ലഖ്നൗ, ഓഗസ്റ്റ് 7:

വിചാരണ നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ക്രിമിനൽ കേസിൽ വിചാരണക്കോടതിയുടെ മുൻകൂർ അനുമതിയില്ലാതെ ഒരു പൊലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനും തുടർ അന്വേഷണത്തിന് ഉത്തരവിടാൻ കഴിയില്ലെന്ന് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ജസ്റ്റിസ് ജെ. ജെ. മുനീർ, ജസ്റ്റിസ് തരുൺ സക്സേന എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് രാകേഷ് കുമാർ തിവാരി വേഴ്സസ് സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ഉത്തർപ്രദേശ് ആൻഡ് അദേഴ്സ് കേസിലെ മൂന്ന് അനുബന്ധ റിട്ട് ഹർജികൾ അനുവദിച്ചത്. ഹർജിക്കാർക്കായി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകരായ മനീഷ് തിവാരി, ഗോപാൽ സ്വരൂപ് ചതുർവേദി എന്നിവരും സംസ്ഥാനത്തിനായി അഡീഷണൽ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ മനീഷ് ഗോയലും ഹാജരായി. അഞ്ചാം എതിർകക്ഷിക്കായി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ സർവേഷും ഹാജരായി. കാൻപുർ നഗർ ക്രൈം ആൻഡ് ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സ് ജോയിന്റ് പൊലീസ് കമ്മിഷണർ 2025 ഡിസംബർ 5ന് പുറപ്പെടുവിച്ച തുടർ അന്വേഷണ ഉത്തരവാണ് ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കിയത്.

കുറ്റപത്രം നൽകി വിചാരണ തുടങ്ങിയാൽ തുടർ അന്വേഷണം കോടതിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിൽ മാത്രം

കേസിൽ പൊലീസ് കുറ്റപത്രം സമർപ്പിക്കുകയും വിചാരണ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തശേഷമാണ് ജോയിന്റ് പൊലീസ് കമ്മിഷണർ തുടർ അന്വേഷണത്തിന് ഉത്തരവിട്ടത്. വിചാരണ ആരംഭിച്ച സാഹചര്യത്തിൽ കോടതിയുടെ അനുമതി വാങ്ങാതെ പൊലീസിന് സ്വന്തം നിലയിൽ വീണ്ടും അന്വേഷണത്തിലേക്ക് കടക്കാനാകില്ലെന്നായിരുന്നു ഹർജിക്കാരുടെ വാദം. ഈ വാദം ഹൈക്കോടതി അംഗീകരിച്ചു. ക്രിമിനൽ നടപടിച്ചട്ടത്തിലെ വകുപ്പ് 173(8) പ്രകാരം നിലനിന്നിരുന്ന നിയമനില ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിതയിലെ വകുപ്പ് 193(9)ൽ കോടതിയുടെ മുൻകൂർ അനുമതി വേണമെന്ന് വ്യക്തമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ബെഞ്ച് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ജോയിന്റ് കമ്മിഷണറുടെ ഉത്തരവ് അധികാരപരിധിക്ക് പുറത്താണെന്ന് ഹൈക്കോടതി

തുടർ അന്വേഷണം ആവശ്യമാണെന്ന് ഒരു ഉന്നത പൊലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന് ബോധ്യപ്പെട്ടാലും നേരിട്ട് അതിന് ഉത്തരവിടാനാകില്ലെന്നാണ് വിധിയുടെ കാതൽ. അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ മുഖേന വിചാരണക്കോടതിയിൽ അപേക്ഷ നൽകി അനുമതി തേടുകയാണ് വേണ്ടത്. കോടതി അനുമതി നൽകിയശേഷം മാത്രമേ തുടർ അന്വേഷണം നടത്താനാകൂ. ജോയിന്റ് പൊലീസ് കമ്മിഷണർ 2025 ഡിസംബർ 5ന് പുറപ്പെടുവിച്ച ഉത്തരവിന് നിയമപരമായ അധികാരമില്ലെന്നും അതിനാൽ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കേണ്ടതാണെന്നും ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി. ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ പദവി എത്ര ഉയർന്നതാണെങ്കിലും ഈ വ്യവസ്ഥയിൽ മാറ്റമില്ല.

കേസ് ഡയറി ആവശ്യപ്പെട്ട അപേക്ഷ തുടർ അന്വേഷണത്തിനുള്ള അനുമതിയാകില്ല

സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രധാന വാദങ്ങളിലൊന്ന് 2025 ഡിസംബർ 17ന് അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ വിചാരണക്കോടതിയിൽ അപേക്ഷ നൽകിയിരുന്നുവെന്നും അതുവഴി കോടതിയുടെ അനുമതി ലഭിച്ചിരുന്നുവെന്നുമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഹൈക്കോടതി അപേക്ഷ പരിശോധിച്ച് ഈ വാദം തള്ളി. ജോയിന്റ് പൊലീസ് കമ്മിഷണർ ഇതിനകം തുടർ അന്വേഷണത്തിന് തീരുമാനിച്ച വിവരം കോടതിയെ അറിയിക്കുകയും കേസ് ഡയറിയും മറ്റ് രേഖകളും പരിശോധിക്കാൻ അനുവദിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുകയുമാണ് അപേക്ഷയിൽ ചെയ്തിരുന്നത്. തുടർ അന്വേഷണം നടത്താൻ കോടതി അനുമതി നൽകണമെന്ന അപേക്ഷയായിരുന്നില്ല അത്. അതുകൊണ്ട് ഇതിനെ നിയമപ്രകാരമുള്ള മുൻകൂർ അനുമതിയായി കണക്കാക്കാനാകില്ലെന്ന് ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

