സോനം വാങ്ചുക്: ലോകം വിചിത്രൻ എന്ന് വിളിച്ച മനുഷ്യൻ, ലഡാക്ക് വിളിച്ചത് ഭാവിയുടെ ശിൽപി

മറ്റുള്ളവർ പ്രശ്നം കണ്ടിടത്ത് അദ്ദേഹം കണ്ടത് ഒരു പരീക്ഷണശാലയായിരുന്നു

ലോകത്ത് രണ്ട് തരത്തിലുള്ള മനുഷ്യരുണ്ട്. എല്ലാവരും പോകുന്ന വഴിയിലൂടെ നടക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവർ. ആരും പോകാത്ത വഴിയിലൂടെ നടക്കാൻ തീരുമാനിക്കുന്നവർ. സോനം വാങ്ചുക് രണ്ടാമത്തെ വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ആളാണ്.

ലഡാക്കിന്റെ മഞ്ഞുമലകളിൽ ജനിച്ച ഈ എഞ്ചിനീയർ ജീവിതം മുഴുവൻ ഒരു ചോദ്യം മാത്രമാണ് ചോദിച്ചത്. “എന്തുകൊണ്ട് നമ്മൾ ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ് ചെയ്യുന്നത്?” ആ ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരങ്ങൾ തേടിയുള്ള യാത്രയാണ് അദ്ദേഹത്തെ ലോകം ആദരിച്ച കണ്ടുപിടിത്തക്കാരനും വിദ്യാഭ്യാസ പരിഷ്കർത്താവും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകനുമാക്കിയത്.

സ്കൂളിൽ തോറ്റ കുട്ടി… വിദ്യാഭ്യാസത്തെ തന്നെ മാറ്റിയെഴുതി

1966 സെപ്റ്റംബർ ഒന്നിന് ലഡാക്കിലെ അൽചിക്കടുത്താണ് സോനം വാങ്ചുകിന്റെ ജനനം. ബാല്യകാലത്ത് ലഡാക്കി ഭാഷ മാത്രം സംസാരിച്ചിരുന്ന കുട്ടിയെ നേരെ ഹിന്ദി മാധ്യമ സ്കൂളിലേക്കാണ് അയച്ചത്. അധ്യാപകൻ പറയുന്നത് മനസ്സിലാകാത്തതുകൊണ്ട് പലരും അദ്ദേഹത്തെ “പഠിക്കാൻ മിടുക്കനല്ല” എന്ന് മുദ്രകുത്തി.

പക്ഷേ വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം അദ്ദേഹം പറഞ്ഞ ഒരു വാചകമുണ്ട്.

“ഞാൻ വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ പരാജയപ്പെട്ടതല്ല. വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനം എന്നെ പരാജയപ്പെടുത്തി.”

ആ അനുഭവമാണ് പിന്നീട് ലഡാക്കിലെ വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്തെ തന്നെ മാറ്റിമറിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിച്ചത്.

എഞ്ചിനീയറിങ് പഠിച്ചു… പക്ഷേ വലിയ ശമ്പളമുള്ള ജോലി വേണ്ടെന്ന് വെച്ചു

ശ്രീനഗറിലെ എൻ.ഐ.ടിയിൽ നിന്ന് എഞ്ചിനീയറിങ് പഠിച്ച ശേഷം സാധാരണ യുവാക്കളെപ്പോലെ നഗരജീവിതം തിരഞ്ഞെടുക്കാമായിരുന്നു.

പക്ഷേ അദ്ദേഹം മടങ്ങിയത് സ്വന്തം നാട്ടിലേക്ക്.

കാരണം ഒരു വിശ്വാസമുണ്ടായിരുന്നു.

“ലഡാക്കിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ ഡൽഹിയിൽ ഇരിക്കുന്നവർക്ക് പരിഹരിക്കാനാവില്ല. ലഡാക്കുകാർ തന്നെ അതിന് ഉത്തരം കണ്ടെത്തണം.”

‘പാഠപുസ്തകം’ അടച്ച് ‘ജീവിതം’ തുറന്ന ക്യാമ്പസ്

1988-ൽ സുഹൃത്തുക്കൾക്കൊപ്പം അദ്ദേഹം ആരംഭിച്ച SECMOL (Students’ Educational and Cultural Movement of Ladakh) ഇന്ന് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള വിദ്യാഭ്യാസ വിദഗ്ധർ പഠിക്കുന്ന മാതൃകയാണ്.

