മുംബൈ | ജൂൺ 18, 2026

ജനാധിപത്യത്തിന്റെ കാവൽക്കാരന് പുതിയ തടസ്സങ്ങൾ?

സർക്കാരിനോട് ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാനും പൊതുപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സുതാര്യത ഉറപ്പാക്കാനും സാധാരണ പൗരന്മാർക്ക് ഏറ്റവും ശക്തമായ ആയുധമായി മാറിയ വിവരാവകാശ നിയമത്തിന് (RTI) പുതിയ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്താനുള്ള മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാരിന്റെ നീക്കം വലിയ വിവാദത്തിന് വഴിവെച്ചിരിക്കുകയാണ്. അപേക്ഷാ ഫീസ് വർധിപ്പിക്കൽ, അപേക്ഷകരിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യൻ പൗരത്വത്തിന്റെ തെളിവ് ആവശ്യപ്പെടൽ, വിവരം തേടുന്നതിന്റെ കാരണം വ്യക്തമാക്കൽ തുടങ്ങിയ നിർദേശങ്ങളാണ് ഇപ്പോൾ ശക്തമായ പ്രതിഷേധത്തിന് ഇടയാക്കിയിരിക്കുന്നത്. സുതാര്യതാ പ്രവർത്തകരും നിയമവിദഗ്ധരും ഇത് വിവരാവകാശ നിയമത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ആത്മാവിന് വിരുദ്ധമാണെന്ന് ആരോപിക്കുന്നു.

“എന്തിന് വിവരമറിയണം?” എന്ന ചോദ്യം നിയമത്തിന്റെ തത്വത്തിന് വിരുദ്ധമോ?

2005ലെ വിവരാവകാശ നിയമത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സവിശേഷതകളിലൊന്ന്, ഒരു പൗരന് വിവരങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെടാൻ കാരണം വ്യക്തമാക്കേണ്ട ബാധ്യത ഇല്ല എന്നതായിരുന്നു. എന്നാൽ പുതിയ നിർദേശങ്ങൾ അപേക്ഷകരുടെ ഉദ്ദേശ്യം വെളിപ്പെടുത്താൻ നിർബന്ധിതരാക്കുമെന്ന ആശങ്ക ഉയർന്നിട്ടുണ്ട്. ഇത് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് അപേക്ഷകരുടെ ഉദ്ദേശ്യങ്ങൾ പരിശോധിക്കാനും ചില അപേക്ഷകൾ നിരുത്സാഹപ്പെടുത്താനുമുള്ള അവസരം സൃഷ്ടിക്കുമെന്നാണ് വിമർശകരുടെ വാദം. വിവരാവകാശ നിയമം പൗരന്റെ അവകാശമാണെന്നും അത് വിശദീകരിക്കേണ്ട പ്രത്യേകാവകാശമല്ലെന്നും പ്രവർത്തകർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

പൗരത്വ രേഖയും വർധിച്ച ഫീസും: പുതിയ ബ്യൂറോക്രാറ്റിക് മതിൽ

ഇന്ത്യൻ പൗരന്മാർക്ക് മാത്രമാണ് ആർടിഐ അപേക്ഷ നൽകാൻ അവകാശമുള്ളത് എന്നത് നിലവിലുള്ള നിയമത്തിലും വ്യക്തമാണ്. എന്നാൽ ഇനി അപേക്ഷയ്‌ക്കൊപ്പം പൗരത്വ രേഖയും ഹാജരാക്കണമെന്ന നിർദേശം അനാവശ്യമായ അധിക നടപടിക്രമമാണെന്നാണ് വിമർശനം. അതോടൊപ്പം അപേക്ഷാ ഫീസും അപ്പീൽ ഫീസും വർധിപ്പിക്കാനുള്ള നീക്കവും വലിയ ചർച്ചയ്ക്ക് വഴിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾക്കും ഗ്രാമീണർക്കും പൊതുവിവരങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നതിന് ഇത് കൂടുതൽ ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കുമെന്നാണ് ആശങ്ക. സുതാര്യത ചെലവേറിയതാക്കുന്നത് ജനാധിപത്യത്തിന് ഗുണകരമല്ലെന്ന് പ്രവർത്തകർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

