ബെംഗളൂരു, ഓഗസ്റ്റ് 12-

ഫാ. കെ. ജെ. തോമസ് വധക്കേസിൽ മുൻ പ്രോസിക്യൂഷൻ ഡയറക്ടർ സദാശിവ മൂർത്തിയെ സ്പെഷ്യൽ പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടറായി നിയമിക്കുകയും പിന്നീട് വീണ്ടും നിയമിക്കുകയും ചെയ്ത സർക്കാർ നടപടികൾ കർണാടക ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി. ജസ്റ്റിസ് സൂരജ് ഗോവിന്ദരാജാണ് ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചത്. പ്രത്യേക സാഹചര്യമുണ്ടെങ്കിൽ സർക്കാരിന് സ്വന്തം തീരുമാനപ്രകാരം സ്പെഷ്യൽ പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടറെ നിയമിക്കാമെങ്കിലും പരാതിക്കാരന്റെ പ്രത്യേക ആവശ്യപ്രകാരം അത്തരമൊരു നിയമനം നടത്താനാകില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ക്രിമിനൽ വിചാരണയിൽ പാലിക്കേണ്ട നിഷ്പക്ഷതയ്ക്ക് ഇത് വിരുദ്ധമാണെന്നാണ് വിധിയുടെ കാതൽ.

ഫാ. തോമസ് വധക്കേസിലെ പ്രതികളാണ് സദാശിവ മൂർത്തിയുടെ നിയമനത്തെ ചോദ്യം ചെയ്തത്. കർണാടക സർക്കാരും കേസിലെ പരാതിക്കാരനായ സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് പൊന്തിഫിക്കൽ സെമിനാരി സെക്രട്ടറിയും എതിർകക്ഷികളായി. ഈ കേസിൽ സദാശിവ മൂർത്തിയെ തന്നെ സ്പെഷ്യൽ പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടറായി തുടരേണ്ട പ്രത്യേക സാഹചര്യം സർക്കാർ തെളിയിച്ചില്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. നിയമനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സർക്കാർ തീരുമാനത്തിൽ ആവശ്യമായ സ്വതന്ത്രമായ പരിശോധന നടന്നിട്ടില്ലെന്നും കോടതി വിലയിരുത്തി.

പരാതിക്കാരൻ പ്രതിഫലം നൽകുന്നത് പ്രോസിക്യൂട്ടറുടെ നിഷ്പക്ഷതയിൽ സംശയം സൃഷ്ടിക്കുമെന്ന് കോടതി

സ്പെഷ്യൽ പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടറുടെ പ്രതിഫലം നൽകാമെന്ന് സെമിനാരി സെക്രട്ടറി സമ്മതിച്ചതിനെയും കോടതി ഗൗരവമായി കണ്ടു. പരാതിക്കാരന് പ്രോസിക്യൂട്ടർക്ക് നേരിട്ട് പ്രതിഫലം നൽകാൻ അനുമതി നൽകിയാൽ ഇരുവരും തമ്മിൽ അഭിഭാഷകൻ–കക്ഷി ബന്ധത്തിന്റെ സ്വഭാവം രൂപപ്പെടുമെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു. അത് പ്രോസിക്യൂട്ടറുടെ നിഷ്പക്ഷതയെക്കുറിച്ച് ന്യായമായ സംശയം സൃഷ്ടിക്കുകയും വിചാരണയുടെ നീതിപൂർവമായ നടത്തിപ്പിനെ ബാധിക്കുകയും ചെയ്യുമെന്ന് ജസ്റ്റിസ് സൂരജ് ഗോവിന്ദരാജ് വ്യക്തമാക്കി. അതിനാൽ ഈ രീതിയിലുള്ള നിയമനം നിയമപരമായി നിലനിൽക്കില്ലെന്നാണ് കോടതി കണ്ടെത്തിയത്.

2014-ൽ സദാശിവ മൂർത്തിയെ നിയമിച്ചു; മാറ്റിയശേഷം 2023-ൽ വീണ്ടും അതേ നിയമനം

2013 ഏപ്രിൽ ഒന്നിനാണ് യശ്വന്ത്പുര പൊലീസ് ഫാ. കെ. ജെ. തോമസിന്റെ കൊലപാതകവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്തത്. സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് പൊന്തിഫിക്കൽ സെമിനാരിയുടെ റെക്ടറായിരുന്നു ഫാ. തോമസ്. പാട്രിക് സേവ്യർ നൽകിയ പരാതിയിലായിരുന്നു കേസ്. പൊലീസ് പിന്നീട് കുറ്റപത്രം സമർപ്പിച്ചു.

പരാതിക്കാരന്റെ ആവശ്യത്തെ തുടർന്ന് 2014 മേയ് ഏഴിന് സദാശിവ മൂർത്തിയെ സ്പെഷ്യൽ പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടറായി നിയമിച്ചു. 2020 സെപ്റ്റംബറിൽ അദ്ദേഹത്തെ മാറ്റി ചിന്നപ്പ ഹർസൂറിനെ നിയമിച്ചു. 2022 ജൂലൈയിൽ ഹർസൂറിനെയും മാറ്റിയതോടെ വിചാരണക്കോടതിയിലെ സാധാരണ പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടർക്കാണ് കേസ് നൽകിയത്. പിന്നീട് സദാശിവ മൂർത്തിയെ വീണ്ടും നിയമിക്കണമെന്ന് പരാതിക്കാരൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ആ ആവശ്യം 2023 മാർച്ച് 17ന് ആദ്യം നിരസിച്ചെങ്കിലും അതേ മാസം പിന്നീട് സർക്കാർ സദാശിവ മൂർത്തിയെ വീണ്ടും നിയമിച്ചു. ഈ നടപടിയാണ് ഇപ്പോൾ ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കിയത്.

