6 സെപ്തംബർ 2026

2026 ഓഗസ്റ്റ് 26, രാവിലെ 8:37 നേപ്പാൾ സമയം – ഹിമാലയത്തിന്റെ നെഞ്ചിടിപ്പ് നിലച്ച നിമിഷം. ടിബറ്റ് അതിർത്തിയിലെ ലാങ്ങ്ടാങ് ലിരുങ്ങ് കൊടുമുടിക്ക് തൊട്ട് വടക്ക്, ഒരു പേരുപോലുമില്ലാത്ത ഹിമാനിയിൽ നിന്ന് ആയിരക്കണക്കിന് അടി ഉയരത്തിൽ നിന്ന് മഞ്ഞും പാറയും ഇടിഞ്ഞുവീണു, USGS ന്റെ സീസ്മോഗ്രാഫിൽ 5.2 തീവ്രതയുള്ള ഭൂകമ്പത്തിന് തുല്യമായ തരംഗം സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ട്, ഏഴ് മിനിറ്റിനുള്ളിൽ അതൊരു മരണപ്പാച്ചിലായി മാറി – ലെൻഡെ ഖോളയെ തടഞ്ഞുനിർത്തി, താൽക്കാലിക അണക്കെട്ട് പൊട്ടി, ഭോട്ടെ കോശി, ത്രിശൂലി വഴി കുതിച്ചൊഴുകിയ ചെളിയും പാറയും മഞ്ഞും നിറഞ്ഞ മഹാപ്രളയം. രസുവയിലെയും ധാഡിങ്ങിലെയും ഗ്രാമങ്ങൾ, ഗ്യിറോങ് തുറമുഖത്തെ പുതിയ പാലം, നാല് ജലവൈദ്യുത നിലയങ്ങൾ എന്നിവ നിമിഷനേരം കൊണ്ട് ഇല്ലാതായി. കണക്കുകൾ ഞെട്ടിപ്പിക്കുന്നതാണ് – സെപ്റ്റംബർ 2 വരെ 1,003 പേർ മരിച്ചതായി സ്ഥിരീകരിച്ചു, 4,000 ത്തിലധികം പേർ ഇപ്പോഴും കാണാതായി, അതിൽ 590 പേർ 39 രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിദേശികളും 933 പേർ തുരങ്കങ്ങളിൽ കുടുങ്ങിയ ഹൈഡ്രോപവർ തൊഴിലാളികളും, ടിബറ്റിൽ മാത്രം 16 മരണവും 546 പേരെ കാണാതായതും, 11,000 ത്തിലധികം പേരെ 9,200 സൈനികരും ഇന്ത്യ, ചൈനയിൽ നിന്നുള്ള NDRF ടീമുകളും ചേർന്ന് രക്ഷപ്പെടുത്തി – 2015 ലെ ഗോർഖ ഭൂകമ്പത്തിന് ശേഷമുള്ള നേപ്പാളിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ദുരന്തമായി ഇത് മാറി, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം ഹിമാനികളെ പിടിച്ചുനിർത്തിയിരുന്ന പെർമാഫ്രോസ്റ്റ് എന്ന പശയെ ഉരുക്കിയതിന്റെ തത്സമയ ദുരന്തസാക്ഷ്യം.

19,284 ഹിമാനി തടാകങ്ങൾ കണ്ടെത്തി

2025ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഒരു പഠനം ഇന്ത്യ, നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ, ചൈന എന്നിവയുൾപ്പെടുന്ന ഹിന്ദുകുഷ്-കാരക്കോറം-ഹിമാലയ മേഖലയിലെ സിന്ധു, ഗംഗ, ബ്രഹ്മപുത്ര നദീതടങ്ങൾ പരിശോധിച്ച് 2020ൽ 19,284 ഹിമാനി തടാകങ്ങൾ കണ്ടെത്തി. 1990ൽ ഇത് 17,641 ആയിരുന്നു. അതായത് 30 വർഷത്തിനിടെ എണ്ണത്തിൽ 9.31 ശതമാനം വർധന രേഖപ്പെടുത്തി. എന്നാൽ വിശാലമായ ഹിമാലയൻ പർവതനിരയെ മാത്രം കേന്ദ്രീകരിച്ച 2023ലെ മറ്റൊരു പഠനം 2020ൽ 4,420 ഹിമാനി തടാകങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തി. ഇവിടെ 0.01 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിന് മുകളിലുള്ള തടാകങ്ങളെയാണ് പ്രധാനമായും പരിഗണിച്ചത്. അതിനാൽ “ഹിമാലയത്തിൽ ആകെ ഇത്ര ഹിമാനി തടാകങ്ങളുണ്ട്” എന്ന് ഒറ്റ സംഖ്യ പറയുന്നത് ശാസ്ത്രീയമായി ശരിയല്ല. പഠനത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പരിധിയും തടാകത്തിന്റെ കുറഞ്ഞ വലുപ്പ പരിധിയും അനുസരിച്ച് എണ്ണം മാറും.

