ഛത്രപതി സംഭാജിനഗർ (മഹാരാഷ്ട്ര) / 2026 / ഓഗസ്റ്റ് 26
ജനനം മുതൽ മൂന്ന് വയസുവരെയുള്ള കുട്ടികളുടെ ആരോഗ്യപരിചരണം കൂടുതൽ ശക്തമാക്കുന്നതിനായി കേന്ദ്ര ആരോഗ്യ കുടുംബക്ഷേമ മന്ത്രാലയം സമഗ്ര ശിശു ബാല ആരോഗ്യ പരിപാടിയെക്കുറിച്ച് രണ്ട് ദിവസത്തെ ദേശീയ ശിൽപശാല നടത്തി. ഓഗസ്റ്റ് 24, 25 തീയതികളിൽ മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഛത്രപതി സംഭാജിനഗറിലായിരുന്നു ശിൽപശാല. ദേശീയ ആരോഗ്യ ദൗത്യത്തിന്റെ അഡീഷണൽ സെക്രട്ടറിയും മിഷൻ ഡയറക്ടറുമായ ആരാധന പട്നായിക്കിന്റെ അധ്യക്ഷതയിൽ നടന്ന പരിപാടിയിൽ കേന്ദ്ര ആരോഗ്യ കുടുംബക്ഷേമ മന്ത്രാലയത്തിലെ മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർ, മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാർ പ്രതിനിധികൾ, 36 സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലെയും ശിശു ആരോഗ്യ, ആശാ പദ്ധതി നോഡൽ ഓഫീസർമാർ, സാങ്കേതിക വിദഗ്ധർ, വികസന പങ്കാളികൾ എന്നിവർ പങ്കെടുത്തു. സമഗ്ര ശിശു ബാല ആരോഗ്യ പരിപാടിയുടെ പ്രവർത്തന മാർഗനിർദേശങ്ങൾ സംസ്ഥാന, ജില്ല, ആരോഗ്യകേന്ദ്ര, സമൂഹ തലങ്ങളിൽ ഫലപ്രദമായി നടപ്പാക്കുന്നതായിരുന്നു പ്രധാന ലക്ഷ്യം.
ആദ്യ ഏഴ് ദിവസവും ആദ്യ മൂന്ന് വർഷവും നിർണായകം
രാജ്യത്ത് നവജാതശിശു, ബാലമരണ നിരക്ക് കുറയ്ക്കുന്നതിൽ വലിയ പുരോഗതി കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും അപകടസാധ്യത കൂടുതലുള്ള കുട്ടികൾക്ക് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ വേണമെന്ന് ആരാധന പട്നായിക് പറഞ്ഞു. നവജാതശിശുവിന്റെ ജീവൻ നിലനിർത്തുന്നതിന് ജനനത്തിനു ശേഷമുള്ള ആദ്യ ഏഴ് ദിവസം വളരെ നിർണായകമാണ്. തലച്ചോറിന്റെ മികച്ച വളർച്ചയ്ക്ക് ആദ്യ മൂന്ന് വർഷവും പ്രധാനമാണെന്നും അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഓരോ കുട്ടിയുടെയും ജീവൻ, വളർച്ച, വികസനം എന്നിവ ഉറപ്പാക്കാൻ തുടർച്ചയായ പരിചരണമാണ് സമഗ്ര ശിശു ബാല ആരോഗ്യ പരിപാടി ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.
