ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 31 –

അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള സമാധാന ചർച്ചകളിൽ പുതിയ നിർദേശം. പ്രാഥമിക ധാരണയിലെത്തി ഏഴുദിവസത്തിനകം ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര കപ്പൽഗതാഗതത്തിനായി തുറക്കണമെന്നാണ് കരട് നിർദേശം. ഇറാന്റെ ആണവപദ്ധതിക്ക് നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം അമേരിക്കൻ ഉപരോധങ്ങളിൽ ഘട്ടംഘട്ടമായി ഇളവ് നൽകാനും നിർദേശമുണ്ട്. ഖത്തറിന്റെ മധ്യസ്ഥതയിൽ നടക്കുന്ന നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങൾക്കിടെയാണ് പുതിയ സമാധാനരൂപരേഖ പുറത്തുവന്നത്. എന്നാൽ ഇരുരാജ്യങ്ങളും നിർദേശങ്ങൾ ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചിട്ടില്ല.

ആണവ നിയന്ത്രണത്തിന് പകരം സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങളിൽ ഇളവ്

ഇറാന്റെ ആണവ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും സമുദ്രസുരക്ഷയ്ക്കും നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിന് പകരമായി അമേരിക്ക സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ ലഘൂകരിക്കണമെന്നാണ് നിർദേശം. കപ്പൽഗതാഗതത്തിനുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങളും മറ്റ് സാമ്പത്തിക തടസ്സങ്ങളും ഘട്ടംഘട്ടമായി നീക്കുന്നതും കരട് ധാരണയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇരു രാജ്യങ്ങളും പരസ്പരം ഉറപ്പുനൽകാതെ വലിയ വിട്ടുവീഴ്ചകൾക്ക് തയ്യാറാകാത്തതാണ് ചർച്ചകളിലെ പ്രധാന തടസ്സം.

ലോകത്തിലെ പ്രധാന എണ്ണക്കപ്പൽ ഗതാഗതപാതകളിലൊന്നാണ് ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക്. ഇവിടെ കപ്പൽഗതാഗതം തടസ്സപ്പെടുന്നത് ആഗോള ഊർജവിതരണത്തെയും സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളെയും ബാധിക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ടാണ് സമാധാന നിർദേശത്തിൽ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് തുറക്കുന്നതിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നൽകിയിരിക്കുന്നത്.

ഇറാന്റെ സമ്പുഷ്ടീകരിച്ച യുറേനിയം വിദേശത്തേക്ക് മാറ്റാൻ നിർദേശം

ഇറാന്റെ കൈവശമുള്ള ഉയർന്ന തോതിൽ സമ്പുഷ്ടീകരിച്ച യുറേനിയം സംബന്ധിച്ച് രണ്ട് സാധ്യതകളാണ് സമാധാനരൂപരേഖ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്. ഇരുരാജ്യങ്ങൾക്കും സ്വീകാര്യമായ മൂന്നാമതൊരു രാജ്യത്തേക്ക് യുറേനിയം മാറ്റുകയാണ് ആദ്യ നിർദേശം. നിലവിലുള്ള യുറേനിയത്തിന്റെ സമ്പുഷ്ടീകരണ തോത് കുറയ്ക്കുന്നതാണ് രണ്ടാമത്തെ മാർഗം.

ആദ്യ നിർദേശം നടപ്പാക്കിയാൽ യുറേനിയം ഇറാന്റെ പുറത്തേക്ക് മാറ്റേണ്ടിവരും. രണ്ടാമത്തെ മാർഗം സ്വീകരിച്ചാൽ നിശ്ചയിക്കുന്ന നിയന്ത്രണങ്ങൾക്ക് വിധേയമായി യുറേനിയം ഇറാനിൽത്തന്നെ തുടരാം. എന്നാൽ ഈ നിർദേശങ്ങളിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്ന് സ്വീകരിക്കാമെന്ന് അമേരിക്കയോ ഇറാനോ ഔദ്യോഗികമായി അറിയിച്ചിട്ടില്ല.

