ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഓഗസ്റ്റ് 12-
ശിവസേനയിലെ നിയമസഭാകക്ഷിയിലുണ്ടായ പിളർപ്പ് പാർട്ടിയുടെ അടിസ്ഥാന സംഘടനയിലേക്കും അംഗത്വത്തിലേക്കും പടർന്നിട്ടുണ്ടോ എന്നത് പരിശോധിക്കാനാകുമെന്ന സുപ്രധാന നിരീക്ഷണവുമായി സുപ്രീംകോടതി. എന്നാൽ ഇക്കാര്യത്തിൽ കോടതി അന്തിമവിധി പറഞ്ഞിട്ടില്ല. 2026 ഓഗസ്റ്റ് 12-ലെ വാദം കേൾക്കലിലാണ് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സൂര്യകാന്ത്, ജസ്റ്റിസ് ജോയ്മല്യ ബാഗ്ചി, ജസ്റ്റിസ് വി. മോഹന എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ച് വിഷയം പരിശോധിച്ചത്. ഉദ്ധവ് താക്കറെ വിഭാഗത്തിനായി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകരായ കപിൽ സിബലും ദേവദത്ത് കാമത്തും ഹാജരായി. എതിർകക്ഷികൾക്കായി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകരായ നീരജ് കിഷൻ കൗളും മനീന്ദർ സിങ്ങും ഹാജരായി. സുനിൽ പ്രഭു–ഏകനാഥ് ഷിൻഡെ കേസും ബന്ധപ്പെട്ട ഹർജികളുമാണ് ബെഞ്ചിന്റെ പരിഗണനയിലുള്ളത്.
നിയമസഭയിലെ പിളർപ്പ് മാത്രം പോരേ, സംഘടനയിലും അതിന്റെ പ്രതിഫലനം വേണോ?
ഏകനാഥ് ഷിൻഡെ വിഭാഗത്തെ ഔദ്യോഗിക ശിവസേനയായി അംഗീകരിക്കുകയും ‘വില്ലും അമ്പും’ ചിഹ്നം അനുവദിക്കുകയും ചെയ്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷൻ തീരുമാനത്തെയാണ് ഉദ്ധവ് താക്കറെ ചോദ്യം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. അംഗീകൃത രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയിലെ രണ്ട് വിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള പേരും ചിഹ്നവും സംബന്ധിച്ച തർക്കം തീർപ്പാക്കാൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചിഹ്ന ഉത്തരവിലെ പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡിക കമ്മിഷന് അധികാരം നൽകുന്നു. എന്നാൽ ശിവസേനയിൽ പിളർപ്പ് ഉണ്ടായത് നിയമസഭാകക്ഷിയിലാണെന്നും അതിന്റെ പേരിൽ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയിലും പിളർപ്പുണ്ടായെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കാൻ കമ്മിഷന് അധികാരമില്ലെന്നുമാണ് ഉദ്ധവ് വിഭാഗത്തിന്റെ വാദം.
ജസ്റ്റിസ് ജോയ്മല്യ ബാഗ്ചി വാദത്തിനിടെ നിർണായകമായ ഒരു സാധ്യത ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. പിളർപ്പ് നിയമസഭാകക്ഷിയിൽ ആരംഭിച്ചാലും അതിന്റെ വിള്ളൽ പാർട്ടിയുടെ അടിസ്ഥാന സംഘടനയിലേക്കും പടരാമെന്ന് അദ്ദേഹം നിരീക്ഷിച്ചു. നിയമസഭാകക്ഷിയിലെ പിളർപ്പ് മാത്രമാണ് യഥാർഥ പാർട്ടിയെ തിരിച്ചറിയാനുള്ള പരീക്ഷണമെന്ന് ഭരണഘടനാ ബെഞ്ചിന്റെ സുഭാഷ് ദേശായി വിധി പറയുന്നില്ലെന്നും, ആ പിളർപ്പ് സംഘടനയിലും പ്രാഥമിക അംഗത്വത്തിലും പ്രതിഫലിച്ചിട്ടുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കുന്നത് വിലക്കിയിട്ടില്ലെന്നുമായിരുന്നു ബെഞ്ചിന്റെ നിരീക്ഷണം. വിഷയം കൂടുതൽ പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
ചിഹ്നത്തിനായി സമീപിച്ച ദിവസത്തെ സംഘടനാബലം നിർണായകമെന്ന് ഉദ്ധവ് വിഭാഗം
കപിൽ സിബലിന്റെ വാദമനുസരിച്ച്, ഷിൻഡെ വിഭാഗം ചിഹ്നത്തിനായി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷനെ സമീപിച്ച 2022 ജൂലൈ 19 ആണ് നിർണായക തീയതി. അന്ന് രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ പിളർപ്പുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് തീരുമാനിക്കാൻ കമ്മിഷന്റെ മുന്നിൽ മതിയായ വസ്തുതകളുണ്ടായിരുന്നില്ലെന്നാണ് വാദം. നിയമസഭയിലെ പിന്തുണയ്ക്കപ്പുറം, കമ്മിഷനെ സമീപിച്ച സമയത്ത് നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന രാഷ്ട്രീയ സംഘടനയിൽ തങ്ങൾക്ക് പിന്തുണയുണ്ടെന്ന് എതിർവിഭാഗം കാണിക്കേണ്ടതാണെന്ന നിലയിലാണ് സിബലിന്റെ വാദമെന്ന് ജസ്റ്റിസ് ബാഗ്ചി ചുരുക്കി പറഞ്ഞു.
