ന്യൂഡൽഹി, 2026 സെപ്റ്റംബർ 01-

അർഹരായ വിചാരണത്തടവുകാരുടെ മോചനം അനാവശ്യമായി വൈകാതിരിക്കാൻ രാജ്യത്തെ എല്ലാ ജില്ലാ തല ശാക്തീകരണ സമിതികളും കൃത്യമായി യോഗം ചേർന്ന് തങ്ങളുടെ പരിഗണനയിലുള്ള കേസുകളിൽ സമയബന്ധിതമായി തീരുമാനമെടുക്കണമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി നിർദേശിച്ചു. ജസ്റ്റിസ് എം.എം. സുന്ദരേഷ്, ജസ്റ്റിസ് പ്രസന്ന ബി. വരാലെ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ച് 2026 ഓഗസ്റ്റ് 18-ന് നടത്തിയ വാദം കേൾക്കലിലാണ് നിർദേശം നൽകിയത്. സതേന്ദർ കുമാർ ആന്റിൽ വേഴ്സസ് സെൻട്രൽ ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ ആൻഡ് മറ്റൊരാൾ കേസിൽ നിന്നുള്ള അനുബന്ധ ഹർജിയാണ് കോടതി പരിഗണിച്ചത്. അമിക്കസ് ക്യൂറിയും മുതിർന്ന അഭിഭാഷകനുമായ സിദ്ധാർഥ് ലൂത്ര കോടതിയെ സഹായിച്ചു. ഹർജിക്കാരുടെ ഭാഗത്ത് ഡി.എൽ. ചിദാനന്ദ, കാൾ പി. റുസ്തംഖാൻ, മുഹമ്മദ് ഒസാമ, രജ്നീഷ് ശർമ, സുഹൈൽ അഹമ്മദ് എന്നിവരും എതിർകക്ഷികളുടെ ഭാഗത്ത് സോളിസിറ്റർ ജനറൽ തുഷാർ മേത്ത ഉൾപ്പെടെയുള്ള അഭിഭാഷകരും ഹാജരായി. നിർദേശങ്ങൾ പാലിച്ചതിന്റെ വിവരം അടുത്ത വാദം കേൾക്കലിന് മുമ്പ് അമിക്കസ് ക്യൂറിയെ അറിയിക്കണമെന്നും കോടതി ഉത്തരവിട്ടു.

ജില്ലാ സമിതികൾ പതിവായി യോഗം ചേരുന്നില്ല; മോചനത്തിനുള്ള അപേക്ഷകൾ തീരുമാനമില്ലാതെ കെട്ടിക്കിടക്കുന്നതിൽ കോടതി ഇടപെടൽ

കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ പാവപ്പെട്ട തടവുകാർക്കുള്ള സഹായ പദ്ധതി നടപ്പാക്കുന്നതിനായി രൂപീകരിച്ച ജില്ലാ തല ശാക്തീകരണ സമിതികൾ 2025 ഡിസംബർ 2-ലെ പുതുക്കിയ പ്രവർത്തന നടപടിക്രമം അനുസരിച്ച് പതിവായി യോഗം ചേരുന്നില്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതി കണ്ടെത്തി. സമിതികൾ നിർബന്ധമായും കൃത്യമായി യോഗം ചേരണമെന്നും പരിഗണനയിൽ കിടക്കുന്ന വിചാരണത്തടവുകാരുടെ കേസുകളിൽ തീരുമാനമെടുക്കണമെന്നും കോടതി നിർദേശിച്ചു. ഈ നിർദേശങ്ങൾ പാലിച്ചതിന്റെ വിവരവും അടുത്ത വാദം കേൾക്കലിന് മുമ്പ് അമിക്കസ് ക്യൂറിക്ക് നൽകണം.

