ഒരു കൊലക്കേസിന്റെ വിചാരണ എട്ട് വർഷത്തോളം വൈകാൻ കാരണമായത് എന്ത്?

കുറ്റപത്രം സമർപ്പിച്ചതോടെ വിചാരണ തുടങ്ങുമെന്ന് കരുതിയിരുന്നു

2018 സെപ്റ്റംബറിൽ പ്രത്യേക അന്വേഷണസംഘം കുറ്റപത്രം സമർപ്പിച്ചതോടെ, കേസ് വിചാരണയിലേക്ക് കടക്കുമെന്നായിരുന്നു പൊതുവായ പ്രതീക്ഷ.

പ്രോസിക്യൂഷൻ അന്വേഷണത്തിന്റെ പ്രധാനഘട്ടം പൂർത്തിയാക്കിയിരുന്നു.

• പ്രതികളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞിരുന്നു.
• സാക്ഷിപ്പട്ടിക തയ്യാറായിരുന്നു.
• ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ശേഖരിച്ചിരുന്നു.
• പോസ്റ്റ്മോർട്ടം റിപ്പോർട്ട് ഉൾപ്പെടെയുള്ള രേഖകൾ കോടതിയിൽ സമർപ്പിച്ചിരുന്നു.

നിയമപരമായി അടുത്ത ഘട്ടം പ്രതികൾക്കെതിരെ കുറ്റം ചുമത്തി വിചാരണ ആരംഭിക്കുകയെന്നതായിരുന്നു.

എന്നാൽ കേസ് പ്രതീക്ഷിച്ച വഴിയിലൂടെ മുന്നോട്ട് പോയില്ല.

അസാധാരണമായ വഴിത്തിരിവ്: കോടതിയിൽ നിന്ന് രേഖകൾ കാണാതായി

ഈ കേസിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഏറ്റവും അസാധാരണമായ സംഭവങ്ങളിലൊന്നാണ് പിന്നീട് പുറത്തുവന്നത്.

വിചാരണയ്ക്ക് ആവശ്യമായ പ്രധാന രേഖകൾ കോടതിയുടെ രേഖാശേഖരത്തിൽ നിന്ന് ലഭ്യമല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി.

കാണാതായതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട രേഖകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്:

• കുറ്റപത്രം.
• പോസ്റ്റ്മോർട്ടം റിപ്പോർട്ട്.
• ഫോറൻസിക് രേഖകൾ.
• സാക്ഷിമൊഴികൾ.
• മറ്റ് അനുബന്ധ രേഖകൾ.

ഈ രേഖകൾ ഇല്ലാതെ വിചാരണ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നത് നിയമപരമായി സാധ്യമല്ലായിരുന്നു.

അതിനാൽ കേസ് വീണ്ടും സാങ്കേതിക തടസ്സത്തിലായി.

രേഖകൾ കാണാതായത് അന്വേഷണത്തെയും ബാധിച്ചു

രേഖകൾ നഷ്ടമായത് ഒരു ഭരണപരമായ വീഴ്ച മാത്രമായിരുന്നില്ല.

അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതം നേരിട്ട് വിചാരണയെ ബാധിച്ചു.

പ്രോസിക്യൂഷൻ വീണ്ടും സർട്ടിഫൈഡ് പകർപ്പുകൾ ശേഖരിക്കേണ്ടിവന്നു.

അന്വേഷണസംഘം മുമ്പ് സമർപ്പിച്ച രേഖകൾ വിവിധ ഓഫീസുകളിൽ നിന്ന് വീണ്ടും സമാഹരിക്കേണ്ട സാഹചര്യം ഉണ്ടായി.

ഇത് മാസങ്ങളല്ല, വർഷങ്ങളാണ് കേസ് പിന്നോട്ടടിച്ചത്.

ഹൈക്കോടതിയുടെ ഇടപെടൽ

വിചാരണയിലെ കാലതാമസത്തെ തുടർന്ന് കേസ് ഹൈക്കോടതിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടു.

അഭിമന്യുവിന്റെ അമ്മ ഭൂപതി സമർപ്പിച്ച ഹർജിയിൽ, കേസ് അനാവശ്യമായി നീളുകയാണെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി അടിയന്തര ഇടപെടൽ ആവശ്യപ്പെട്ടു.

ഹൈക്കോടതി വിചാരണ വേഗത്തിലാക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത ചൂണ്ടിക്കാട്ടി താഴ്ന്ന കോടതിക്ക് നിർദേശങ്ങൾ നൽകി.

പിന്നീട് പ്രധാന രേഖകൾ സർട്ടിഫൈഡ് പകർപ്പുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പുനർനിർമിച്ച് വിചാരണ തുടരാൻ കോടതി അനുമതി നൽകി.

രേഖകൾ എങ്ങനെ പുനർനിർമിച്ചു?