അതേസമയം, പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡിക പ്രകാരമുള്ള അപേക്ഷ ലഭിക്കുന്ന തീയതിയിൽ തന്നെ കാര്യങ്ങൾ മരവിപ്പിക്കണമോ, അതിനുശേഷമുണ്ടാകുന്ന സംഭവവികാസങ്ങളും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷന് കണക്കിലെടുക്കാമോ എന്ന ചോദ്യവും സുപ്രീംകോടതി പരിശോധിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ തന്നെ കമ്മിഷന് അധികാരമില്ലെന്ന് പൂർണമായി പറയുന്നത് ശരിയായിരിക്കണമെന്നില്ലെന്ന് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സൂര്യകാന്ത് നിരീക്ഷിച്ചു. കമ്മിഷൻ അധികാരം തെറ്റായി വിനിയോഗിച്ചോ അതിന്റെ സമീപനം തെറ്റായിരുന്നോ എന്നത് വേറിട്ട പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാക്കാവുന്ന വിഷയമാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
2018-ലെ പാർട്ടി ഭരണഘടന അവഗണിച്ചെന്ന് കപിൽ സിബൽ
2018-ൽ ഭേദഗതി ചെയ്ത ശിവസേന ഭരണഘടന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷനെ അറിയിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അത് രേഖകളിലില്ലെന്ന നിലപാടാണ് കമ്മിഷൻ സ്വീകരിച്ചതെന്ന് സിബൽ വാദിച്ചു. അന്നത്തെ നിയമപ്രകാരം ഭേദഗതി ചെയ്ത പാർട്ടി ഭരണഘടന കമ്മിഷനെ അറിയിക്കണമെന്ന നിർബന്ധം ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും ശിവസേന അത് അറിയിച്ചിരുന്നുവെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം. പാർട്ടിയിലെ 12 ഉപനേതാക്കളെ നാമനിർദേശം ചെയ്യുമ്പോൾ 21 ഉപനേതാക്കളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതാണെന്നും സിബൽ കോടതിയിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. പാർട്ടി പ്രമുഖൻ, ദേശീയ കാര്യകാരിണി, തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്ന ഉപനേതാക്കൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന നയരൂപീകരണ സംവിധാനം ജനാധിപത്യപരമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നതാണെന്നും അദ്ദേഹം വാദിച്ചു.