പതിവ് സേവനങ്ങൾ മാത്രം നൽകുന്നതിൽ നിന്ന് മാറി പ്രശ്നങ്ങൾ നേരത്തേ കണ്ടെത്തുക, അപകടസാധ്യത അനുസരിച്ച് തുടർപരിചരണം നൽകുക, സമയബന്ധിതമായി ഇടപെടുക എന്നിവയിലേക്ക് ശ്രദ്ധ മാറ്റണമെന്നും അവർ പറഞ്ഞു. ഈ പദ്ധതി കുട്ടികളുടെ ആരോഗ്യത്തിൽ അളക്കാവുന്ന പുരോഗതി ഉണ്ടാക്കുന്ന രീതിയിൽ നടപ്പാക്കുന്നതിൽ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് കേന്ദ്രപങ്കുണ്ടാകും. ആശാ പ്രവർത്തകർ, എ.എൻ.എംമാർ, സമൂഹ ആരോഗ്യ ഓഫീസർമാർ, മെഡിക്കൽ ഓഫീസർമാർ, അങ്കണവാടി പ്രവർത്തകർ എന്നിവർ തമ്മിലുള്ള ശക്തമായ കൂട്ടായ്മയും മേൽനോട്ടവും റഫറൽ സംവിധാനവും പദ്ധതി നിരീക്ഷണവും അത്യാവശ്യമാണെന്നും വ്യക്തമാക്കി.
സംസ്ഥാനങ്ങളും പങ്കാളികളും ഒരുമിച്ച്
കേന്ദ്ര ആരോഗ്യ കുടുംബക്ഷേമ മന്ത്രാലയത്തിലെ ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറും ശിശു ആരോഗ്യ, ആർ.ബി.എസ്.കെ ചുമതലയുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥയുമായ ഡോ. ശോഭ്ന ഗുപ്ത സ്വാഗതപ്രസംഗം നടത്തി. പദ്ധതി ഫലപ്രദമാക്കാൻ വിവിധ വിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ഏകോപിത പ്രവർത്തനം വേണമെന്ന് അവർ പറഞ്ഞു.
മഹാരാഷ്ട്ര ദേശീയ ആരോഗ്യ ദൗത്യത്തിന്റെ കമ്മീഷണറും മിഷൻ ഡയറക്ടറുമായ സഞ്ജയ് ശ്രീപത്രാവു കാത്കർ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവച്ചു. നവജാതശിശുക്കളുടെയും കുട്ടികളുടെയും ജീവൻ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും ദേശീയ പദ്ധതികളുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ താഴെത്തട്ടിൽ എത്തിക്കുന്നതിനും ശക്തമായ സംസ്ഥാന നേതൃത്വം ആവശ്യമാണ് എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
ചിൽഡ്രൻസ് ഇൻവെസ്റ്റ്മെന്റ് ഫണ്ട് ഫൗണ്ടേഷൻ ഇന്ത്യയുടെ ആരോഗ്യ-പോഷകാഹാര ഡയറക്ടർ ഡോ. ഹേമാങ് ഷാ, ലോകാരോഗ്യ സംഘടന ഇന്ത്യയിലെ ആർ.എം.എൻ.സി.എ.എച്ച് സംഘനേതാവ് ഡോ. പുഷ്പ ദേവ് ചൗധരി, യുനിസെഫ് ഇന്ത്യ ആരോഗ്യവിഭാഗം മേധാവി നന്ദേ പുട്ട, ഇന്ത്യയിലെ നോർവേ ഡെപ്യൂട്ടി അംബാസഡർ അർവിൻ ഗാഡ്ഗിൽ എന്നിവരും സംസാരിച്ചു. സമഗ്ര ശിശു ബാല ആരോഗ്യ പരിപാടി നടപ്പാക്കുന്നതിനും നവജാതശിശു, ബാല ആരോഗ്യ സേവനങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും പിന്തുണ തുടരുമെന്ന് അവർ അറിയിച്ചു.
ഉദ്ഘാടന സമ്മേളനത്തിൽ സമഗ്ര ശിശു ബാല ആരോഗ്യ പരിപാടിയുടെ ഉദ്ഘാടന ദൃശ്യരേഖ, ശൈശവ് ആപ്പിന്റെ ദൃശ്യരേഖ, മുൻനിര ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകർക്കുള്ള പരിശീലന ദൃശ്യരേഖകൾ എന്നിവ പുറത്തിറക്കി. പദ്ധതി സംബന്ധിച്ച ആശയവിനിമയം, പരിശീലനം, ശേഷിവികസനം എന്നിവയ്ക്കാണ് ഇവ ഉപയോഗിക്കുക.