പ്രത്യേക പ്രോസിക്യൂട്ടർ വേണമെന്ന് തീരുമാനിക്കേണ്ടത് സർക്കാർ; പരാതിക്കാരന്റെ ഇഷ്ടം നിർണായകമാകരുത്

ഒരു കേസിന്റെ സങ്കീർണതയോ പ്രത്യേക നിയമപരിജ്ഞാനത്തിന്റെ ആവശ്യമോ കണക്കിലെടുത്ത് സ്പെഷ്യൽ പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടറെ നിയമിക്കാനുള്ള അധികാരം സർക്കാരിനുണ്ടെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. എന്നാൽ ആരെ നിയമിക്കണമെന്ന കാര്യത്തിൽ പരാതിക്കാരന്റെ പ്രത്യേക ആവശ്യം സർക്കാർ തീരുമാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമാകരുത്. പ്രോസിക്യൂട്ടറുടെ ഉത്തരവാദിത്തം പരാതിക്കാരന്റെ താൽപര്യം മാത്രം സംരക്ഷിക്കുകയല്ല; നീതിപൂർവമായ ക്രിമിനൽ വിചാരണയ്ക്ക് സഹായിക്കുകയാണെന്ന തത്വമാണ് വിധിയുടെ അടിസ്ഥാനം.

സദാശിവ മൂർത്തിയെ തന്നെ വേണമെന്നതിന് പ്രത്യേക കാരണം കണ്ടെത്താനായില്ല

സദാശിവ മൂർത്തിയുടെ നിയമനത്തിന് ആവശ്യമായ പ്രത്യേക സാഹചര്യം സർക്കാർ രേഖകളിൽ നിന്ന് സ്ഥാപിക്കാനായില്ലെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു. തീരുമാനമെടുക്കുമ്പോൾ ആവശ്യമായ രീതിയിൽ വസ്തുതകൾ പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെന്ന കണ്ടെത്തലിനൊപ്പം, പരാതിക്കാരൻ തന്നെ പ്രോസിക്യൂട്ടറുടെ പ്രതിഫലം വഹിക്കുന്ന ക്രമീകരണവും കോടതി പരിഗണിച്ചു. ഇവ രണ്ടും ചേർന്നപ്പോൾ പ്രോസിക്യൂഷന്റെ നിഷ്പക്ഷതയെക്കുറിച്ച് ന്യായമായ ആശങ്ക ഉയരുന്നുവെന്നാണ് കോടതി വിലയിരുത്തിയത്. അതിനാലാണ് നിയമനവും പുനർനിയമനവും റദ്ദാക്കിയത്.

ഫാ. തോമസ് വധക്കേസിലെ വിചാരണ തുടരും; പ്രത്യേക പ്രോസിക്യൂട്ടറുടെ നിയമനമാണ് റദ്ദായത്

ഹൈക്കോടതിയുടെ ഉത്തരവ് ഫാ. കെ. ജെ. തോമസ് വധക്കേസോ അതിലെ കുറ്റപത്രമോ റദ്ദാക്കുന്നതല്ല. സദാശിവ മൂർത്തിയെ സ്പെഷ്യൽ പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടറായി നിയമിച്ച സർക്കാർ നടപടിക്കാണ് തിരിച്ചടി. അതിനാൽ വധക്കേസിന്റെ വിചാരണ നിയമപ്രകാരം തുടരും. സദാശിവ മൂർത്തിയുടെ നിയമനം നിലനിൽക്കില്ല എന്നതാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ഉത്തരവിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഫലം.

കർണാടകത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രോസിക്യൂട്ടർമാരുടെ നിയമനത്തിന് നിഷ്പക്ഷത പ്രധാന മാനദണ്ഡമാകും

ഹൈക്കോടതി വിധിയായതിനാൽ കർണാടകത്തിൽ സ്പെഷ്യൽ പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടർമാരെ നിയമിക്കുന്ന സർക്കാർ നടപടികളുടെ നിയമപരമായ പരിശോധനയിൽ ഈ വിധി പ്രധാനമാണ്. പരാതിക്കാരന് ഒരു പ്രത്യേക അഭിഭാഷകനെ സർക്കാർ പ്രോസിക്യൂട്ടറായി നിയമിപ്പിക്കാനുള്ള അവകാശമുണ്ടെന്ന നിലപാടിന് വിധി അംഗീകാരം നൽകുന്നില്ല. സാമൂഹികതലത്തിൽ ഇരയ്ക്കും പരാതിക്കാരനും നീതി ഉറപ്പാക്കുന്നതിനൊപ്പം പ്രതിക്ക് നിഷ്പക്ഷമായ വിചാരണ ലഭിക്കണമെന്ന തുലനം കോടതി ഊന്നിപ്പറയുന്നു. ജുഡീഷ്യറിയുടെ തലത്തിൽ, സർക്കാർ പ്രോസിക്യൂട്ടർ ഒരു സ്വകാര്യകക്ഷിയുടെ അഭിഭാഷകനായി മാറരുതെന്ന നിഷ്പക്ഷതാ തത്വത്തിനാണ് വിധി കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്.