ഇന്ത്യൻ ഭാഗത്തെ സംബന്ധിച്ച് കേന്ദ്ര ജല കമ്മീഷന്റെ ഉപഗ്രഹാധിഷ്ഠിത പട്ടികയിൽ 10 ഹെക്ടറിന് മുകളിലുള്ള 503 ഹിമാനി തടാകങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. ഇതേ പഠനത്തിൽ ഹിമാലയൻ നദീതടങ്ങളിൽ 1,525 മറ്റ് ജലാശയങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ ആകെ 2,028 ജലാശയങ്ങളാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയത്.

പ്രകൃതി ഹിമതടാകങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നു. മനുഷ്യ പ്രവർത്തനം തകർക്കുന്നു.

ഹിമതടാകങ്ങളുടെ രൂപീകരണവും രൂപാന്തരവും തടയാനാവില്ല. കാരണം അത് മനുഷ്യ നിർമ്മിതിയല്ല.
ഇത് പൂർണമായും ഒഴിവാക്കാനാകുന്ന മനുഷ്യനിർമിത പ്രതിഭാസമല്ല, കാരണം ഹിമാനികളുടെ ഉരുകൽ, തടാകങ്ങളുടെ രൂപീകരണം, വലുപ്പം മാറൽ എന്നിവ ഹിമാലയത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക ഭൂമിശാസ്ത്രപരവും കാലാവസ്ഥാപരവുമായ പരിണാമത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് ചരിത്രത്തിലുടനീളം നടന്നിട്ടുള്ളത്; എന്നാൽ ഇപ്പോഴത്തെ വേഗതയും അപകടസാധ്യതയും മനുഷ്യപ്രവർത്തനങ്ങൾ ഗണ്യമായി വർധിപ്പിക്കുന്നുവെന്നതിന് ശക്തമായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകളുണ്ട്. 1990 മുതൽ 2015 വരെയുള്ള മുഴുവൻ ഹിമാലയത്തെയും ഉൾപ്പെടുത്തിയ ഉപഗ്രഹപഠനത്തിൽ ഹിമാനി തടാകങ്ങളുടെ എണ്ണം 4,549ൽ നിന്ന് 4,950 ആയി ഉയരുകയും ആകെ വിസ്തൃതി ഏകദേശം 14.1 ശതമാനം വർധിക്കുകയും ചെയ്തു; ഈ വ്യാപനത്തിന്റെ പ്രധാന കാരണം അന്തരീക്ഷ താപനവും അതിനെത്തുടർന്നുള്ള ഹിമാനി ഉരുകലുമാണെന്ന് പഠനം കണ്ടെത്തി. കേന്ദ്ര ഹിമാലയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള മറ്റൊരു പഠനം 1990 മുതൽ 2010 വരെ തടാകങ്ങളുടെ വിസ്തൃതി 17.11 ശതമാനം വർധിച്ചതായും, താപവർധനയ്ക്കൊപ്പം മഞ്ഞിലും ഹിമത്തിലും അടിഞ്ഞുകൂടുന്ന പ്രകാശം ആഗിരണം ചെയ്യുന്ന കണങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ച് ബ്ലാക്ക് കാർബൺ പോലുള്ളവ, ഉരുകൽ വേഗത്തിലാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നും കണ്ടെത്തി. ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടനയുടെ ദീർഘകാല ഉപഗ്രഹവിശകലനവും 1984 മുതൽ 2023 വരെ ഇന്ത്യൻ ഹിമാലയത്തിലെ 676 വലിയ ഹിമാനി തടാകങ്ങൾ ഗണ്യമായി വ്യാപിച്ചതായി കണ്ടെത്തുന്നു; ഉദാഹരണത്തിന് ഹിമാചലിലെ ഗെപാങ് ഗാഥ് തടാകത്തിന്റെ വിസ്തൃതി 1989 മുതൽ 2022 വരെ 178 ശതമാനം വർധിച്ചു. 2026ലെ npj Natural Hazards അവലോകനവും ഹിമാലയ-കാരക്കോറം മേഖലയിലെ ഹിമാനി പിന്മാറ്റത്തിന്റെയും തടാകവ്യാപനത്തിന്റെയും പ്രധാന പശ്ചാത്തലമായി മനുഷ്യപ്രേരിത കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു; അതേസമയം മഞ്ഞിടിച്ചിൽ, പാറ ഇടിച്ചിൽ, അതിശക്തമായ മഴ തുടങ്ങിയ പ്രകൃതിദത്ത സംഭവങ്ങളാണ്.

