മുംബൈ, 2026 ഒക്ടോബർ 27 –

ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂറിനെ വിമർശിക്കുന്ന സമൂഹമാധ്യമ പോസ്റ്റ് വീണ്ടും പങ്കുവച്ചതിന്റെ പേരിൽ പൂനെയിലെ എൻജിനീയറിങ് വിദ്യാർഥിനിക്കെതിരെ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത ക്രിമിനൽ കേസ് ബോംബെ ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി. 2026 ഒക്ടോബർ 27നാണ് ജസ്റ്റിസ് മിലിന്ദ് എൻ. ജാധവ് നിർണായക ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചത്. ഖദീജ ഷഹബുദ്ദീൻ ഷെയ്ഖ് മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാരിനെതിരെ സമർപ്പിച്ച ഹർജിയിലാണ് നടപടി. യുവതിയായ എൻജിനീയറിങ് വിദ്യാർഥിനിയാണെന്ന സാഹചര്യം പരിഗണിച്ചാണ് ഹർജി അനുവദിക്കുന്നതെന്ന് ജഡ്ജി വ്യക്തമാക്കി. 2025 മേയിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത പ്രഥമ വിവര റിപ്പോർട്ടാണ് കോടതി റദ്ദാക്കിയത്. ഹർജിക്കാരിയുടെ അഭിഭാഷകരുടെയും സർക്കാർ അഭിഭാഷകന്റെയും പേരുകൾ ലഭ്യമായ പുതിയ കോടതി റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല. വിദ്യാർഥിനിക്കെതിരായ ക്രിമിനൽ നടപടികൾ അവസാനിപ്പിക്കുന്നതാണ് പുതിയ ഉത്തരവിന്റെ പ്രധാന ഫലം.

യുവതിയായ എൻജിനീയറിങ് വിദ്യാർഥിനിയാണെന്ന സാഹചര്യം പരിഗണിച്ച് കേസ് റദ്ദാക്കി

ഇരുപതുകാരിയായ വിദ്യാർഥിനിക്കെതിരായ പ്രഥമ വിവര റിപ്പോർട്ട് റദ്ദാക്കണമെന്ന ആവശ്യം അംഗീകരിച്ചാണ് ജസ്റ്റിസ് മിലിന്ദ് എൻ. ജാധവ് ഉത്തരവിട്ടത്. ഹർജിക്കാരി യുവതിയായ എൻജിനീയറിങ് വിദ്യാർഥിനിയാണെന്ന കാര്യം പരിഗണിച്ചാണ് ഹർജി അനുവദിക്കുന്നതെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂറിനെ വിമർശിക്കുന്ന പോസ്റ്റ് വീണ്ടും പങ്കുവച്ചതിനെ തുടർന്നാണ് വിദ്യാർഥിനിക്കെതിരെ പൊലീസ് കേസെടുത്തിരുന്നത്. പുതിയ ഉത്തരവോടെ ആ പ്രഥമ വിവര റിപ്പോർട്ടിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ക്രിമിനൽ നടപടികൾക്ക് നിയമപരമായ അടിസ്ഥാനം ഇല്ലാതായി. എന്നാൽ ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂറിനെക്കുറിച്ചുള്ള എല്ലാ തരത്തിലുള്ള സമൂഹമാധ്യമ പ്രതികരണങ്ങൾക്കും നിയമനടപടികളിൽനിന്ന് പൊതുവായ ഇളവ് നൽകുന്നതായി കോടതി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല.

