ലഖ്നൗ, ഓഗസ്റ്റ് 13-

ഒരേ ഓഫീസിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന ഭാര്യാഭർത്താക്കൾക്കിടയിലെ ദാമ്പത്യ തർക്കത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ സംഭവങ്ങളെ സ്ത്രീകൾക്കെതിരായ ജോലിസ്ഥലത്തെ ലൈംഗികാതിക്രമം തടയുന്ന പോഷ് നിയമത്തിന്റെ പരിധിയിൽ കൊണ്ടുവരാനാകുമോ എന്ന നിർണായക ചോദ്യം അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി പരിശോധിക്കും. ജസ്റ്റിസ് പങ്കജ് ഭാട്ടിയയുടെ ബെഞ്ചാണ് വിഷയം പരിഗണിക്കുന്നത്. ഭാര്യ നൽകിയ പരാതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വസ്തുതാന്വേഷണ റിപ്പോർട്ടും കുറ്റപത്രവും ചോദ്യം ചെയ്ത് ഭർത്താവ് നൽകിയ ഹർജിയിലാണ് ഇടക്കാല ഉത്തരവ്. ഭർത്താവിനുവേണ്ടി ആനന്ദ് ദുബേ ഹാജരായി. എതിർകക്ഷികൾക്കുവേണ്ടി അഡീഷണൽ സോളിസിറ്റർ ജനറൽ ഓഫ് ഇന്ത്യ, അശ്വനി കുമാർ സിങ്, ജിതേന്ദ്ര നാരായൺ മിശ്ര, മനീഷ് പാണ്ഡെ എന്നിവർ ഹാജരായി.

ഇത് കേസിലെ അന്തിമവിധിയല്ല. ദാമ്പത്യ തർക്കത്തിൽ നിന്നാണ് നടപടികൾ അടിസ്ഥാനപരമായി ഉണ്ടായതെങ്കിൽ, മറ്റൊരു പ്രത്യേക ലക്ഷ്യത്തിനായി കൊണ്ടുവന്ന പോഷ് നിയമം അതിലേക്ക് പ്രയോഗിക്കാനാകുമോ എന്ന ചോദ്യം വിശദമായി പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്നാണ് കോടതിയുടെ പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ നിലപാട്. അതുവരെ കുറ്റപത്രത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഭർത്താവിനെതിരെ നടക്കുന്ന അച്ചടക്കനടപടികൾ കോടതി സ്റ്റേ ചെയ്തു.

ഒരേ ഓഫീസിലെ ഭാര്യാഭർത്താക്കൾ; 2024 ഒക്ടോബർ 9ലെ സംഭവമാണ് പോഷ് പരാതിയിലേക്ക് നയിച്ചത്

ഭാര്യയും ഭർത്താവും ഒരേ ഓഫീസിലാണ് ജോലി ചെയ്തിരുന്നത്. 2023 മാർച്ച് 11നാണ് ഇരുവരുടെയും വിവാഹം നടന്നതെന്ന് പിന്നീട് നൽകിയ എഫ്‌ഐആറിൽ വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. ഹേംകുണ്ഡ് സാഹിബിലേക്കുള്ള യാത്രയ്ക്കിടെ ഇരുവരും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിൽ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടായെന്നാണ് കോടതി രേഖകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള റിപ്പോർട്ട്. തുടർന്ന് 2024 ഒക്ടോബർ 9ന് ഓഫീസിൽ മറ്റുള്ളവരുടെ മുന്നിൽ ഭർത്താവ് മോശം ഭാഷ ഉപയോഗിക്കുകയും അപമാനകരമായ പരാമർശങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്തുവെന്ന് ഭാര്യ പോഷ് പരാതിയിൽ ആരോപിച്ചു. എന്നാൽ ഇരുവരും ഭാര്യാഭർത്താക്കൾ ആണെന്ന വിവരം ആ പരാതിയിൽ വെളിപ്പെടുത്തിയിരുന്നില്ല.

2024 ഡിസംബർ 28ന് ഭാര്യ മറ്റൊരു എഫ്‌ഐആറും നൽകി. ജാതി അധിക്ഷേപം, സ്ത്രീധന ആവശ്യം, ശാരീരികവും വാക്കാലുമുള്ള പീഡനം തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങളാണ് അതിൽ ഉന്നയിച്ചത്. ഈ എഫ്‌ഐആറിലാണ് ഇരുവരുടെയും വിവാഹം 2023 മാർച്ച് 11ന് നടന്നതായി രേഖപ്പെടുത്തിയതെന്നും കോടതി ശ്രദ്ധിച്ചു.