ഹിമാനി തടാകങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്” എന്നത് ശരിയാണ്, പക്ഷേ “ഇന്നത്തെ അതിവേഗ വ്യാപനവും വർധിച്ച ജി.എൽ.ഒ.എഫ് അപകടവും പൂർണമായും സ്വാഭാവികമാണ്” എന്ന നിഗമനം ശാസ്ത്രീയമായി ശരിയല്ല. മനുഷ്യനിർമിത ആഗോളതാപനം അപകടസാധ്യതയുടെ അടിസ്ഥാന സാഹചര്യത്തെ കൂടുതൽ ഗുരുതരമാക്കുന്നു

ആഗോളതാപനവും ഹിമാലയത്തിലെ ഹിമാനി തടാകങ്ങളുടെ എണ്ണവും

കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും ആഗോളതാപനവും ഹിമാലയത്തിലെ ഹിമാനി തടാകങ്ങളുടെ എണ്ണവും വലുപ്പവും വർധിപ്പിക്കുന്ന പ്രധാന ഘടകങ്ങളിലൊന്നാണ്. 1990 മുതൽ 2022 വരെയുള്ള മധ്യ ഹിമാലയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള 2025ലെ ഉപഗ്രഹപഠനം, ആഗോളതാപനം ഹിമാനികളുടെ പിന്മാറ്റം വേഗത്തിലാക്കുകയും അതിലൂടെ ഹിമാനികളിൽ നിന്നുള്ള ഉരുകിയ വെള്ളത്തിന്റെ അളവ് വർധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് തടാകങ്ങളുടെ വ്യാപനത്തിന്റെ പ്രധാന കാരണമെന്ന് കണ്ടെത്തി. 1990 മുതൽ 2020 വരെ ഹിമാലയമൊട്ടാകെ 5,409 ഹിമാനി തടാകങ്ങളെ വിശകലനം ചെയ്ത മറ്റൊരു പഠനത്തിൽ തടാകങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിൽ പ്രതിവർഷം 2.98 ശതമാനവും വലുപ്പത്തിൽ 1.01 ശതമാനവും വർധന കണ്ടെത്തി; താപനില ഉയരുന്നതും മഴയുടെ രീതിയിലുള്ള മാറ്റവും തടാകവ്യാപനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രധാന ഘടകങ്ങളാണെന്നും പഠനം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. 2000 മുതൽ 2020 വരെ ഹിമാലയത്തിലെ ഹിമാനികളോട് ചേർന്നുള്ള തടാകങ്ങളുടെ എണ്ണം 47 ശതമാനവും വിസ്തൃതി 33 ശതമാനവും വോള്യം 42 ശതമാനവും വർധിച്ചതായി Nature Geoscience പഠനവും കണ്ടെത്തി

അതിനാൽ ഹിമാനി തടാകങ്ങൾ സ്വാഭാവികമായി രൂപപ്പെടുന്ന പ്രതിഭാസമാണെങ്കിലും, ഇന്നത്തെ വേഗത്തിലുള്ള ഹിമാനി ഉരുകലും തടാകവ്യാപനവും മനുഷ്യപ്രേരിത ആഗോളതാപനം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു പ്രക്രിയയാണെന്നാണ് നിലവിലെ പഠനങ്ങളുടെ പൊതുവായ നിഗമനം.

മലകളിടിച്ച് കുതിച്ചു വരുന്ന പ്രളയത്തിനു മുൻപിൽ മനുഷ്യന് എന്തു ചെയ്യാം

ജി.എൽ.ഒ.എഫ് (Glacial Lake Outburst Flood) എന്നത് ഹിമാനി ഉരുകിയുണ്ടാകുന്ന വെള്ളം ഒരു ഹിമാനി തടാകത്തിൽ വലിയ അളവിൽ ശേഖരിച്ചശേഷം, തടാകത്തെ തടഞ്ഞുനിർത്തുന്ന മഞ്ഞ്, മൊറൈൻ മണ്ണും പാറകളും ചേർന്ന പ്രകൃതിദത്ത തടയണ തുടങ്ങിയവ തകരുകയോ വെള്ളം അതിന് മുകളിലൂടെ കവിഞ്ഞൊഴുകുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ അത്യന്തം പെട്ടെന്ന് താഴേക്ക് കുതിച്ചെത്തുന്ന പ്രളയമാണ്. മണ്ണിടിച്ചിൽ, പാറയോ മഞ്ഞോ തടാകത്തിലേക്ക് പതിച്ച് വലിയ തിരമാല സൃഷ്ടിക്കൽ, ഭൂകമ്പം, കനത്ത മഴ, തടയണയ്ക്കുള്ളിലൂടെയുള്ള ജലചോർച്ച എന്നിവ ഇതിന് കാരണമാകാം. ഇത് പൂർണമായി തടയാനാകില്ലെങ്കിലും ദുരന്തമായി മാറാനുള്ള സാധ്യത ഗണ്യമായി കുറയ്ക്കാം.