ഇവിടെ കുട്ടികൾ ക്ലാസിൽ ഇരുന്ന് കുറിപ്പെഴുതുക മാത്രമല്ല ചെയ്യുന്നത്.

• അവർ വീടുകൾ പണിയും.
• സോളാർ സംവിധാനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കും.
• കൃഷി ചെയ്യും.
• വൈദ്യുതി ഉൽപാദിപ്പിക്കും.
• അടുക്കള നടത്തും.
• സ്ഥാപനം തന്നെ നിയന്ത്രിക്കും.

അതാണ് പഠനം.

പരീക്ഷയ്ക്ക് വേണ്ടിയല്ല, ജീവിതത്തിന് വേണ്ടിയാണ് അവിടെ വിദ്യാഭ്യാസം.

മഞ്ഞിനെ അദ്ദേഹം ജലസംഭരണിയാക്കി

ലഡാക്കിലെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രശ്നങ്ങളിലൊന്ന് വെള്ളമാണ്.

ശൈത്യകാലത്ത് വെള്ളം ധാരാളം.

പക്ഷേ കൃഷി തുടങ്ങുന്ന ഏപ്രിൽ, മേയ് മാസങ്ങളിൽ കടുത്ത ക്ഷാമം.

ഈ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കാൻ സോനം വാങ്ചുക് കണ്ടുപിടിച്ചത് ഐസ് സ്തൂപ എന്ന ആശയമായിരുന്നു.

ശൈത്യകാലത്ത് ഉപയോഗിക്കാതെ ഒഴുകിപ്പോകുന്ന വെള്ളം ശംഖാകൃതിയിൽ കട്ടിയുറപ്പിച്ച് കൃത്രിമ ഹിമാനികളാക്കും. വേനൽ തുടങ്ങുമ്പോൾ അവ പതുക്കെ ഉരുകി കൃഷിക്ക് ആവശ്യമായ വെള്ളം നൽകും.

വൈദ്യുതി വേണ്ട.

വലിയ യന്ത്രങ്ങൾ വേണ്ട.

പ്രകൃതിയെ തോൽപ്പിക്കുകയല്ല, പ്രകൃതിയോടൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുകയാണ് ഈ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ പ്രത്യേകത. ഇന്ന് ലഡാക്കിന് പുറത്തും വിവിധ ഹിമാലയൻ മേഖലകളിലേക്ക് ഈ മാതൃക വ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

മണ്ണുകൊണ്ടുള്ള വീട്… പക്ഷേ ഹീറ്റർ വേണ്ട

അടുത്ത വിസ്മയം വീടായിരുന്നു.

ലഡാക്കിൽ ശൈത്യകാലത്ത് താപനില മൈനസ് 30 ഡിഗ്രിവരെ താഴും.

അവിടെ അദ്ദേഹം പണിത വീടുകൾ കോൺക്രീറ്റുകൊണ്ടല്ല.

മണ്ണുകൊണ്ടാണ്.

പ്രാദേശിക വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിച്ചാണ്.

പക്ഷേ സൂര്യപ്രകാശം പരമാവധി ഉപയോഗിക്കുന്ന Passive Solar Design കാരണം വീടിനുള്ളിൽ ഹീറ്ററില്ലാതെ പോലും സുഖകരമായ ചൂട് നിലനിർത്താം.

അദ്ദേഹം താമസിക്കുന്ന “ട്രൈബൽ ഹൗസ്” അതിന്റെ ഏറ്റവും പുതിയ ഉദാഹരണമാണ്. മണ്ണുമതിലുകൾ, പ്രകൃതിദത്ത നിർമാണം, വെള്ളം ലാഭിക്കുന്ന ശുചിമുറി, കുറഞ്ഞ ഊർജ ഉപഭോഗം എന്നിവ ചേർന്നാണ് ആ വീട് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്.

‘കുറഞ്ഞ ചെലവ്’ എന്ന വാക്കിന് പുതിയ അർഥം നൽകി

വാങ്ചുക്കിന്റെ എല്ലാ കണ്ടുപിടിത്തങ്ങൾക്കും ഒരു പൊതുസ്വഭാവമുണ്ട്.

അവ വിലകൂടിയതല്ല.

വലിയ കമ്പനികൾ നിർമ്മിച്ചതുമല്ല.

പ്രാദേശികമായി ലഭിക്കുന്ന സാധനങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചാണ്.

