ന്യൂഡൽഹി / 2026  / ഓഗസ്റ്റ് 9

കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ ഓൺലൈൻ പൊതുവാങ്ങൽ സംവിധാനമായ ഗവൺമെന്റ് ഇ-മാർക്കറ്റ്‌പ്ലേസ്, അഥവാ ജെം, പത്ത് വർഷം പൂർത്തിയാക്കി പതിനൊന്നാം വർഷത്തിലേക്ക് കടക്കുകയാണ്. 2016 ഓഗസ്റ്റ് 9-നാണ് സംവിധാനം ആരംഭിച്ചത്. സർക്കാർ വാങ്ങലിലെ കടലാസ് നടപടികളും നീണ്ട അനുമതി സംവിധാനവും കുറച്ച്, മുഴുവൻ നടപടികളും ഡിജിറ്റലാക്കുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം.

ജെമിലൂടെ കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന മന്ത്രാലയങ്ങൾ, വകുപ്പുകൾ, പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങൾ, സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ, തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾ, പഞ്ചായത്തുകൾ, സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവ സാധനങ്ങളും സേവനങ്ങളും വാങ്ങുന്നു. വിൽപ്പനക്കാരുടെ രജിസ്ട്രേഷൻ മുതൽ ഉൽപ്പന്ന പട്ടിക, ലേലം, കരാർ, വിതരണം, പണമടയ്ക്കൽ വരെ ഒരേ സംവിധാനത്തിലൂടെയാണ് നടക്കുന്നത്. ഇതിലൂടെ സുതാര്യതയും മത്സരവും വർധിപ്പിക്കാനും ഇടപാട് ചെലവ് കുറയ്ക്കാനും കഴിഞ്ഞതായി കേന്ദ്ര സർക്കാർ പറയുന്നു.

ആഗോള തലത്തിലെ മികച്ച പൊതുവാങ്ങൽ മാതൃകകൾ പഠിച്ചാണ് സംവിധാനം വികസിപ്പിച്ചത്. ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ ഏകീകൃതവും ബുദ്ധിമാനുമായ പൊതുവാങ്ങൽ സംവിധാനത്തിലേക്കാണ് ജെമിന്റെ അടുത്ത നീക്കം. കൃത്രിമ ബുദ്ധി ഉൾപ്പെടെയുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യയും കൂടുതൽ വ്യാപകമായ പങ്കാളിത്തവും ഉപയോഗിച്ച് സുതാര്യതയും കാര്യക്ഷമതയും ഉയർത്താനാണ് ലക്ഷ്യം.

20 ലക്ഷം കോടി രൂപയുടെ വാങ്ങൽ

ജെമിൽ 1.37 ലക്ഷത്തിലധികം സർക്കാർ വാങ്ങൽ സ്ഥാപനങ്ങളുണ്ട്. ഏകദേശം 25 ലക്ഷം വിൽപ്പനക്കാരും സേവനദാതാക്കളും സംവിധാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു. ഇതുവരെ ജെമിലൂടെ നടന്ന മൊത്തം സർക്കാർ വാങ്ങലിന്റെ മൂല്യം 20 ലക്ഷം കോടി രൂപയ്ക്ക് മുകളിലെത്തി. 10,660-ലധികം ഉൽപ്പന്ന വിഭാഗങ്ങളും 350 സേവന വിഭാഗങ്ങളും സംവിധാനത്തിലുണ്ട്.

മെഡിക്കൽ ഉപകരണങ്ങൾ, ഫർണിച്ചർ, കംപ്യൂട്ടറുകൾ, അഗ്നിസുരക്ഷാ ഉപകരണങ്ങൾ, കരകൗശല വസ്തുക്കൾ എന്നിവയ്ക്കൊപ്പം ഗതാഗതം, ഭക്ഷണവിതരണം, വാഹന വാടക, മനുഷ്യവിഭവ സേവനങ്ങൾ എന്നിവയും ജെമിലൂടെ ലഭ്യമാണ്. നേരിട്ടുള്ള വാങ്ങൽ, താരതമ്യ വാങ്ങൽ, ഇലക്ട്രോണിക് ലേലം, റിവേഴ്സ് ലേലം തുടങ്ങിയ മാർഗങ്ങളും സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കാം.