അപകടകരമായ തടാകങ്ങളെ നേരത്തെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ജി.എൽ.ഒ.എഫ് അപകടം കുറയ്ക്കുക എന്നതാണ് പ്രായോഗിക സമീപനം. ഇതിനായി ഉപഗ്രഹ നിരീക്ഷണം, സ്ഥലത്തെ നേരിട്ടുള്ള പരിശോധന, തടാകത്തിലെ ജലനിരപ്പ്, മണ്ണൊലിപ്പ്, മഞ്ഞിടിച്ചിൽ, മൊറൈൻ തടയണയുടെ സ്ഥിരത എന്നിവ തുടർച്ചയായി നിരീക്ഷിക്കണം; ഉയർന്ന അപകടസാധ്യതയുള്ള തടാകങ്ങളിൽ ജലനിരപ്പ് കുറയ്ക്കൽ, നിയന്ത്രിത ഡ്രെയിനേജ്, സുരക്ഷാ ചാനലുകൾ തുടങ്ങിയ എഞ്ചിനീയറിങ് നടപടികൾ ആവശ്യമായിടത്ത് സ്വീകരിക്കണമെന്നും പഠനങ്ങൾ നിർദേശിക്കുന്നു. കൂടാതെ താഴ്‌വരകളിൽ മുൻകൂർ മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനം, സൈറൺ, മൊബൈൽ അലർട്ട്, അടിയന്തര ഒഴിപ്പിക്കൽ പാതകൾ, സുരക്ഷിത അഭയകേന്ദ്രങ്ങൾ, പതിവ് ദുരന്ത പരിശീലനങ്ങൾ എന്നിവ നിർബന്ധമായും ഒരുക്കണം. ചെയ്യേണ്ടത്: അപകടസാധ്യതയുള്ള തടാകങ്ങളുടെ സ്ഥിരമായ നിരീക്ഷണം, പ്രാദേശിക ജനങ്ങൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് പരിശീലനം, നദീതടത്തിലെ ജനവാസവും അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്തി അപകടഭൂപടം തയ്യാറാക്കൽ, മുന്നറിയിപ്പ് ലഭിച്ചാൽ ഉടൻ ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് ഒഴിപ്പിക്കൽ, രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വിവരപങ്കിടൽ എന്നിവ.

ചെയ്യേണ്ടതു ചെയ്യുന്നില്ല. ചെയ്യേണ്ടാത്തതു ചെയ്യുന്നു.

വേണ്ടതു മറക്കുന്നു. പഠനങ്ങളായി ബ്യൂറോക്രസിയുടെ ചവിട്ടടിയിൽ ശാപമോക്ഷം തേടുന്ന ഫയലുകളായി അതെല്ലാം മാറുന്നു. വേണ്ടാത്തതോ മുടക്കമില്ലാതെ ചെയ്യുന്നു.

അപകടസാധ്യത വിലയിരുത്താതെ ഹിമാനി തടാകങ്ങൾക്ക് സമീപം പുതിയ സ്ഥിരനിർമാണങ്ങൾ നടത്തുക, നദീതടങ്ങളിലും പ്രളയപാതകളിലും നിർണായക അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുക, മുന്നറിയിപ്പുകളെ അവഗണിക്കുക, സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളില്ലാതെ വിനോദസഞ്ചാരമോ മറ്റ് പ്രവർത്തനങ്ങളോ വ്യാപിപ്പിക്കുക എന്നിവയാണ്. 2025ലെ ഹിമാലയൻ ഹിമാനി തടാക നിരീക്ഷണ ശൃംഖലയെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനം പ്രത്യേകിച്ച് വിദൂരസംവേദനം, സ്ഥലപരിശോധന, ജലപ്രവാഹ മാതൃകകൾ, അപകടഭൂപടം, മുൻകൂർ മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനം, ഭൂവിനിയോഗ ആസൂത്രണം എന്നിവ സംയോജിപ്പിക്കണമെന്ന് നിർദേശിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ ദേശീയ ദുരന്തനിവാരണ അതോറിറ്റിയുടെ 2020ലെ മാർഗനിർദേശങ്ങളും ഹിമാനി തടാകങ്ങളുടെ മാപ്പിങ്, നിരീക്ഷണം, അപകടമൂല്യനിർണയം, മുൻകൂർ മുന്നറിയിപ്പ്, അപകടസാധ്യത കുറയ്ക്കൽ എന്നിവയ്ക്കാണ് പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്

ഹിമാലയൻ രാജ്യങ്ങൾക്ക് കൂട്ട പ്രളയ മരണങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാനാകും. പക്ഷേ അതിനും മീതെയാണ് ശത്രുതകൾ

ഹിമാലയ രാജ്യങ്ങൾ ഇതിനകം തന്നെ ഹിമാനി തടാകങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കാൻ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ, റഡാർ, ജലനിരപ്പ് സെൻസറുകൾ, കാലാവസ്ഥാ സ്റ്റേഷനുകൾ, ഡ്രോണുകൾ, ക്യാമറകൾ, ജലശാസ്ത്ര മാതൃകകൾ തുടങ്ങിയ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. പക്ഷേ പ്രധാന പ്രശ്നം സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ അഭാവമല്ല, രാജ്യങ്ങൾക്കിടയിലെ വിവരങ്ങൾ ഏകീകരിച്ച് തത്സമയം പങ്കിടുന്ന ഒരു സമഗ്ര പ്രാദേശിക സംവിധാനത്തിന്റെ അഭാവമാണ്. 2025ലെ Bulletin of the American Meteorological Society പഠനം ഇതുതന്നെയാണ് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത്.

ഏത് രാജ്യത്ത്, ഏത് സാങ്കേതികവിദ്യ?

