ഷിംല, 2026 ജൂലൈ 20 –

വിദ്യാർഥികളില്ലാത്തതിനാൽ സർക്കാർ സ്കൂൾ അടച്ചതോടെ, സ്കൂൾ നടത്താൻ മാത്രം നൽകിയ ഭൂമി നാലാഴ്ചയ്ക്കകം ഉടമകൾക്ക് തിരികെ നൽകണമെന്ന് ഹിമാചൽ പ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവിട്ടു. ജസ്റ്റിസ് ജ്യോത്സ്ന റേവൽ ദുവ 2026 ജൂലൈ ഒന്നിനാണ് രത്തൻ സൈന്റെ ഹർജി അനുവദിച്ചത്. രത്തൻ സൈനായിരുന്നു ഹർജിക്കാരൻ; ഹിമാചൽ പ്രദേശ് സർക്കാരായിരുന്നു എതിർകക്ഷി. ഹർജിക്കാരനായി ചന്ദർ ശേഖർ ചൗഹാനും സർക്കാരിനായി അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ അനൂപ് രത്തൻ, ഡെപ്യൂട്ടി അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ സിക്കന്ദർ ഭൂഷൺ എന്നിവരും ഹാജരായി.

അമ്പത് വർഷം മുമ്പ് സ്കൂളിനായി നൽകിയ ഭൂമി

ഷിംല ജില്ലയിലെ ഗോകസ്വരി ഗ്രാമത്തിൽ സർക്കാർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ തുടങ്ങുന്നതിനായി ഹർജിക്കാരന്റെ മുത്തച്ഛൻ ഏകദേശം അമ്പത് വർഷം മുമ്പാണ് ഭൂമി വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പിന് നൽകിയത്. സ്കൂൾ പിന്നീട് മിഡിൽ സ്കൂളായി ഉയർത്തുകയും പതിറ്റാണ്ടുകളോളം പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു.

വിദ്യാർഥികളില്ലാതെ രണ്ട് ഘട്ടമായി സ്കൂൾ അടച്ചു

വിദ്യാർഥികളുടെ എണ്ണം പൂജ്യമായതിനെ തുടർന്ന് മിഡിൽ സ്കൂൾ 2017ൽ അടച്ചു. പ്രൈമറി സ്കൂളും വിദ്യാർഥികളില്ലാത്തതിനാൽ 2024 ഓഗസ്റ്റ് 17ന് സമീപത്തെ ധാംവരി സർക്കാർ സ്കൂളുമായി ലയിപ്പിച്ചു. അധ്യാപകരെയും സമീപത്തെ സ്കൂളിലേക്ക് മാറ്റി.

സ്കൂൾ ഇല്ലെങ്കിൽ ഭൂമി കൈവശം വയ്ക്കാനാവില്ലെന്ന് ഹർജി

ഗ്രാമത്തിൽ സർക്കാർ സ്കൂൾ നടത്തുക എന്ന പ്രത്യേക ആവശ്യത്തിനാണ് ഭൂമി നൽകിയതെന്നും സ്കൂൾ സ്ഥിരമായി അടച്ചതോടെ ആ ലക്ഷ്യം അവസാനിച്ചെന്നും ഹർജിക്കാരൻ വാദിച്ചു. ഭൂമി തിരികെ ആവശ്യപ്പെട്ട് വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പിന് നിയമനോട്ടീസ് നൽകിയെങ്കിലും മറുപടി ലഭിക്കാത്തതിനാലാണ് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്.

രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത ദാനരേഖയില്ലെന്ന് കോടതി

ഭൂമി പൂർണമായും മാറ്റാനാവാത്തവിധം സർക്കാരിന് ദാനം ചെയ്തതാണെന്ന വാദം കോടതി തള്ളി. ഭൂമിയുടെ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത ദാനരേഖ സർക്കാർ ഹാജരാക്കിയില്ല. വരുമാനരേഖകളിലും ഉടമസ്ഥാവകാശം ഹർജിക്കാരന്റെ കുടുംബത്തിനുതന്നെയായിരുന്നു. സ്ഥാവരസ്വത്ത് നിയമപരമായി ദാനം ചെയ്യാൻ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത രേഖ നിർബന്ധമാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

വാക്കാൽ നൽകിയ ഭൂമിയിൽ സർക്കാരിന് ഉടമസ്ഥാവകാശമില്ല

സ്വത്ത് കൈമാറ്റ നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 123, രജിസ്ട്രേഷൻ നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 17 എന്നിവപ്രകാരം സ്ഥാവരസ്വത്തിന്റെ ദാനം രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത രേഖയിലൂടെയേ സാധുവാകൂ. അതിനാൽ വാക്കാൽ ഭൂമി നൽകിയെന്ന അവകാശവാദം മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് സർക്കാർ ഉടമസ്ഥാവകാശം ഉന്നയിക്കാനാവില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി പറഞ്ഞു.

പ്രത്യേക ആവശ്യത്തിനുള്ള അനുമതി ലക്ഷ്യം അവസാനിച്ചാൽ റദ്ദാകും

സർക്കാരിന്റെ കൈവശം ഭൂമി ഉപയോഗിക്കാനുള്ള അനുമതിയായി കണക്കാക്കിയാലും സ്കൂൾ നടത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യം ഉപേക്ഷിച്ചതോടെ ആ അനുമതി അവസാനിച്ചതായി കോടതി വിലയിരുത്തി. സ്ഥിരസ്വഭാവമുള്ള നിർമാണം നടത്തി പ്രത്യേക അവകാശം നേടിയെന്ന വാദവും സർക്കാർ ഉന്നയിച്ചിരുന്നില്ല.

നോട്ടീസിന് ശേഷം അംഗൻവാടി മാറ്റിയ നടപടി രക്ഷയായില്ല

ഹർജിക്കാരൻ ഭൂമി തിരികെ ആവശ്യപ്പെട്ടശേഷമാണ് ഒഴിഞ്ഞ സ്കൂൾ മുറികൾ അംഗൻവാടിക്ക് താൽക്കാലികമായി നൽകിയതെന്ന് രേഖകൾ സൂചിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ ആദ്യം ഭൂമി നൽകിയ സ്കൂൾ എന്ന ലക്ഷ്യം ഇതിനകം ഉപേക്ഷിച്ചതിനാൽ ഈ നടപടി ഭൂമി തുടർന്നും കൈവശം വയ്ക്കാനുള്ള അവകാശം സർക്കാരിന് നൽകില്ലെന്ന് വിധിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വ്യക്തമായി.

നാലാഴ്ചയ്ക്കകം ഭൂമി ഉടമകൾക്ക് കൈമാറണം

സർക്കാർ ഭൂമി കൈവശം വയ്ക്കുന്നത് തുടരാനാവില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയ ഹൈക്കോടതി ഹർജി അനുവദിച്ചു. 2026 ജൂലൈ ഒന്നുമുതൽ നാലാഴ്ചയ്ക്കകം ഭൂമിയുടെ കൈവശം യഥാർഥ ഉടമകൾക്ക് തിരികെ നൽകണമെന്നാണ് അന്തിമ ഉത്തരവ്.

പ്രത്യേക ലക്ഷ്യത്തിനായി നൽകിയ ഭൂമിയിൽ സർക്കാരിന്റെ അധികാരത്തിന് പരിധി

സ്കൂൾ, ആശുപത്രി തുടങ്ങിയ പൊതുലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി ഭൂമി നൽകുമ്പോൾ നിയമപരമായ കൈമാറ്റരേഖയില്ലെങ്കിൽ സർക്കാർ സ്വാഭാവികമായി ഉടമയാകില്ലെന്ന സംസ്ഥാനതല നിയമവ്യാഖ്യാനമാണ് വിധി മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്. നൽകിയ ലക്ഷ്യം സ്ഥിരമായി ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടാൽ ഭൂമി കൈവശം തുടരുന്നതിനുള്ള നിയമാവകാശവും പ്രത്യേകം തെളിയിക്കേണ്ടിവരും.