ജാമ്യബോണ്ടിനുള്ള പണമില്ലെന്ന ഒറ്റക്കാരണത്താൽ ഒരാളും ജയിലിൽ തുടരാതിരിക്കാനാണ് കേന്ദ്രത്തിന്റെ സഹായ പദ്ധതി

ജാമ്യബോണ്ട് നൽകാനുള്ള സാമ്പത്തിക ശേഷിയില്ലാത്തതിനാൽ മാത്രം അർഹരായ തടവുകാർ ജയിലിൽ തുടരുന്ന സാഹചര്യം ഒഴിവാക്കാനാണ് കേന്ദ്ര സർക്കാർ പാവപ്പെട്ട തടവുകാർക്കുള്ള സഹായ പദ്ധതി ആരംഭിച്ചത്. 2025 ഡിസംബർ 3-ന് സുപ്രീംകോടതി ഈ പദ്ധതി രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി രൂപീകരിച്ച ജില്ലാ തല ശാക്തീകരണ സമിതികൾ വിചാരണത്തടവുകാരുടെ കേസുകൾ പരിശോധിച്ച് നിശ്ചയിച്ച മാർഗനിർദേശങ്ങളും പുതുക്കിയ പ്രവർത്തന നടപടിക്രമവും അനുസരിച്ച് മോചനത്തിന് അർഹതയുണ്ടോയെന്ന് തീരുമാനിക്കേണ്ടതാണ്.

പഞ്ചാബിലും മഹാരാഷ്ട്രയിലും നിർദേശങ്ങൾ പാലിക്കാത്ത സംഭവങ്ങൾ അമിക്കസ് ക്യൂറി കോടതിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തി

2026 ഓഗസ്റ്റ് 18-ലെ വാദം കേൾക്കലിൽ അമിക്കസ് ക്യൂറി സിദ്ധാർഥ് ലൂത്ര, സമിതിയുടെ നിർദേശങ്ങൾ പാലിക്കാത്ത ചില സംഭവങ്ങൾ കോടതിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തി. പ്രത്യേകിച്ച് പഞ്ചാബ്, മഹാരാഷ്ട്ര സംസ്ഥാനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളാണ് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയത്. പല സ്ഥലങ്ങളിലും ജില്ലാ തല ശാക്തീകരണ സമിതികൾ പതിവായി യോഗം ചേരുന്നില്ലെന്നും അവയുടെ മുന്നിലെത്തിയ കേസുകൾ തീരുമാനമെടുക്കാതെ തുടരുന്നുണ്ടെന്നും കോടതിയെ അറിയിച്ചു. ഉത്തർപ്രദേശ് നൽകിയ കണക്കുകളിലും സമിതികൾ യോഗം ചേർന്നിട്ടും നിരവധി കേസുകൾ തീരുമാനമാകാതെ തുടരുന്നതായി വ്യക്തമായെന്ന് കോടതി രേഖപ്പെടുത്തി.

സാമ്പത്തിക-സാമൂഹിക സ്ഥിതി റിപ്പോർട്ട് വൈകുന്നതുകൊണ്ട് തടവുകാരുടെ മോചനവും വൈകരുതെന്ന് നാൽസയ്ക്ക് നിർദേശം

ചില വിചാരണത്തടവുകാരുടെ മോചനകാര്യത്തിൽ ജില്ലാ നിയമസേവന അതോറിറ്റികളിൽ നിന്നുള്ള സാമ്പത്തിക-സാമൂഹിക സ്ഥിതി റിപ്പോർട്ടുകൾ ലഭിക്കാത്തത് തീരുമാനം വൈകാൻ കാരണമാകുന്നതായും സുപ്രീംകോടതി കണ്ടെത്തി. ഇത്തരം റിപ്പോർട്ടുകൾ ലഭിക്കാത്തതിന്റെ പേരിൽ കേസുകൾ കെട്ടിക്കിടക്കാതിരിക്കാൻ എല്ലാ ജില്ലാ നിയമസേവന അതോറിറ്റികളും ആവശ്യമായ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കുന്നുവെന്ന് ദേശീയ നിയമസേവന അതോറിറ്റി — നാൽസ ഉറപ്പാക്കണമെന്ന് കോടതി നിർദേശിച്ചു. ഇതോടെ മോചനത്തിന് അർഹരായ തടവുകാരുടെ കാര്യത്തിൽ ഭരണപരമായ കാലതാമസം ഒഴിവാക്കുന്നതിനുള്ള ഉത്തരവാദിത്വം ജില്ലാ സമിതികൾക്കൊപ്പം നിയമസേവന സംവിധാനത്തിനും വ്യക്തമായി നൽകിയിരിക്കുകയാണ്.