ഇന്ത്യ: ഇസ്രോയുടെ ഉപഗ്രഹ ചിത്രങ്ങൾ, സിന്തറ്റിക് അപർച്ചർ റഡാർ, ജിയോസ്പേഷ്യൽ മാപ്പിങ്, ജലനിരപ്പ് സെൻസറുകൾ, ഓട്ടോമാറ്റിക് കാലാവസ്ഥാ സ്റ്റേഷനുകൾ, ഡ്രോണുകൾ, ജി.ഐ.എസ്., ജി.എൽ‍.ഒ.എഫ് വെള്ളപ്പൊക്ക മാതൃകകൾ എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്നു. സിക്കിമിലെ ഷാക്കോ ചോ തടാകത്തിൽ സി-ഡാക് സ്ഥാപിച്ച സംവിധാനം ജലനിരപ്പ് സെൻസറുകൾ + ഇൻസാറ്റ് ഉപഗ്രഹ ആശയവിനിമയം + വെള്ളപ്പൊക്ക സിമുലേഷൻ ഉപയോഗിച്ച് അപകടം നിരീക്ഷിക്കുന്നു.
നേപ്പാൾ: ഇംജാ ത്ഷോ, ത്ഷോ റൊൽപ തുടങ്ങിയ അപകടസാധ്യതയുള്ള തടാകങ്ങളിൽ ജലനിരപ്പ് സെൻസറുകൾ, ഹൈഡ്രോമെറ്റീരിയോളജിക്കൽ സെൻസറുകൾ, ബാതിമെട്രി, ക്യാമറകൾ, ഉപഗ്രഹ നിരീക്ഷണം, മുൻകൂർ മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. ത്ഷോ റൊൽപയിൽ ജലനിരപ്പ് കുറയ്ക്കുകയും മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
ഭൂട്ടാൻ: ലുനാന തടാക സമുച്ചയത്തിൽ ജലനിരപ്പ് നിരീക്ഷണം, ഓട്ടോമാറ്റിക് കാലാവസ്ഥാ സ്റ്റേഷനുകൾ, ക്യാമറകൾ, സെൻസറുകൾ, മുൻകൂർ മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനം എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്നു. തോർതോർമി ത്ഷോയിലെ ജലനിരപ്പ് ഏകദേശം അഞ്ച് മീറ്റർ കുറച്ചതും പ്രധാന അപകടനിവാരണ നടപടിയാണ്.
ചൈന, തിബറ്റൻ പീഠഭൂമി: ഗാവോഫെൻ പോലുള്ള ഉയർന്ന റെസല്യൂഷൻ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ, ഒപ്റ്റിക്കൽ-റഡാർ നിരീക്ഷണം, ബാതിമെട്രി, ഭൂതല സർവേ, ജി.ഐ.എസ്., ഹൈഡ്രോളജിക്കൽ മോഡലിങ് എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്നു. 2017 മുതൽ 2024 വരെ ഏകദേശം 20 ഹിമാനി തടാകങ്ങൾ വിശദമായി നിരീക്ഷിച്ചതായി പഠനം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
പാകിസ്ഥാൻ: കാരക്കോറം-ഹിന്ദുകുഷ് മേഖലയിലെ അപകടസാധ്യതയുള്ള തടാകങ്ങളിൽ ഉപഗ്രഹ റിമോട്ട് സെൻസിങ്, ജി.ഐ.എസ്., ഭൂതല നിരീക്ഷണം, ജലനിരപ്പ് അളക്കൽ, ഹൈഡ്രോളജിക്കൽ മോഡലിങ് തുടങ്ങിയ രീതികളാണ് പ്രധാനമായും ഉപയോഗിക്കുന്നത്. 2025ലെ പ്രാദേശിക നിരീക്ഷണ ശൃംഖലയുടെ പഠനം പാകിസ്ഥാനിൽ കുറഞ്ഞത് നാല് തടാകങ്ങളിൽ ഇതിനകം നിരീക്ഷണം നടന്നതായി രേഖപ്പെടുത്തുന്നു

കൂട്ടിച്ചേർത്താൽ അപകടം മുൻകൂട്ടി തിരിച്ചറിയാനാകുമോ?

കഴിയും, പക്ഷേ കൃത്യമായി “ഈ ദിവസം, ഈ സമയത്ത് തടാകം പൊട്ടും” എന്ന് പ്രവചിക്കാൻ ഇപ്പോഴത്തെ സാങ്കേതികവിദ്യയ്ക്ക് കഴിയില്ല. പകരം, അപകടസാധ്യത ഉയരുന്നതിന്റെ സൂചനകൾ നേരത്തെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയും. ഉദാഹരണത്തിന്, ഉപഗ്രഹം തടാകത്തിന്റെ വിസ്തൃതി വർധിക്കുന്നത് കണ്ടെത്തും; റഡാർ സമീപ മലഞ്ചരിവുകളുടെ ചലനം കണ്ടെത്തും; ജലനിരപ്പ് സെൻസർ പെട്ടെന്നുള്ള ഉയർച്ച രേഖപ്പെടുത്തും; കാലാവസ്ഥാ സ്റ്റേഷൻ കനത്ത മഴയും താപനിലയും നൽകും; ഭൂകമ്പ സെൻസർ ഭൂചലനം രേഖപ്പെടുത്തും; ഡ്രോൺ അല്ലെങ്കിൽ ക്യാമറ തടാകത്തിലേക്ക് മഞ്ഞും പാറയും പതിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കും. ഇവയെല്ലാം ഒരു കേന്ദ്ര സംവിധാനത്തിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്ത് അപകടസാധ്യതയുടെ തത്സമയ സ്കോർ കണക്കാക്കാനും, തുടർന്ന് ഹൈഡ്രോളജിക്കൽ മാതൃക ഉപയോഗിച്ച് വെള്ളപ്പൊക്കം താഴേക്ക് എപ്പോൾ എത്തും, എത്ര ആഴത്തിൽ വെള്ളം കയറും തുടങ്ങിയവ കണക്കാക്കാനും കഴിയും. ഇതുതന്നെയാണ് 2025ലെ HiGLMN പഠനം നിർദേശിക്കുന്ന മാതൃക.