സമാധാനക്കരാറിന് ഉറപ്പുനൽകാൻ ചൈനയ്ക്കും സാധ്യത

പുതിയ സമാധാനക്കരാറിന്റെ വ്യവസ്ഥകൾ നടപ്പാക്കുന്നതിന് ഉറപ്പുനൽകുന്ന രാജ്യമായി ചൈനയെ പരിഗണിക്കുന്നതും കരട് നിർദേശത്തിലുണ്ട്. അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള ധാരണകൾ പാലിക്കപ്പെടുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ ചൈനയ്ക്ക് പങ്കുവഹിക്കാനാകുമെന്നാണ് നിർദേശം. എന്നാൽ ചൈനയുടെ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും അധികാരപരിധിയും ഇതുവരെ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല.

അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള നേരിട്ടുള്ള ചർച്ചകൾ തുർക്കിയിലെ ഇസ്താംബൂളിന് പകരം ഖത്തറിലെ ദോഹയിൽ നടത്തണമെന്നും നിർദേശമുണ്ട്. ഇതിലൂടെ ചർച്ചകളിൽ ഖത്തറിന്റെ മധ്യസ്ഥപങ്ക് കൂടുതൽ ശക്തമാകും. കരാർ നടപ്പാക്കുന്നത് പരിശോധിക്കുന്ന സംവിധാനത്തെക്കുറിച്ചും ഇരുരാജ്യങ്ങൾ ധാരണയിലെത്തേണ്ടതുണ്ട്.

ഖത്തർ പ്രതിനിധിസംഘം ടെഹ്റാനിലെത്തി

സമാധാനശ്രമങ്ങൾ ശക്തമാകുന്നതിനിടെ ഖത്തറിന്റെ ഉന്നതതല പ്രതിനിധിസംഘം വെള്ളിയാഴ്ച ഇറാൻ തലസ്ഥാനമായ ടെഹ്റാനിലെത്തി. ഖത്തർ പ്രധാനമന്ത്രിയുടെയും വിദേശകാര്യ മന്ത്രിയുടെയും മുതിർന്ന ഉപദേഷ്ടാവിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ് സംഘം എത്തിയത്. ഇറാനിലെ ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥരുമായി സംഘം ചർച്ച നടത്തി. അമേരിക്കയുമായി ഏകോപിപ്പിച്ചാണ് പുതിയ നയതന്ത്ര നീക്കമെന്നാണ് വിവരം.

ഇതിനുമുമ്പ് അമേരിക്കൻ വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ജെ.ഡി. വാൻസ് ഇറാന്റെ സുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥനായ മൊഹ്‌സെൻ റെസായിക്ക് കത്ത് അയച്ചിരുന്നു. ഖത്തറിന്റെ മധ്യസ്ഥതയിലാണ് കത്ത് കൈമാറിയത്. സമാധാന ചർച്ചകൾ വീണ്ടും ആരംഭിക്കണമെന്ന നിർദേശമാണ് കത്തിലുണ്ടായിരുന്നത്. അമേരിക്കയുടെ സന്ദേശത്തോട് ഇറാൻ അനുകൂലമായി പ്രതികരിച്ചതായാണ് വിവരം.

ചർച്ചകൾ തുടരുന്നുണ്ടെന്ന് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ്

ഇറാനുമായി ചർച്ചകൾ തുടരുന്നുണ്ടെന്ന് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് സ്ഥിരീകരിച്ചു. വെള്ളിയാഴ്ച വൈറ്റ് ഹൗസിൽ മാധ്യമങ്ങളോട് സംസാരിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഇറാൻ തുടർച്ചയായി ചർച്ചകൾക്ക് താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നുണ്ടെന്നും അമേരിക്കയ്ക്ക് സംഘർഷം ഉടൻ അവസാനിപ്പിക്കേണ്ട സമ്മർദമില്ലെന്നും ട്രംപ് വ്യക്തമാക്കി.