ശൈശവ് ആപ്പിലൂടെ ഡിജിറ്റൽ നിരീക്ഷണം
ശിൽപശാലയിൽ പ്രധാനമായി ചർച്ച ചെയ്ത ഒന്നായിരുന്നു ശൈശവ് ആപ്പ്. അപകടസാധ്യതയുള്ള നവജാതശിശുക്കളെയും കുട്ടികളെയും തിരിച്ചറിയാനും അവരുടെ വിവരങ്ങൾ ഡിജിറ്റലായി രേഖപ്പെടുത്താനും ഈ സംവിധാനം സഹായിക്കും. വീടുകളിലെ സന്ദർശനങ്ങൾ ക്രമീകരിക്കുക, അവയുടെ പുരോഗതി പരിശോധിക്കുക, റഫറലുകളുടെ തുടർനടപടി ഉറപ്പാക്കുക, മേൽനോട്ടം ശക്തമാക്കുക, പദ്ധതി നിരീക്ഷിക്കുക എന്നിവയ്ക്കും ആപ്പ് ഉപയോഗിക്കും.
ജനനകാലം മുതൽ ആദ്യ ബാല്യഘട്ടം വരെ ഒരു കുട്ടിയുടെ ആരോഗ്യവിവരങ്ങൾ തുടർച്ചയായി സൂക്ഷിക്കുന്ന ആരോഗ്യരേഖ സൃഷ്ടിക്കാനാണ് സംവിധാനം ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. സമയബന്ധിതമായ തീരുമാനങ്ങൾക്ക് സാങ്കേതികവിദ്യ സഹായകമാകുമ്പോഴും കുടുംബത്തെ കേന്ദ്രീകരിച്ച കരുതലുള്ള പരിചരണമാണ് പദ്ധതിയുടെ അടിസ്ഥാനം എന്ന് ശിൽപശാലയിൽ വ്യക്തമാക്കി.
ഗ്രാമ ആരോഗ്യ ശുചിത്വ പോഷകാഹാര ദിനങ്ങൾ, ആയുഷ്മാൻ ആരോഗ്യ മന്ദിർ ഉപകേന്ദ്രങ്ങൾ, മറ്റ് ശിശു ആരോഗ്യ സേവന കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ തുടർപരിചരണം ശക്തമാക്കണമെന്നും നിർദേശിച്ചു. ആരോഗ്യപ്രശ്നം, പോഷകാഹാരക്കുറവ്, വളർച്ചാ പ്രശ്നം, വികസന ആശങ്ക എന്നിവ കണ്ടെത്തിയ കുട്ടികൾ തുടർപരിചരണത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുപോകാതിരിക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം.
അപകടസാധ്യതയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് കൂടുതൽ പരിചരണം
ശിൽപശാലയിലെ സാങ്കേതിക സെഷനുകളിൽ അപകടസാധ്യത തിരിച്ചറിയൽ, വ്യത്യസ്ത പരിചരണരീതി, വീടുസന്ദർശന സമയക്രമം, പ്രസവാനന്തര മാതൃആരോഗ്യവും മാനസികാരോഗ്യവും, ശിശു-ചെറുകുട്ടി ഭക്ഷണം, വളർച്ചയും വികസനവും നിരീക്ഷിക്കൽ, പരിപോഷക പരിചരണം, ആദ്യകാല ശിശുവികസനം, അപകടസൂചനകൾ തിരിച്ചറിയൽ, റഫറൽ, തുടർപരിചരണം, സംയുക്ത വീടുസന്ദർശനം, മേൽനോട്ടം, ശൈശവ് ആപ്പിന്റെ ഉപയോഗം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തി.