അതുകൊണ്ട് ഇന്ത്യ, നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ, ചൈന, പാകിസ്ഥാൻ എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ ചേർന്ന് ഒരു “Himalayan Glacial Lake Early Warning Consortium” രൂപീകരിച്ചാൽ അതിന് വലിയ പ്രായോഗിക മൂല്യമുണ്ട്. ഓരോ രാജ്യവും സ്വന്തം ഉപഗ്രഹ, സെൻസർ, കാലാവസ്ഥ, ഭൂകമ്പ, ജലനിരപ്പ് വിവരങ്ങൾ ഒരു പൊതു പ്ലാറ്റ്ഫോമിലേക്ക് നൽകുക; അതിൽ ഏകീകൃത അപകട മാനദണ്ഡങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുക; അതിർത്തി കടന്നൊഴുകുന്ന നദികളിൽ ഒരേ മുന്നറിയിപ്പ് പ്രോട്ടോക്കോൾ നടപ്പാക്കുക; അപകടസാധ്യത ഉയർന്നാൽ താഴേക്കുള്ള രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് നേരിട്ട് മുന്നറിയിപ്പ് അയയ്ക്കുക. പ്രത്യേകിച്ച് ചൈനയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന തടാകം പൊട്ടിയാൽ അതിന്റെ ആഘാതം നേപ്പാളിലോ ഇന്ത്യയിലോ എത്താൻ സാധ്യതയുള്ളതിനാൽ, ദേശീയതല നിരീക്ഷണം മാത്രം പോരാ. 2025ലെ ശാസ്ത്രീയ നിർദേശം തന്നെ ഇത്തരത്തിലുള്ള പ്രാദേശിക, ഏകീകൃത, രാജ്യാന്തര നിരീക്ഷണ ശൃംഖലയുടെ അഭാവം നിലവിലെ പ്രധാന ദൗർബല്യങ്ങളിലൊന്നാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

പക്ഷേ ചൈനയും പാക്കിസ്ഥാനും പിന്തിരിഞ്ഞു നിൽക്കുന്നു.

പാകിസ്ഥാനും ചൈനയും ഉൾപ്പെടുന്ന മുഴുവൻ ഹിമാലയൻ മേഖലയെയും ഒരുമിച്ച് ഉൾപ്പെടുത്തി സംവിധാനം തുടങ്ങുന്നത് രാഷ്ട്രീയമായി ബുദ്ധിമുട്ടാണെങ്കിലും, ഇന്ത്യ, നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയ്ക്ക് ആദ്യം ചേർന്ന് ഒരു പ്രാദേശിക ഹിമാനി തടാക നിരീക്ഷണ-മുൻകൂർ മുന്നറിയിപ്പ് ശൃംഖല ആരംഭിക്കാൻ സാങ്കേതികമായും സ്ഥാപനപരമായും സാധ്യമാണ്. ഇതിന് പുതിയൊരു സ്ഥാപനം പൂർണമായി സൃഷ്ടിക്കേണ്ടതില്ല. ഐസിമോഡിന്റെ നിലവിലുള്ള പ്രാദേശിക ശൃംഖലകളും ഉപഗ്രഹ-ഭൂതല നിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് മൂന്ന് രാജ്യങ്ങൾ പങ്കിടുന്ന ഒരു പൊതു ഡാറ്റാ പ്ലാറ്റ്ഫോം, അപകടസാധ്യതയുള്ള തടാകങ്ങളുടെ സംയുക്ത പട്ടിക, ഏകീകൃത അപകടമാപന മാനദണ്ഡം, അതിർത്തി കടന്നുള്ള നദികൾക്കായുള്ള അടിയന്തര മുന്നറിയിപ്പ് പ്രോട്ടോക്കോൾ എന്നിവ ആദ്യം രൂപീകരിക്കാം. ഇന്ത്യ-നേപ്പാൾ-ചൈന പങ്കിടുന്ന ഗംഗാ നദീതടത്തിനായി ഇതിനകം തന്നെ പ്രാദേശിക സഹകരണ സംവിധാനങ്ങൾ ഐസിമോഡ് പിന്തുണയ്ക്കുന്നുണ്ട്, അതേസമയം ഹിമാനി തടാകങ്ങളുടെയും പ്രളയങ്ങളുടെയും വിവരങ്ങൾ പങ്കിടുന്നതിനുള്ള പ്രാദേശിക സംവിധാനത്തിന് മുമ്പ് ബംഗ്ലാദേശ്, ഭൂട്ടാൻ, ചൈന, ഇന്ത്യ, നേപ്പാൾ, പാകിസ്ഥാൻ എന്നീ രാജ്യങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി മാതൃക വികസിപ്പിച്ചിട്ടുമുണ്ട്. അതിനാൽ ചൈനയോ പാകിസ്ഥാനോ ഉടൻ ചേരുന്നില്ലെങ്കിലും, ഇന്ത്യ-നേപ്പാൾ-ഭൂട്ടാൻ ചേർന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന ചെറിയ “കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് കോർ” പിന്നീട് മറ്റ് രാജ്യങ്ങൾക്ക് ചേരാവുന്ന തുറന്ന ശാസ്ത്രീയ ശൃംഖലയായി വികസിപ്പിക്കുകയാണ് കൂടുതൽ പ്രായോഗികമായ വഴി.