ഭാര്യയാണെങ്കിലും ജോലിസ്ഥലത്ത് അപമാനിക്കാൻ അവകാശമില്ലെന്ന് പോഷ് സമിതി

പരാതി പരിശോധിച്ച പോഷ് സമിതി, 2024 ഒക്ടോബർ 9ലെ സംഭവത്തിന് മുമ്പുതന്നെ ദമ്പതികൾക്കിടയിൽ തർക്കമുണ്ടായിരുന്നതായി കണ്ടെത്തി. ഇവരുടെ വിവാഹബന്ധം സഹപ്രവർത്തകർക്ക് പിന്നീട് അറിയാമായിരുന്നുവെന്നും സമിതി രേഖപ്പെടുത്തി. സാഹചര്യം മനസ്സിലാക്കിയ മാനേജ്മെന്റിന് ഇരുവരെയും വ്യത്യസ്ത ഓഫീസുകളിലേക്ക് മാറ്റുന്നതിനെക്കുറിച്ച് സ്വമേധയാ ആലോചിക്കാമായിരുന്നുവെന്നും സമിതി അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.

ദാമ്പത്യ പ്രശ്നം ഒരാളെ മാനസിക സമ്മർദത്തിലാക്കിയാലും ജോലിസ്ഥലത്ത് മറ്റൊരാളെ അപമാനിക്കാൻ അതുകൊണ്ട് അവകാശം ലഭിക്കില്ലെന്നായിരുന്നു സമിതിയുടെ നിലപാട്. ഒരേ സ്ഥാപനത്തിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന വനിത സ്വന്തം ഭാര്യയാണെന്ന കാരണത്താൽ വീട്ടിലെ ബന്ധത്തിന്റെ രീതിയിൽ ഓഫീസിലും പെരുമാറാൻ ഭർത്താവിന് അവകാശമില്ലെന്നും സമിതി വ്യക്തമാക്കി.

മോശം പരാമർശങ്ങളും ഭാര്യയുടെ ബാഗ് പരിശോധിച്ചതും സമിതി ഭർത്താവിനെതിരെ രേഖപ്പെടുത്തി

ഭർത്താവ് തുടർച്ചയായി നടത്തിയതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ട പിറുപിറുക്കലുകളും ആക്ഷേപകരമായ പരാമർശങ്ങളും പോഷ് നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് രണ്ട് എൻ ഉപവകുപ്പ് അഞ്ച് പ്രകാരമുള്ള പരിധിയിൽ വരുമെന്നായിരുന്നു സമിതിയുടെ കണ്ടെത്തൽ. ഭാര്യയാണെന്ന ധാരണയിൽ അവരുടെ സമ്മതമില്ലാതെ ബാഗ് പരിശോധിക്കാനും പഴ്‌സ് എടുക്കാനും തനിക്ക് അവകാശമുണ്ടെന്ന രീതിയിൽ ഭർത്താവ് പെരുമാറിയതായും സമിതി രേഖപ്പെടുത്തി.

ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ബാധകമായ പെരുമാറ്റ, അച്ചടക്ക, അപ്പീൽ ചട്ടങ്ങൾ പ്രകാരം ഭർത്താവിനെതിരെ നടപടി സ്വീകരിക്കണമെന്ന് സമിതി ശുപാർശ ചെയ്തു. ഒരു വർഷത്തിലേറെയായി വിവാഹബന്ധം വെളിപ്പെടുത്താതിരുന്നതിന് ഭാര്യയ്ക്കും ഭർത്താവിനുമെതിരെ നടപടി വേണമെന്നും സമിതി ശുപാർശ ചെയ്തിരുന്നു.

ദാമ്പത്യ പ്രശ്നം തീർക്കാൻ പോഷ് നിയമം ഉപയോഗിച്ചെന്ന് ഭർത്താവ്; ഓഫീസ് പെരുമാറ്റമാണ് വിഷയമെന്ന് എതിർകക്ഷികൾ

ദാമ്പത്യ തർക്കത്തെ പോഷ് നിയമത്തിലേക്ക് വലിച്ചിഴച്ചുവെന്നായിരുന്നു ഭർത്താവിന്റെ പ്രധാന വാദം. വ്യക്തിപരമായ കണക്കുതീർക്കാൻ പോഷ് നിയമവും ഭാരതീയ ന്യായ സംഹിതയിലെ വ്യവസ്ഥകളും ദുരുപയോഗം ചെയ്തുവെന്നും തനിക്കെതിരെ പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ കേസ് പോലും നിലനിൽക്കില്ലെന്നും ഹർജിയിൽ വാദിച്ചു.