ഇറാൻ സൈനികർക്കും പൊലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കും ശമ്പളം നൽകാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുകയാണെന്നും ട്രംപ് അവകാശപ്പെട്ടു. ഇറാന്റെ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി ഭരണകൂടത്തിനുമേൽ സമ്മർദം സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ടെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാട്. ഏഴുമാസമായി അമേരിക്ക സംഘർഷത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. എന്നാൽ ഇറാന്റെ സാമ്പത്തിക സാഹചര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ട്രംപിന്റെ ആരോപണങ്ങൾക്ക് സ്ഥിരീകരണ വിവരങ്ങൾ നൽകിയിട്ടില്ല.

ജി20 യോഗത്തിനിടെയും നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾ

അമേരിക്കയിലെ അറ്റ്ലാന്റയിൽ നടന്ന ജി20 വിദേശകാര്യ മന്ത്രിമാരുടെ യോഗത്തിനിടയിലും ഇറാൻ വിഷയത്തിൽ നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾ നടന്നു. തുർക്കി വിദേശകാര്യ മന്ത്രി ഹകൻ ഫിദാൻ അമേരിക്കൻ വിദേശകാര്യ സെക്രട്ടറി മാർക്കോ റൂബിയോയുമായി വെള്ളിയാഴ്ച കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി. ഇറാനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സമാധാന ചർച്ചകളും കൂടിക്കാഴ്ചയിലെ പ്രധാന വിഷയങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു.

ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം, ഗാസയിലെ സാഹചര്യം, യുക്രെയ്ൻ യുദ്ധം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളും ചർച്ചയായി. പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘർഷം കുറയ്ക്കാനുള്ള നയതന്ത്ര ശ്രമങ്ങൾക്ക് തുർക്കി പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഖത്തറിന്റെ മധ്യസ്ഥശ്രമങ്ങൾക്കൊപ്പം തുർക്കിയുമായുള്ള ചർച്ചകളും തുടരുകയാണ്.

ഉപരോധം ആദ്യം നീക്കണമോ, ആണവ നിയന്ത്രണം ആദ്യം നടപ്പാക്കണമോ?

സമാധാനക്കരാറിലേക്ക് എത്തുന്നതിലെ ഏറ്റവും വലിയ തടസ്സം വ്യവസ്ഥകൾ നടപ്പാക്കേണ്ട ക്രമമാണ്. ഇറാൻ ആദ്യം ആണവപദ്ധതിയിൽ നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തണമെന്നാണ് അമേരിക്കയുടെ നിലപാട്. എന്നാൽ കാര്യമായ സാമ്പത്തിക ഇളവുകളും സമുദ്ര ഉപരോധങ്ങളിൽ മാറ്റവും ഉറപ്പാക്കാതെ വിട്ടുവീഴ്ചകൾക്ക് തയ്യാറാകാൻ ഇറാൻ മടിക്കുകയാണ്.

കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകൾ പാലിക്കുന്നുണ്ടോയെന്ന് പരിശോധിക്കുന്ന സംവിധാനത്തിന്റെ അധികാരവും സ്വാതന്ത്ര്യവും സംബന്ധിച്ചും ധാരണ ആവശ്യമാണ്. ഏതെങ്കിലും രാജ്യം കരാർ ലംഘിച്ചാൽ സ്വീകരിക്കേണ്ട നടപടികളും തീരുമാനിക്കണം. ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് ഏഴുദിവസത്തിനകം തുറക്കണമെന്ന നിർദേശം നിലവിൽ കരട് രൂപത്തിൽ മാത്രമാണ്. ഇരു രാജ്യങ്ങളും ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചാൽ മാത്രമേ സമയക്രമം പ്രാബല്യത്തിൽ വരൂ.