കൺമുമ്പിലെ സത്യം നേപ്പാൾ അധികൃതർ പറഞ്ഞതുതന്നെ. ജീവനുകൾ പൊലിയുന്നതിൽ തൃപ്തിയടയുന്ന രാഷ്ട്രീയ കുന്നായ്മകൾ. !

ചൈന വിവരം നൽകിയില്ല എന്നത് വെറും ആരോപണം മാത്രമല്ല. തെളിവുകൾ ഉണ്ട്. അത് ഉന്നയിച്ചത് പ്രധാനമായും നേപ്പാൾ സർക്കാരിന്റെ ദുരന്ത നിവാരണ വിഭാഗം തന്നെയാണ് – National Disaster Risk Reduction and Management Authority (NDRRMA) യുടെ ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ധരം രാജ് ഉപ്രെറ്റി ബ്ലൂംബെർഗിനോട് പറഞ്ഞത് “ആളുകൾക്ക് അഞ്ച് മിനിറ്റ് പോലും ലീഡ് ടൈം കിട്ടിയില്ല, ഞങ്ങൾക്ക് ഉയർന്ന മലനിരകളിൽ കാലാവസ്ഥാ സ്റ്റേഷനില്ല, അതിർത്തി കടന്നുള്ള ഡാറ്റാ പങ്കിടൽ സംവിധാനമില്ലാത്തതാണ് ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളി” എന്നാണ്, അതേ മീറ്റിംഗിൽ പങ്കെടുത്ത ഹൈഡ്രോളജിസ്റ്റുമാരായ സൗഹാർദ്ര ജോഷി (Flood Forecasting Division), ബിനോദ് പരാജുലി എന്നിവർ റോയിട്ടേഴ്സിനോട് വെളിപ്പെടുത്തിയത് മേയ് 27-ന് കാഠ്മണ്ഡുവിൽ 10 നേപ്പാളി ഉദ്യോഗസ്ഥരും ടിബറ്റിൽ നിന്നുള്ള 12 ചൈനീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരും ചേർന്ന് നടത്തിയ യോഗത്തിൽ ഗ്ലേസിയർ ചലനങ്ങളുടെയും നദീജലനിരപ്പിന്റെയും തത്സമയ വിവരം ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടും ചൈനീസ് പ്രതിനിധികൾക്ക് കരാർ ഒപ്പിടാൻ മാൻഡേറ്റ് ഇല്ലെന്ന് പറഞ്ഞ് ഒഴിഞ്ഞുമാറി എന്നും, മുൻ വനം പരിസ്ഥിതി മന്ത്രി മാധവ് പ്രസാദ് ചൗളഗെയ്ൻ PTI-യോട് “ഇത് ആശങ്കാജനകമാണ്, ചൈനയുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നതിൽ കുറവുണ്ടായി, ഇല്ലെങ്കിൽ മരണസംഖ്യ അവിശ്വസനീയമായി ഉയരില്ലായിരുന്നു” എന്ന് തുറന്നടിച്ചു, ചൈനീസ് എംബസി മറുവശത്ത് കനത്ത മഴ മുന്നറിയിപ്പ് 12 ദിവസം മുൻപ് ഇമെയിൽ വഴി നൽകിയിരുന്നുവെന്നും WeChat വഴി മാസമായി വിവരം നൽകുന്നുണ്ടെന്നും പറഞ്ഞ് ആരോപണം നിഷേധിച്ചു, പക്ഷേ ഹിമാനി ചലനം, ഹിമപാതം, ജലനിരപ്പ് എന്നിവയെക്കുറിച്ച് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിരുന്നില്ലെന്ന് നേപ്പാൾ ഹൈഡ്രോളജിസ്റ്റ് ബിനോദ് പരാജുലി തന്നെ സ്ഥിരീകരിച്ചു.