ഇതിനകം തന്നെ പ്രതിസന്ധിയിലുള്ള ആർടിഐ സംവിധാനം

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ വിവരാവകാശ സംവിധാനത്തിന് ഇതിനകം തന്നെ വലിയ സമ്മർദമുണ്ടെന്നാണ് കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്. രണ്ടാം അപ്പീലുകളുടെ എണ്ണം 2026 മാർച്ചോടെ 38 ശതമാനം വർധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു. ആയിരക്കണക്കിന് കേസുകൾ തീർപ്പാകാതെ കിടക്കുന്നതിനാൽ വിവരങ്ങൾ ലഭിക്കാൻ അപേക്ഷകർക്ക് വർഷങ്ങളോളം കാത്തിരിക്കേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ട്. ഇത്തരം സാഹചര്യത്തിൽ പുതിയ നിയന്ത്രണങ്ങൾ കൂടി വരുന്നത് നിയമത്തിന്റെ ഫലപ്രാപ്തി കൂടുതൽ കുറയ്ക്കുമെന്ന ആശങ്ക ശക്തമാണ്.

സ്വകാര്യതയും സുതാര്യതയും തമ്മിലുള്ള പുതിയ പോരാട്ടം

വിവരാവകാശ നിയമത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള വിവാദം മഹാരാഷ്ട്രയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതല്ല. രാജ്യതലത്തിൽ തന്നെ സ്വകാര്യതാ നിയമങ്ങളും വിവരാവകാശ നിയമവും തമ്മിലുള്ള സന്തുലനം സംബന്ധിച്ച ചർച്ചകൾ ശക്തമാണ്. വ്യക്തിഗത വിവരങ്ങളുടെ സംരക്ഷണം എന്ന പേരിൽ പൊതുതാൽപര്യമുള്ള വിവരങ്ങൾ പോലും മറച്ചുവെക്കപ്പെടുമോ എന്ന ആശങ്ക മാധ്യമപ്രവർത്തകരും സുതാര്യതാ പ്രവർത്തകരും ഉയർത്തുന്നുണ്ട്. ആർടിഐ നിയമത്തിന്റെ പരിധി ചുരുങ്ങുന്നത് അന്വേഷണാത്മക മാധ്യമപ്രവർത്തനത്തെയും അഴിമതി വിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങളെയും ബാധിക്കുമെന്നാണ് വിമർശകർ പറയുന്നത്.

വെറും ചട്ടഭേദഗതിയോ, ഭരണകൂടത്തിന്റെ മനോഭാവമോ?

വിവരാവകാശ നിയമം കഴിഞ്ഞ ഇരുപത് വർഷത്തിനിടെ ഇന്ത്യയിലെ നിരവധി അഴിമതിക്കേസുകളും ഭരണവീഴ്ചകളും പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നിട്ടുണ്ട്. റേഷൻ വിതരണത്തിലെ ക്രമക്കേടുകൾ മുതൽ പൊതുപദ്ധതികളിലെ ധനദുരുപയോഗം വരെ അനേകം വിഷയങ്ങൾ ആർടിഐ വഴിയാണ് വെളിച്ചത്തുവന്നത്. അതിനാൽ പുതിയ ചട്ടങ്ങൾ ഒരു ഭരണനടപടി മാത്രമല്ല, ഭരണകൂടം സുതാര്യതയെ എങ്ങനെ കാണുന്നു എന്നതിന്റെ സൂചന കൂടിയായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

ജനാധിപത്യത്തിന്റെ പരീക്ഷണക്കാലം

വിവരാവകാശ നിയമം ഒരു രേഖ ലഭിക്കാനുള്ള സംവിധാനം മാത്രമല്ല; ഭരണകൂടത്തെ ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളതാക്കി നിലനിർത്തുന്ന ജനാധിപത്യ സംവിധാനത്തിന്റെ പ്രധാന തൂണാണ്. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ പുതിയ നിർദേശങ്ങൾ നിയമപരമായും രാഷ്ട്രീയപരമായും വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ചിരിക്കുകയാണ്. സുതാര്യതയ്ക്കും സ്വകാര്യതയ്ക്കും ഇടയിൽ സന്തുലനം കണ്ടെത്തേണ്ടത് അനിവാര്യമാണെങ്കിലും, ജനങ്ങളുടെ ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാനുള്ള അവകാശം ദുർബലമാകരുതെന്നാണ് വിമർശകരുടെ മുന്നറിയിപ്പ്. പുതിയ ചട്ടങ്ങൾ നിലവിൽ വരുമോ, അതോ പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ സമ്മർദത്തിൽ മാറ്റം വരുമോ എന്നതാണ് ഇനി ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന ചോദ്യം.