അവ നാട്ടുകാർക്ക് തന്നെ നിർമ്മിക്കാനും പരിപാലിക്കാനും കഴിയും.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ടുപിടിത്തങ്ങളുടെ യഥാർഥ ശക്തി അതാണ്. സാങ്കേതികവിദ്യയെ ജനങ്ങളുടെ കൈകളിലേക്ക് എത്തിക്കുക.

‘ത്രീ ഇഡിയറ്റ്സ്’ സിനിമയ്ക്ക് അപ്പുറമുള്ള മനുഷ്യൻ

2009-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ത്രീ ഇഡിയറ്റ്സ് സിനിമയിലെ ഫുൻസുഖ് വാങ്ഡു എന്ന കഥാപാത്രത്തിന് പ്രചോദനമായത് സോനം വാങ്ചുകിന്റെ ജീവിതമാണെന്ന് വ്യാപകമായി പറയപ്പെടുന്നു.

എന്നാൽ അദ്ദേഹം തന്നെ പലതവണ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.

“എന്നെ സിനിമാ കഥാപാത്രമായി മാത്രം കാണരുത്. ഞാൻ ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് സിനിമയല്ല, സമൂഹത്തിലെ യഥാർഥ മാറ്റമാണ്.”

അവാർഡുകൾ തേടി നടന്നില്ല… അവാർഡുകളാണ് അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തിയത്

വിദ്യാഭ്യാസം, പരിസ്ഥിതി, സുസ്ഥിര വികസനം എന്നീ മേഖലകളിലെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ച അംഗീകാരങ്ങൾ നിരവധിയാണ്.

• 2018-ലെ റാമോൺ മഗ്സസെ അവാർഡ്
• 2016-ലെ റോളക്സ് അവാർഡ് ഫോർ എന്റർപ്രൈസ്
• ഗ്ലോബൽ അവാർഡ് ഫോർ സസ്റ്റെയിനബിൾ ആർക്കിടെക്ചർ
• ഇന്റർനാഷണൽ ടെറ അവാർഡ്
• സി.എൻ.എൻ.-ഐ.ബി.എൻ. റിയൽ ഹീറോസ് അവാർഡ്

ഇവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ലോകം എത്ര ഗൗരവത്തോടെയാണ് കണ്ടതെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഹിമാലയത്തിന് വേണ്ടി ഒരു സർവകലാശാല

സ്കൂളിൽ ഒതുങ്ങിയില്ല അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വപ്നം.

മലനിരകളിലെ യുവാക്കൾക്ക് അവരുടെ പ്രദേശത്തിന്റെ ആവശ്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസം ലഭിക്കണമെന്ന ആശയത്തിൽ നിന്നാണ് Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh (HIAL) രൂപം കൊണ്ടത്.

ഇവിടെ ഗവേഷണവും പഠനവും ഒരേയൊരു ലക്ഷ്യത്തിനാണ്.

“മലനിരകളിലെ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് മലനിരകളിൽ നിന്നുതന്നെ പരിഹാരം കണ്ടെത്തുക.”

സോനം വാങ്ചുക്കിന്റെ ജീവിതം നോക്കുമ്പോൾ ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാണ്.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ കണ്ടുപിടിത്തം ഐസ് സ്തൂപയോ മണ്ണുവീടോ അല്ല.

പ്രശ്നങ്ങളെ കാണുന്ന രീതിയാണ്.

മറ്റുള്ളവർ മഞ്ഞ് കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹം വെള്ളം കണ്ടു.

മറ്റുള്ളവർ മരുഭൂമി കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹം കൃഷി കണ്ടു.

മറ്റുള്ളവർ പരാജയപ്പെട്ട വിദ്യാർത്ഥികളെ കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹം ഒരു പുതിയ വിദ്യാഭ്യാസ മാതൃക കണ്ടു.

അസാധാരണ മനുഷ്യർ മറ്റുള്ളവരെക്കാൾ കൂടുതൽ ബുദ്ധിയുള്ളവരായതുകൊണ്ടല്ല ചരിത്രത്തിൽ ഇടംപിടിക്കുന്നത്. എല്ലാവരും പ്രശ്നം മാത്രം കാണുന്നിടത്ത് അവർ സാധ്യതകൾ കാണുന്നതുകൊണ്ടാണ്. സോനം വാങ്ചുകിന്റെ ജീവിതം അതിന്റെ ഏറ്റവും ശക്തമായ ഉദാഹരണമാണ്.