നിലനിൽപിന് നേപ്പാളിനേയും ഭൂട്ടാനേയും ചേർത്തൊരു ഇന്ത്യൻ സംവിധാനം

ഇന്ത്യയ്ക്ക് ഫലപ്രദമായ സംവിധാനം സ്ഥാപിക്കാൻ നിലവിലുള്ള സംവിധാനങ്ങളെ ഒരു ഏകീകൃത ദേശീയ നിരീക്ഷണ ശൃംഖലയാക്കി മാറ്റുകയാണ് വേണ്ടത്. സി.ഡബ്ല്യു.സി.യുടെ ഉപഗ്രഹ നിരീക്ഷണവും, ഐ.എസ്.ആർ.ഒയുടെ ദീർഘകാല ഉപഗ്രഹ ഡാറ്റയും, സി-ഡാക്കിന്റെ തത്സമയ ജലനിരപ്പ് സെൻസറുകളും, ഓട്ടോമാറ്റിക് കാലാവസ്ഥാ സ്റ്റേഷനുകളും, ഡ്രോൺ/ഭൂതല പരിശോധനയും ഒരേ പ്ലാറ്റ്ഫോമിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്ത് ഓരോ അപകടസാധ്യതയുള്ള തടാകത്തിനും തത്സമയ അപകടസൂചിക തയ്യാറാക്കണം. ഇന്ത്യ ഇതിനകം 902 ഹിമാനി തടാകങ്ങളെയും ജലാശയങ്ങളെയും നിരീക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്; ദേശീയ ജി.എൽ‍.ഒ.എഫ് അപകടസാധ്യതാ ലഘൂകരണ പദ്ധതിയിൽ നാല് ഹിമാലയൻ സംസ്ഥാനങ്ങളും ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അടുത്ത ഘട്ടത്തിൽ ഏറ്റവും അപകടകരമായ തടാകങ്ങളിൽ ജലനിരപ്പ് സെൻസറുകൾ നിർബന്ധമാക്കുകയും, സെൻസർ ഡാറ്റ, മഴ, താപനില, ഉപഗ്രഹചിത്രം, തടയണയുടെ ചലനം എന്നിവ ചേർത്ത് എ.ഐ. അധിഷ്ഠിത അപകടവിശകലനം, വെള്ളപ്പൊക്ക സിമുലേഷൻ, ഗ്രാമതല മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനം വികസിപ്പിക്കുകയും വേണം. സിക്കിമിൽ ഇതിനകം തന്നെ സി-ഡാക്കിന്റെ തത്സമയ ജലനിരപ്പ് സെൻസറും ഇൻസാറ്റ് ആശയവിനിമയവും വെള്ളപ്പൊക്ക സിമുലേഷൻ സംവിധാനവും പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനാൽ, അതിനെ ഹിമാചൽ പ്രദേശ്, ഉത്തരാഖണ്ഡ്, അരുണാചൽ പ്രദേശ് എന്നിവയിലേക്കും വ്യാപിപ്പിക്കുന്നതാണ് പ്രായോഗികമായ അടുത്ത നടപടി.

Sources
Khadka et al. (2026), Natural Hazards and Earth System Sciences, “The 2024 cascading glacial lake outburst flood in the Thame Valley of Everest region, Nepal: process, impacts and implications.”
Zhang et al. (2025), Bulletin of the American Meteorological Society, “A Monitoring Network for Mitigating Himalayan Glacial Lake Outburst Floods.”
ISRO, Government of India, “Satellite Insights: Expanding Glacial Lakes in the Indian Himalayas.”
C-DAC, Government of India, “Glacier Lake Management & GLOF Early Warning System.”
Central Water Commission / Press Information Bureau, Government of India, “Impact of Glacial Lake Outburst Floods.”
Press Information Bureau, Government of India, “Sustainable Management of Water Resources,” including CWC monitoring of 902 Himalayan glacial lakes and water bodies.
Dubey & Goyal (2020), Water Resources Research, “Glacial Lake Outburst Flood Hazard, Downstream Impact, and Risk Over the Indian Himalayas.”
Zhang et al. (2023), Nature Geoscience, “Underestimated mass loss from lake-terminating glaciers in the greater Himalaya.”
Global and Planetary Change (2025), “Temporal and spatial changes of glacial lakes in the central Himalayas and their response to climate change based on multi-source remote sensing data.”
Frontiers in Earth Science (2022), “Spatio-temporal assessment of regional scale evolution and distribution of glacial lakes in Himalaya.”
Sattar et al. (2025), Journal of Hydrology: Regional Studies, “Comprehensive analysis of the catastrophic October 4th 2023 glacial lake outburst flood in the South Lhonak Lake, Sikkim Himalayas.”
npj Natural Hazards (2026), “Glacial lakes and GLOFs in a warming Himalaya-Karakoram region: current understanding, challenges, and the way forward.”
National Disaster Management Authority, Government of India, “Compendium on Management of Glacial Lake Outburst Floods (GLOFs).”
IPCC, Sixth Assessment Report, Working Group I, assessment of glacier retreat, climate change and associated cryospheric hazards in High Mountain Asia.
ICIMOD, research and regional programmes on Himalayan glacial lakes, GLOFs, flood information systems and transboundary early-warning cooperation.