നിയമസഭാകക്ഷിക്ക് പാർട്ടിയുടെ തന്നെ സ്വത്വം മാറ്റാനാകുമോ എന്ന ഭരണഘടനാ ചോദ്യം
നിയമസഭാകക്ഷിയിലെ പിളർപ്പിന് രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയുടെ സ്വത്വം തന്നെ മാറ്റാൻ കഴിയുന്ന രീതിയിൽ നിയമം വ്യാഖ്യാനിക്കരുതെന്നാണ് ഉദ്ധവ് വിഭാഗത്തിന്റെ പ്രധാന വാദം. അത്തരമൊരു സമീപനം നിയമസഭാകക്ഷിയിലെ ഒരു വിഭാഗത്തിന് അധികാരത്തിലുള്ള മറ്റൊരു രാഷ്ട്രീയ ശക്തിയുമായി ചേർന്ന് പുതിയ സർക്കാർ രൂപീകരിക്കാനും പിന്നീട് തങ്ങളാണ് യഥാർഥ പാർട്ടിയെന്ന് അവകാശപ്പെടാനും വഴിയൊരുക്കുമെന്ന് കപിൽ സിബൽ വാദിച്ചു. ഇത് ജനാധിപത്യ സംവിധാനത്തെ തന്നെ ദുർബലപ്പെടുത്തുമെന്ന ഭരണഘടനാപരമായ ആശങ്കയും അദ്ദേഹം കോടതിക്ക് മുന്നിൽ ഉന്നയിച്ചു.
ഷിൻഡെ വിഭാഗത്തിന് ചിഹ്നം നൽകിയ തീരുമാനം ഇപ്പോഴും സുപ്രീംകോടതിയുടെ പരിശോധനയിൽ
2026 ഓഗസ്റ്റ് 12-ലെ നടപടിയിൽ ഷിൻഡെ വിഭാഗത്തിന് ശിവസേനയുടെ പേരും ‘വില്ലും അമ്പും’ ചിഹ്നവും നൽകിയ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷൻ തീരുമാനം സുപ്രീംകോടതി റദ്ദാക്കിയിട്ടില്ല; ശരിവച്ചിട്ടുമില്ല. അതിനാൽ ഇപ്പോഴത്തെ കോടതി നടപടിയെ അന്തിമവിധിയായി കാണാനാവില്ല. ഷിൻഡെ വിഭാഗം എം.എൽ.എമാരെ കൂറുമാറ്റ നിരോധന നിയമപ്രകാരം അയോഗ്യരാക്കാതിരുന്ന മഹാരാഷ്ട്ര സ്പീക്കറുടെ തീരുമാനത്തെ ചോദ്യം ചെയ്ത സുനിൽ പ്രഭുവിന്റെ ഹർജിയും ബെഞ്ചിന് മുന്നിലുണ്ട്. വാദം 2026 ഓഗസ്റ്റ് 13-ന് ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടിന് തുടരുമെന്നാണ് 2026 ഓഗസ്റ്റ് 12-ലെ നടപടിയുടെ അവസാനം അറിയിച്ചത്.
അന്തിമവിധി പാർട്ടി പിളർപ്പും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷന്റെ അധികാരവും വിലയിരുത്തുന്ന മാനദണ്ഡം വ്യക്തമാക്കും
ഈ ഘട്ടത്തിൽ ഉണ്ടായ മാറ്റം നിയമത്തിൽ അന്തിമമായി വന്ന മാറ്റമല്ല; സുപ്രീംകോടതി പരിശോധിക്കുന്ന ചോദ്യത്തിന്റെ പരിധി കൂടുതൽ വ്യക്തമായതാണ്. നിയമസഭാകക്ഷിയിൽ ആരംഭിക്കുന്ന പിളർപ്പ് പാർട്ടി സംഘടനയിലും പ്രാഥമിക അംഗത്വത്തിലും യഥാർഥമായി പ്രതിഫലിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അത് പരിശോധിക്കാമോ, അത്തരമൊരു സാഹചര്യത്തിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷന്റെ പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡികയിലെ അധികാരം എപ്പോൾ ആരംഭിക്കും, ചിഹ്നാവകാശം തീരുമാനിക്കുമ്പോൾ ഏത് സമയത്തെ വസ്തുതകൾ പരിഗണിക്കണം എന്നിവയാണ് അന്തിമതീർപ്പിൽ നിർണായകമാകുക. രാജ്യത്തെ അംഗീകൃത രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളിലെ ഭാവി പേരും ചിഹ്നവും സംബന്ധിച്ച തർക്കങ്ങളിൽ ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് സുപ്രീംകോടതി നൽകുന്ന അന്തിമ ഉത്തരത്തിന് മുൻവിധിമൂല്യം ഉണ്ടാകും. എന്നാൽ 2026 ഓഗസ്റ്റ് 12-ലെ വാദം കേൾക്കലിൽ ഈ വിഷയങ്ങളിൽ അന്തിമ നിയമനിലപാട് പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല.