പ്രതിരോധ വാങ്ങലിലും വലിയ പങ്ക്

2026 ഓഗസ്റ്റ് 6 വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് സൈനികകാര്യ വകുപ്പ് ജെമിലൂടെ നടത്തിയ മൊത്തം വാങ്ങൽ 1.35 ലക്ഷം കോടി രൂപ കടന്നു. ജെമിന്റെ ആകെ വാങ്ങൽ മൂല്യത്തിൽ പ്രതിരോധ മേഖലയ്ക്ക് 14.93 ശതമാനത്തിലധികം പങ്കുണ്ട്. കേന്ദ്ര പൊതുവാങ്ങൽ പോർട്ടലുമായി ജെം ബന്ധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ ഇലക്ട്രോണിക് വാങ്ങൽ സംവിധാനവും പ്രതിരോധ പൊതുവാങ്ങൽ പോർട്ടലും ജെമുമായി ഏകീകരിക്കുന്ന നടപടികളും പുരോഗമിക്കുകയാണ്.

ചെറുകിട സംരംഭങ്ങൾക്കും സ്ത്രീകൾക്കും കൂടുതൽ അവസരം

2025-26ൽ ജെമിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത 11 ലക്ഷത്തിലധികം സൂക്ഷ്മ-ചെറുകിട സംരംഭങ്ങൾ 51 ലക്ഷത്തിലധികം ഓർഡറുകൾ നേടി. ഇവയുടെ മൊത്തം മൂല്യം 2.36 ലക്ഷം കോടി രൂപയ്ക്ക് മുകളിലാണ്. സ്ത്രീകൾ നയിക്കുന്ന 2.1 ലക്ഷത്തിലധികം സൂക്ഷ്മ-ചെറുകിട സംരംഭങ്ങൾക്ക് 28,000 കോടി രൂപയിലധികം വാങ്ങൽ ലഭിച്ചു. പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ സംരംഭങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വാങ്ങൽ 6,000 കോടി രൂപ കടന്നു. സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളിൽ നിന്നുള്ള വാങ്ങൽ 19,000 കോടി രൂപയും പിന്നിട്ടു.

സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങൾ, കരകൗശല തൊഴിലാളികൾ, നെയ്ത്തുകാർ, വനിതാ സംരംഭകർ, സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾ എന്നിവരെ സർക്കാർ വിപണിയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ സ്വയത്ത്, സ്റ്റാർട്ടപ്പ് റൺവേ 2.0, വുമനിയ, സരസ് കളക്ഷൻ തുടങ്ങിയ പദ്ധതികളും ജെമിലുണ്ട്. 2026 ജൂണിൽ കോമൺ സർവീസ് സെന്ററുകളുമായി ചേർന്ന് തിരഞ്ഞെടുത്ത സംസ്ഥാനങ്ങളിലും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലും പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിൽ 50 ജെം സൗകര്യകേന്ദ്രങ്ങൾ തുടങ്ങാനും തീരുമാനിച്ചിട്ടുണ്ട്.

പുതിയ പങ്കാളിത്തങ്ങളും പരിഷ്കാരങ്ങളും

ബഹിരാകാശ സാങ്കേതികവിദ്യക്കും ഡ്രോൺ വാങ്ങലിനുമായി 2025 ഏപ്രിലിൽ ഇൻ-സ്പേസുമായും ഡ്രോൺ ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുമായും ജെം പങ്കാളിത്തം സ്ഥാപിച്ചു. യൂണിയൻ ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയുമായുള്ള ജെം സഹായ് പദ്ധതിയിലൂടെ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വിൽപ്പനക്കാർക്ക് ഈടില്ലാത്ത പ്രവർത്തന മൂലധന വായ്പ ലഭ്യമാക്കുന്നു. യു.എൻ. വിമനുമായുള്ള സഹകരണം വനിതാ സംരംഭങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ അവസരം നൽകാനാണ്. ആവർത്തിച്ചുള്ള വാങ്ങലുകൾക്കായി റേറ്റ് കോൺട്രാക്ട് സംവിധാനവും വിൽപ്പനക്കാരിൽ നിന്നുള്ള ജാമ്യത്തുക ഒഴിവാക്കലും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പരിഷ്കാരങ്ങളും നടപ്പാക്കിയിട്ടുണ്ട്.