ആദ്യം പൊലീസ് തീരുമാനമെടുത്തിട്ട് പിന്നീട് കോടതിയെ അറിയിക്കുന്ന രീതി അംഗീകരിക്കാനാകില്ല

തുടർ അന്വേഷണം നടത്താനുള്ള തീരുമാനം പൊലീസ് ആദ്യം സ്വന്തം നിലയിൽ എടുത്തശേഷം കോടതിയെ അറിയിക്കുന്ന രീതിയെയും ഹൈക്കോടതി വിമർശിച്ചു. പുതിയ വിവരങ്ങളോ തെളിവുകളോ ലഭിച്ച സാഹചര്യത്തിൽ എന്തുകൊണ്ട് തുടർ അന്വേഷണം ആവശ്യമാണ് എന്ന് വ്യക്തമാക്കി വിചാരണ ജഡ്ജിക്ക് മുന്നിൽ കൃത്യമായ അപേക്ഷ നൽകണം. അതിൽ കോടതി അനുമതി നൽകിയാൽ മാത്രമേ തുടർ അന്വേഷണത്തിലേക്ക് കടക്കാവൂ. സുപ്രീംകോടതിയുടെ പ്രമോദ് കുമാർ വേഴ്സസ് സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ഉത്തർപ്രദേശ് വിധിയും ഹൈക്കോടതി ഇതിനായി ആശ്രയിച്ചു.

അനുമതിയില്ലാതെ ഇതിനകം നടത്തിയ തുടർ അന്വേഷണത്തിനും നിയമസാധുതയില്ല

2025 ഡിസംബർ 5ലെ ഉത്തരവിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പൊലീസ് ഇതിനകം നടത്തിയിട്ടുള്ള അന്വേഷണ നടപടികളും നിയമപരമായി നിലനിൽക്കില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അത്തരം അന്വേഷണം രേഖയിൽനിന്ന് നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണെന്നാണ് കോടതി പറഞ്ഞത്. അതേസമയം തുടർ അന്വേഷണത്തിനുള്ള വാതിൽ കോടതി പൂർണമായി അടച്ചിട്ടില്ല. പൊലീസ് വിചാരണ ജഡ്ജിക്ക് മുന്നിൽ നിയമപ്രകാരമുള്ള അപേക്ഷ നൽകാം. കോടതി അനുമതി നൽകിയാൽ അതിനുശേഷം തുടർ അന്വേഷണം നടത്താം.

മൂന്ന് ഹർജികളും അനുവദിച്ചു; പൊലീസിന് ഇനി കോടതിയെ സമീപിക്കാം

മൂന്ന് അനുബന്ധ റിട്ട് ഹർജികളും അനുവദിച്ച ഹൈക്കോടതി ജോയിന്റ് പൊലീസ് കമ്മിഷണറുടെ 2025 ഡിസംബർ 5ലെ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കി. അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നടത്തിയ തുടർ അന്വേഷണവും നിലനിൽക്കില്ല. എന്നാൽ ക്രിമിനൽ നടപടിച്ചട്ടത്തിലെ വകുപ്പ് 173(8) അല്ലെങ്കിൽ ബാധകമായ സാഹചര്യത്തിൽ ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിതയിലെ വകുപ്പ് 193(9) പ്രകാരം വിചാരണക്കോടതിയെ സമീപിക്കാൻ പൊലീസിന് സ്വാതന്ത്ര്യമുണ്ട്. അനുമതി ലഭിച്ചാൽ മാത്രമേ പിന്നീട് അന്വേഷണം തുടരാനാകൂ.

വിചാരണ തുടങ്ങിയ കേസുകളിൽ പൊലീസ് തുടർ അന്വേഷണത്തിന് ഇനി ജുഡീഷ്യൽ അനുമതി നിർണായകം

വിധി ഉത്തർപ്രദേശിലെ വിചാരണ നടക്കുന്ന ക്രിമിനൽ കേസുകളിൽ തുടർ അന്വേഷണത്തിന്റെ നടപടിക്രമം കൂടുതൽ വ്യക്തതയോടെ ഉറപ്പിക്കുന്നു. നിയമപരമായി, കുറ്റപത്രത്തിനുശേഷമുള്ള തുടർ അന്വേഷണം പൊലീസിന്റെ ഭരണപരമായ തീരുമാനം മാത്രമാക്കി മാറ്റാനാകില്ലെന്ന പരിധിയാണ് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്. സമൂഹത്തെ ബാധിക്കുന്ന ക്രിമിനൽ കേസുകളിൽ കൂടുതൽ തെളിവുകൾ അന്വേഷിക്കാനുള്ള പൊലീസിന്റെ സാധ്യത നിലനിൽക്കുമ്പോഴും അത് വിചാരണയുടെ നീതിപൂർവമായ നടത്തിപ്പിനുള്ള കോടതിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിന് വിധേയമായിരിക്കും. ജുഡീഷ്യറിയുടെ തലത്തിൽ, വിചാരണ ആരംഭിച്ച കേസിൽ അന്വേഷണ ഏജൻസിയും കോടതിയും തമ്മിലുള്ള അധികാരപരിധി ഈ വിധി കൂടുതൽ വ്യക്തമായി നിർവചിക്കുന്നു. സുപ്രീംകോടതി നേരത്തെ വ്യക്തമാക്കിയ നിയമനില പിന്തുടർന്നാണ് ഹൈക്കോടതിയുടെ തീരുമാനം.