതിയില്ലാതെ ശ്വസിക്കാമെന്നതിന്റെ അടയാളം കൂടിയാണ്. വായുവിന് അതിർത്തിയില്ലാത്തതുപോലെ ശുദ്ധവായുവിനായുള്ള ഉത്തരവാദിത്വത്തിനും അതിർത്തിയുണ്ടാകരുത്.

Sources

1. United Nations Environment Programme — International Day of Clean Air for Blue Skies 2026
2. United Nations Digital Library — Resolution 74/212: International Day of Clean Air for Blue Skies
3. Ministry of Environment, Republic of Korea — Adoption of the UN Resolution
4. UNEP — First International Day for Clean Air Calls for Decisive Global Action
5. Climate and Clean Air Coalition — The First International Day of Clean Air for Blue Skies
6. UNEP and UNESCAP — Asia-Pacific Commemoration of Clean Air Day 2026
7. UNEP — Clean Air Day Practical Guide
8. UNEP — Clean Air Day Events and Global Participation
9. Press Information Bureau, Government of India — Swachh Vayu Diwas
10. Press Information Bureau — First Indian Observance of Clean Air Day
11. Press Information Bureau — Swachh Vayu Survekshan Awards 2024
12. Royal Society — A Chronology of Global Air Quality
13. Hippocrates — On Airs, Waters and Places
14. Encyclopaedia Iranica — Cleansing in Zoroastrianism
15. Smithsonian Magazine — Air Pollution in Ancient History
16. U.S. EPA HERO — Incense Smoke and Its Effects on Airway Health
17. The Guardian — South Korea Declares Fine-Dust Pollution a Social Disaster