ജയ്പുർ, 2026 ഓഗസ്റ്റ് 25 –

വോട്ടർപട്ടികയിൽ പേര് ചേർക്കുകയോ മാറ്റുകയോ ചെയ്യാനുള്ള അപേക്ഷ കാരണമറിയിക്കാതെയും കേൾക്കാതെയും നിരസിക്കാനാവില്ലെന്ന് രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതി. മമ്ത ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഹർജിക്കാരുടെ ബന്ധപ്പെട്ട ഹർജികളിലാണ് ജസ്റ്റിസ് അനൂപ് കുമാർ ധണ്ഡിന്റെ നിർണായക ഉത്തരവ്. ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് ആലംസർ ഖുർദിലെ ഏഴാം വാർഡിലേക്ക് പേര് മാറ്റാനുള്ള മമ്തയുടെ അപേക്ഷ നിരസിച്ച ഇലക്ടറൽ രജിസ്ട്രേഷൻ ഓഫീസറുടെ ഉത്തരവ് കോടതി റദ്ദാക്കി. അവർ ആവശ്യപ്പെട്ട വാർഡിലെ വോട്ടർപട്ടികയിലേക്ക് പേര് മാറ്റി ഉൾപ്പെടുത്താനും നിർദേശിച്ചു. വിധിവിവരം 2026 ഓഗസ്റ്റ് 25നാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. എന്നാൽ ഉത്തരവിന്റെ കൃത്യമായ തീയതി ലഭ്യമായ വിവരങ്ങളിൽ വ്യക്തമല്ല.

ആദ്യം അംഗീകരിച്ച അപേക്ഷ പിന്നീട് കാരണമറിയിക്കാതെ നിരസിച്ചു

താൻ സാധാരണ താമസിക്കുന്ന വാർഡിലെ വോട്ടർപട്ടികയിലേക്ക് പേര് മാറ്റണമെന്നായിരുന്നു മമ്തയുടെ അപേക്ഷ. അപേക്ഷ ആദ്യം അംഗീകരിച്ചെങ്കിലും പിന്നീട് തീരുമാനം മാറ്റി. രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലിനെ തുടർന്നാണ് അപേക്ഷ നിരസിച്ചതെന്നായിരുന്നു ഹർജിയിലെ ആരോപണം. എന്നാൽ അപേക്ഷകയ്ക്ക് കാരണം അറിയിക്കുകയോ നിലപാട് വിശദീകരിക്കാൻ അവസരം നൽകുകയോ ചെയ്തിരുന്നില്ല. ഈ നടപടിയാണ് ഹൈക്കോടതിയിൽ ചോദ്യം ചെയ്തത്.

താമസിക്കുന്ന വാർഡിൽ വോട്ടറായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാൻ നിയമപരമായ അവകാശം

രാജസ്ഥാൻ പഞ്ചായത്തീരാജ് നിയമം 1994-ലെ വകുപ്പ് 18(2)(ബി) കോടതി പരിശോധിച്ചു. ഒരു വാർഡിൽ സാധാരണ താമസിക്കുന്ന വ്യക്തിക്ക് ആ വാർഡിലെ വോട്ടർപട്ടികയിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാൻ നിയമപരമായ അവകാശമുണ്ടെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഒരാളുടെ പേര് ചേർക്കാതിരിക്കുകയോ പട്ടികയിൽനിന്ന് നീക്കുകയോ ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പ് അതിന്റെ കാരണം അറിയിക്കണം. ആ വ്യക്തിയുടെ ഭാഗം കേൾക്കാനുള്ള അവസരവും നൽകണം.

കേൾക്കാതെ തീരുമാനമെടുത്തത് സ്വാഭാവിക നീതിയുടെ ലംഘനം

മുൻകൂർ കേൾവിയില്ലാതെ അപേക്ഷ നിരസിച്ചത് സ്വാഭാവിക നീതിയുടെ തത്വങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമാണെന്നാണ് കോടതിയുടെ കണ്ടെത്തൽ. വോട്ടവകാശം നിയമം നൽകുന്ന അവകാശമാണെങ്കിലും ജനാധിപത്യ സംവിധാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഘടകമാണെന്നും കോടതി ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. രേഖപ്പെടുത്താത്ത ബാഹ്യകാരണങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വോട്ടർപട്ടികയിൽ മാറ്റം വരുത്താനാവില്ലെന്നതാണ് വിധിയിൽനിന്ന് വ്യക്തമാകുന്നത്.

എല്ലാ വോട്ടർപട്ടിക തർക്കങ്ങൾക്കും നേരിട്ട് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിക്കാമെന്നല്ല വിധി

ഈ ഉത്തരവിന് ഒരു പ്രധാന പരിധിയുമുണ്ട്. വോട്ടർപട്ടികയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ തർക്കങ്ങളിലും നേരിട്ട് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിക്കാമെന്ന് കോടതി പൊതുവായി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല. ഈ കേസിൽ അപേക്ഷകയ്ക്ക് കേൾവി അവസരം നൽകിയിരുന്നില്ല. അതിനാൽ ചട്ടങ്ങളിലുള്ള നിയമപരമായ അപ്പീൽ മാർഗം പ്രായോഗികമായി ലഭ്യമല്ലാതായ പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തിലാണ് ഹൈക്കോടതി റിട്ട് അധികാരം വിനിയോഗിച്ചത്.

നിരസിക്കൽ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കി; ആവശ്യപ്പെട്ട വാർഡിൽ പേര് ഉൾപ്പെടുത്തണം

ഇലക്ടറൽ രജിസ്ട്രേഷൻ ഓഫീസറുടെ നിരസിക്കൽ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കിയ ഹൈക്കോടതി, മമ്തയുടെ പേര് അവർ ആവശ്യപ്പെട്ട വാർഡിലേക്ക് മാറ്റി വോട്ടർപട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ നിർദേശിച്ചു. ഇതോടെ ബന്ധപ്പെട്ട ഹർജികൾ തീർപ്പായി. ഈ തീരുമാനത്തിനെതിരെ അപ്പീൽ നൽകിയതായി ലഭ്യമായ വിവരങ്ങളിൽ റിപ്പോർട്ടില്ല.

രാജസ്ഥാനിലെ പഞ്ചായത്ത് വോട്ടർപട്ടികയിൽ പേര് ചേർക്കാനും ഒരു വാർഡിൽനിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് മാറ്റാനും അപേക്ഷിക്കുന്നവർക്ക് വിധി പ്രധാനമാണ്. ഇലക്ടറൽ രജിസ്ട്രേഷൻ ഓഫീസർമാർക്കും സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനും നടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിക്കേണ്ട ബാധ്യതയും ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് പ്രതികൂല തീരുമാനം എടുക്കുന്നതിന് മുമ്പ് കാരണം അറിയിക്കുകയും ബന്ധപ്പെട്ട വ്യക്തിയെ കേൾക്കുകയും വേണമെന്ന നടപടിക്രമമാണ് കോടതി ഉറപ്പിച്ചത്.