രേഖകൾ കാണാതായ സാഹചര്യത്തിൽ കോടതി ഒരു പ്രായോഗിക പരിഹാരമാണ് സ്വീകരിച്ചത്.

വിവിധ സർക്കാർ ഓഫീസുകളിലും അന്വേഷണ ഏജൻസികളിലും സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന സർട്ടിഫൈഡ് പകർപ്പുകൾ ശേഖരിച്ചു.

അവ തമ്മിൽ പരിശോധിച്ചു.

അവയുടെ ആധികാരികത ഉറപ്പാക്കി.

ശേഷം കോടതി രേഖകൾ പുനർനിർമിച്ചു.

ഇന്ത്യൻ ക്രിമിനൽ നീതിന്യായ സംവിധാനത്തിൽ അപൂർവമായി മാത്രം സംഭവിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു ഇത്.

കുറ്റം ചുമത്തൽ വീണ്ടും ആരംഭിച്ചു

രേഖകൾ പുനഃസ്ഥാപിച്ചതിന് ശേഷം കേസിന് വീണ്ടും ജീവൻ ലഭിച്ചു.

പ്രതികൾ കോടതിയിൽ ഹാജരായി.

കുറ്റപത്രം വായിച്ചുകേൾപ്പിച്ചു.

പ്രതികൾ കുറ്റം നിഷേധിച്ചു.

തുടർന്ന് സാക്ഷികളെ വിസ്തരിക്കുന്ന ഘട്ടത്തിലേക്ക് കേസ് നീങ്ങി.

ഇതോടെ അന്വേഷണം അവസാനിച്ച് വിചാരണയുടെ യഥാർത്ഥ ഘട്ടം ആരംഭിച്ചു.

എട്ട് വർഷത്തെ കാലതാമസം: ആരുടെ ഉത്തരവാദിത്വം?

ഈ കേസിനെക്കുറിച്ച് പൊതുസമൂഹത്തിൽ ഉയർന്ന ഏറ്റവും വലിയ ചോദ്യങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്.

എന്തുകൊണ്ടാണ് ഒരു കൊലക്കേസ് ഇത്രയും വർഷം വിചാരണയിലേക്ക് എത്താതിരുന്നത്?

ലഭ്യമായ രേഖകൾ പ്രകാരം കാലതാമസത്തിന് വിവിധ കാരണങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു.

• ചില പ്രതികൾ ഒളിവിലായിരുന്നത്.
• അനുബന്ധ കുറ്റപത്രങ്ങൾ സമർപ്പിക്കേണ്ടിവന്നത്.
• രേഖകൾ കാണാതായത്.
• രേഖകൾ പുനർനിർമിക്കേണ്ടിവന്നത്.
• നടപടിക്രമങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമപരമായ തടസ്സങ്ങൾ.

ഈ ഘടകങ്ങൾ ചേർന്നാണ് വിചാരണ വർഷങ്ങളോളം വൈകിയത്.

2026: വിചാരണയുടെ നിർണായക വർഷം

2026-ൽ കേസ് വീണ്ടും സജീവഘട്ടത്തിലെത്തി.

പ്രതികൾക്കെതിരെ കുറ്റം ചുമത്തുന്ന നടപടികൾ പൂർത്തിയായി.

സാക്ഷിവിസ്താരത്തിനുള്ള നടപടികൾ ആരംഭിച്ചു.

ഇതോടെ എട്ട് വർഷമായി നീണ്ട അന്വേഷണ-നടപടിക്രമ ഘട്ടം അവസാനിച്ച് കേസ് തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കോടതി വിലയിരുത്തുന്ന ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടന്നു.

ഈ കേസ് നീതിന്യായ സംവിധാനത്തോട് ചോദിച്ച ചോദ്യങ്ങൾ

അഭിമന്യു വധക്കേസ് ഒരു കൊലപാതകക്കേസ് മാത്രമായിരുന്നില്ല.

ഈ കേസ് ഉയർത്തിയ ചില വലിയ ചോദ്യങ്ങൾ:

• കോടതിയിലെ രേഖകൾ എങ്ങനെ നഷ്ടപ്പെട്ടു?
• അത്തരം രേഖകൾ സംരക്ഷിക്കുന്ന സംവിധാനങ്ങളിൽ എന്തെല്ലാം വീഴ്ചകളുണ്ട്?
• ഡിജിറ്റൽ രേഖാസംരക്ഷണം എത്രത്തോളം ആവശ്യമാണ്?
• നീണ്ട വിചാരണ ഇരകളുടെയും പ്രതികളുടെയും അവകാശങ്ങളെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു?

ഈ ചോദ്യങ്ങൾ ഈ കേസിനപ്പുറം ഇന്ത്യൻ ക്രിമിനൽ നീതിന്യായ സംവിധാനത്തെയും സ്പർശിക്കുന്നവയാണ്.