കുട്ടികളെ വളർത്തുന്നതിൽ കുടുംബത്തിന്റെ പങ്കിനും പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നൽകി. അമ്മമാർ, അച്ഛന്മാർ, മുത്തശ്ശന്മാർ, മുത്തശ്ശിമാർ, മറ്റ് കുടുംബാംഗങ്ങൾ എന്നിവർ കുട്ടികളോട് പ്രതികരണശേഷിയുള്ള പരിചരണം പുലർത്തുക, പ്രായത്തിന് അനുയോജ്യമായ കളിയും ആശയവിനിമയവും ഉറപ്പാക്കുക, ശരിയായ ഭക്ഷണരീതി പാലിക്കുക, ആരോഗ്യ-വികസന പ്രശ്നങ്ങൾ നേരത്തേ കണ്ടെത്തുക എന്നിവ പ്രധാനമാണെന്ന് ചർച്ചയിൽ വ്യക്തമാക്കി.
എല്ലാ പങ്കാളികളെയും ഉൾപ്പെടുത്തി നടത്തിയ ഗ്രൂപ്പ് ചർച്ചകളിൽ പദ്ധതി നടപ്പാക്കാനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പ്, പ്രായോഗിക വെല്ലുവിളികൾ, പരിശീലനം, ശേഷിവികസനം, വിവിധ വകുപ്പുകൾ തമ്മിലുള്ള ഏകോപനം, ഓരോ സംസ്ഥാനത്തിനും അനുയോജ്യമായ നടപ്പാക്കൽ തന്ത്രങ്ങൾ എന്നിവ വിലയിരുത്തി. പദ്ധതിയുടെ സജീവ പങ്കാളികളും സഹഉടമകളും സംസ്ഥാനങ്ങളാണെന്ന് ചർച്ചകൾ ആവർത്തിച്ച് വ്യക്തമാക്കി.
സമഗ്ര ശിശു ബാല ആരോഗ്യ പരിപാടി 2026 ജൂൺ 29ന് കേന്ദ്ര ആരോഗ്യ കുടുംബക്ഷേമ മന്ത്രി ജെ.പി. നദ്ദയാണ് കേന്ദ്ര ആരോഗ്യ കുടുംബക്ഷേമ കൗൺസിലിന്റെ പതിനാറാമത് സമ്മേളനത്തിൽ ആരംഭിച്ചത്. വീടുകളിലെ നവജാതശിശു പരിചരണവും ചെറുകുട്ടികളുടെ വീടുതല പരിചരണവും ഒരൊറ്റ സംവിധാനത്തിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്ത് ജനനം മുതൽ 36 മാസം വരെയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് അപകടസാധ്യത അനുസരിച്ചും ഡിജിറ്റൽ പിന്തുണയോടെയും തുടർച്ചയായ പരിചരണം നൽകുകയാണ് പദ്ധതി.
കുട്ടിയുടെ ജീവൻ രക്ഷിക്കുന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങാതെ ആരോഗ്യകരമായ വളർച്ച, വികസനം, പോഷണം, സ്നേഹപൂർവമായ പരിചരണം, മാതാവിന്റെ ക്ഷേമം, രോഗങ്ങളും വികസനപ്രശ്നങ്ങളും നേരത്തേ കണ്ടെത്തൽ, സമയബന്ധിതമായ റഫറൽ, തുടർപരിചരണം എന്നിവയും പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമാണ്. അപകടസാധ്യതയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് കൂടുതൽ വീടുസന്ദർശനവും അടുത്ത നിരീക്ഷണവും ശക്തമായ റഫറൽ സഹായവും നൽകും. മുൻനിര ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകരും പ്രാഥമിക ആരോഗ്യസംഘങ്ങളും ചേർന്ന് വീടുസന്ദർശനം നടത്താനും സംവിധാനം ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്.