അർഹരായ വിചാരണത്തടവുകാരെ അനാവശ്യമായി കസ്റ്റഡിയിൽ പാർപ്പിക്കാതിരിക്കാനുള്ള സംവിധാനത്തിന്റെ പ്രവർത്തനമാണ് കോടതി ഉറപ്പാക്കുന്നത്

2022-ലെ സതേന്ദർ കുമാർ ആന്റിൽ കേസിൽ അർഹരായ വിചാരണത്തടവുകാർ അനാവശ്യമായി കസ്റ്റഡിയിൽ തുടരാതിരിക്കാൻ അവരുടെ മോചനത്തിനായി സംവിധാനം രൂപപ്പെടുത്തണമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി നിർദേശിച്ചിരുന്നു. ഇപ്പോഴത്തെ ഉത്തരവ് ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക തടവുകാരനെ നേരിട്ട് മോചിപ്പിക്കുന്ന ഉത്തരവല്ല. പകരം, നിലവിലുള്ള മോചന സംവിധാനം കാര്യക്ഷമമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുവെന്നും അർഹതയുള്ള ഓരോ കേസും സമയബന്ധിതമായി പരിശോധിക്കപ്പെടുന്നുവെന്നും ഉറപ്പാക്കാനാണ് സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും ജില്ലാ സമിതികൾക്കും നാൽസയ്ക്കും കോടതി നിർദേശങ്ങൾ നൽകിയിരിക്കുന്നത്.

നിർദേശങ്ങൾ പാലിച്ചതിന്റെ റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിക്കണം; കേസ് ഒക്ടോബർ ആറിന് വീണ്ടും സുപ്രീംകോടതിയിൽ

ജില്ലാ തല ശാക്തീകരണ സമിതികൾ പതിവായി യോഗം ചേരുകയും കെട്ടിക്കിടക്കുന്ന കേസുകളിൽ തീരുമാനമെടുക്കുകയും വേണമെന്ന നിർദേശത്തിന്റെ പാലനം അടുത്ത വാദം കേൾക്കലിന് മുമ്പ് അമിക്കസ് ക്യൂറിയെ അറിയിക്കണം. സാമ്പത്തിക-സാമൂഹിക സ്ഥിതി റിപ്പോർട്ടുകളുടെ അഭാവത്തിൽ കേസുകൾ വൈകാതിരിക്കാനുള്ള നടപടികൾ നാൽസയും ഉറപ്പാക്കണം. ഈ നിർദേശങ്ങളുടെ തുടർപാലനം പരിശോധിക്കുന്നതിനായി കേസ് 2026 ഒക്ടോബർ 6-ന് വീണ്ടും പരിഗണിക്കും.

രാജ്യത്താകെ വിചാരണത്തടവുകാരുടെ മോചനത്തിൽ ഭരണപരമായ കാലതാമസം കുറയ്ക്കാൻ സുപ്രീംകോടതി നിർദേശം വഴിയൊരുക്കും

സുപ്രീംകോടതിയുടെ നിർദേശം രാജ്യത്തെ എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും ബാധകമായതിനാൽ ജില്ലാ തല ശാക്തീകരണ സമിതികളുടെ പ്രവർത്തനം കൂടുതൽ കൃത്യമായി നിരീക്ഷിക്കപ്പെടും. നിയമപരമായി മോചനത്തിന് പരിഗണിക്കപ്പെടേണ്ട ഒരാൾ സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ടോ ആവശ്യമായ റിപ്പോർട്ടുകളുടെ ഭരണപരമായ കാലതാമസമോ കാരണം മാത്രം അനാവശ്യമായി ജയിലിൽ തുടരാതിരിക്കുകയാണ് സംവിധാനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യമെന്ന് ഉത്തരവിൽ നിന്ന് വ്യക്തമാകുന്നു. സമിതികളുടെ പതിവ് യോഗം, സമയബന്ധിത തീരുമാനം, നിയമസേവന അതോറിറ്റികളുടെ ഏകോപനം എന്നിവ ഉറപ്പാക്കുന്നതിലൂടെ നിലവിലുള്ള സുപ്രീംകോടതി നിർദേശങ്ങളുടെ പ്രായോഗിക നടപ്പാക്കലാണ് കൂടുതൽ ശക്തമാകുന്നത്.