എന്നാൽ സംഭവം ഓഫീസിനുള്ളിലാണെന്നും അന്വേഷണ സമിതി ഭർത്താവിന്റെ പെരുമാറ്റത്തെക്കുറിച്ച് കണ്ടെത്തലുകൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും എതിർകക്ഷികൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. പോഷ് പരാതിയിൽ വിവാഹബന്ധം വ്യക്തമാക്കിയില്ലെന്നത് മാത്രം നിയമപ്രകാരമുള്ള നടപടിയെ ബാധിക്കില്ലെന്നായിരുന്നു ഭാര്യയുടെ അഭിഭാഷകന്റെ വാദം.

പോഷ് നിയമത്തിന്റെ ലക്ഷ്യവും ദാമ്പത്യ തർക്കവും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തി പരിശോധിക്കുമെന്ന് കോടതി

ഇരുവിഭാഗത്തിന്റെയും വാദങ്ങൾ കേട്ട ശേഷമാണ് ജസ്റ്റിസ് പങ്കജ് ഭാട്ടിയ നിർണായക ചോദ്യം ഉന്നയിച്ചത്. അടിസ്ഥാനപരമായി ദാമ്പത്യ തർക്കത്തിൽ നിന്ന് ഉടലെടുത്ത നടപടികളെ മറ്റൊരു പ്രത്യേക ലക്ഷ്യത്തിനായി രൂപപ്പെടുത്തിയ പോഷ് നിയമത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാനാകുമോ എന്നത് പരിശോധിക്കേണ്ട വിഷയമാണെന്ന് കോടതി പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ വിലയിരുത്തി.

എതിർകക്ഷികൾ നാലാഴ്ചയ്ക്കകം സത്യവാങ്മൂലം നൽകണം. അതിനുശേഷം ഭർത്താവിന് രണ്ടാഴ്ചയ്ക്കകം മറുപടി സത്യവാങ്മൂലം നൽകാം. അതുവരെ കുറ്റപത്രത്തിന്റെ തുടർച്ചയായി ഭർത്താവിനെതിരെ നടത്തുന്ന അച്ചടക്കനടപടികൾ സ്റ്റേ ചെയ്യണമെന്നാണ് കോടതി ഉത്തരവ്. അതിനാൽ ഇപ്പോൾ പോഷ് പരാതി റദ്ദാക്കിയിട്ടില്ല; അന്വേഷണ സമിതിയുടെ കണ്ടെത്തലുകളും അന്തിമമായി അസാധുവാക്കിയിട്ടില്ല.

അന്തിമവിധി വരുംവരെ ഭർത്താവിനെതിരെ അച്ചടക്കനടപടി മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാനാവില്ല

കേസിന്റെ നിലവിലെ അന്തിമ സ്ഥിതി ഇതാണ്: ഭർത്താവിന് താൽക്കാലിക സംരക്ഷണം ലഭിച്ചു. കുറ്റപത്രത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള അച്ചടക്കനടപടി തുടർ ഉത്തരവുണ്ടാകുന്നതുവരെ നിർത്തിവച്ചിരിക്കണം. എന്നാൽ ഭാര്യയുടെ പരാതി തെറ്റാണെന്നോ പോഷ് നിയമം ഭാര്യാഭർത്താക്കൾക്കിടയിലെ സംഭവങ്ങൾക്ക് ഒരിക്കലും ബാധകമാകില്ലെന്നോ ഹൈക്കോടതി ഇപ്പോൾ വിധിച്ചിട്ടില്ല. ആ നിയമപ്രശ്നമാണ് തുടർവാദത്തിൽ തീരുമാനിക്കേണ്ടത്.

ജോലിസ്ഥലത്തെ ദാമ്പത്യ തർക്കങ്ങളിൽ പോഷ് നിയമത്തിന്റെ പരിധി വ്യക്തമാക്കാൻ അന്തിമവിധി നിർണായകമാകും

നിയമപരമായി ഈ ഇടക്കാല ഉത്തരവ് പോഷ് നിയമത്തിന്റെ പരിധി മാറ്റുന്ന അന്തിമ നിയമപ്രഖ്യാപനമല്ല. അതിനാൽ ഉത്തർപ്രദേശിലെ പോഷ് സമിതികൾക്കോ തൊഴിലുടമകൾക്കോ പുതിയ പൊതുനിയമം നിലവിൽ വന്നതായി കണക്കാക്കാനാവില്ല. എന്നാൽ ദാമ്പത്യ തർക്കവും ജോലിസ്ഥലത്തെ ലൈംഗികാതിക്രമ ആരോപണവും ഒരുമിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഏത് ഘടകമാണ് പോഷ് നിയമത്തിന്റെ പരിധി നിർണയിക്കുക എന്നതിൽ അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതിയുടെ അന്തിമ തീരുമാനം സംസ്ഥാനത്തെ സമാന പരാതികളുടെ പരിശോധനയ്ക്ക് പ്രധാന നിയമവ്യാഖ്യാനമാകാം.