2025 മേയ് ഏഴിന് ഇൻസ്റ്റഗ്രാം പോസ്റ്റ് പങ്കുവച്ചതിനെ തുടർന്നാണ് വിവാദം

പൂനെയിലെ സിംഹഗഡ് അക്കാദമി ഓഫ് എൻജിനീയറിങ്ങിലെ വിദ്യാർഥിനിയാണ് ഖദീജ ഷഹബുദ്ദീൻ ഷെയ്ഖ്. സാവിത്രിബായ് ഫുലെ പൂനെ സർവകലാശാലയുമായി അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്ത സ്വകാര്യ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനമാണിത്. 2025 മേയ് ഏഴിന് റിഫോർമിസ്ഥാൻ എന്ന ഇൻസ്റ്റഗ്രാം അക്കൗണ്ടിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പോസ്റ്റ് വിദ്യാർഥിനി വീണ്ടും പങ്കുവച്ചിരുന്നു. ഇന്ത്യയും പാകിസ്ഥാനും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം രൂക്ഷമാകുന്നതിൽ ഇന്ത്യൻ സർക്കാരിന്റെ നിലപാടിനെ വിമർശിക്കുന്നതായിരുന്നു പോസ്റ്റ്. ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂറുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സൈനിക നടപടികളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിലായിരുന്നു സംഭവം. പോസ്റ്റ് പങ്കുവച്ചതോടെ സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിൽ വലിയ വിമർശനവും ഭീഷണികളും ഉയർന്നതായി വിദ്യാർഥിനി കോടതിയെ അറിയിച്ചു.

രണ്ടുമണിക്കൂറിനകം പോസ്റ്റ് നീക്കി മാപ്പുപറഞ്ഞിട്ടും പൊലീസ് കേസെടുത്തു

വിവാദമായ പോസ്റ്റ് പങ്കുവച്ച് രണ്ടുമണിക്കൂറിനകം തന്നെ നീക്കം ചെയ്തിരുന്നുവെന്നാണ് വിദ്യാർഥിനിയുടെ വാദം. തുടർന്ന് പരസ്യമായി മാപ്പുപറയുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനത്തിൽ പ്രതിഷേധം ഉയർന്നതിനെ തുടർന്ന് പൂനെയിലെ കോന്ധ്വ പൊലീസ് വിദ്യാർഥിനിക്കെതിരെ കേസെടുത്തു. 2025 മേയ് ഒമ്പതിനാണ് വിദ്യാർഥിനി അറസ്റ്റിലായത്. സമൂഹമാധ്യമ പോസ്റ്റ് മതവിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ സംഘർഷമുണ്ടാക്കാനും പൊതുസമാധാനം തകർക്കാനും സാധ്യതയുണ്ടെന്നായിരുന്നു പൊലീസിന്റെ ആരോപണം. പോസ്റ്റ് നീക്കം ചെയ്തതും മാപ്പുപറഞ്ഞതും പരിഗണിക്കാതെയാണ് അറസ്റ്റ് നടത്തിയതെന്ന് വിദ്യാർഥിനി കോടതിയിൽ വാദിച്ചു.

രാജ്യവിരുദ്ധ നിലപാട് ആരോപിച്ച് കോളേജിൽനിന്ന് പുറത്താക്കിയതും വിവാദമായി

സമൂഹമാധ്യമ പോസ്റ്റിനെ തുടർന്ന് വിദ്യാർഥിനിക്കെതിരെ സിംഹഗഡ് അക്കാദമി ഓഫ് എൻജിനീയറിങ് അച്ചടക്കനടപടി സ്വീകരിച്ചിരുന്നു. സ്ഥാപനത്തിന്റെ സൽപ്പേരിന് കളങ്കമുണ്ടാക്കിയെന്നും രാജ്യവിരുദ്ധ നിലപാട് പ്രകടിപ്പിച്ചെന്നും ആരോപിച്ചായിരുന്നു നടപടി. വിദ്യാർഥിനിയെ കോളേജിൽനിന്ന് പുറത്താക്കുകയും പരീക്ഷകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിന് തടസ്സമുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു. നടപടി ഏകപക്ഷീയവും നിയമവിരുദ്ധവുമാണെന്ന് ആരോപിച്ച് വിദ്യാർഥിനി ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചു. കോളേജിന്റെ പുറത്താക്കൽ നടപടി റദ്ദാക്കണമെന്നും പരീക്ഷകൾ എഴുതാൻ അനുവദിക്കണമെന്നും വിദ്യാർഥിനി ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇതിനൊപ്പം പൊലീസ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത ക്രിമിനൽ കേസ് റദ്ദാക്കണമെന്ന ആവശ്യവും ഉന്നയിച്ചു.

വിദ്യാർഥിനിയുടെ ജീവിതം തകർക്കുന്ന നടപടിയെന്ന് 2025 മേയിൽ ഹൈക്കോടതിയുടെ വിമർശനം

2025 മേയ് 27ന് കേസ് പരിഗണിച്ച ജസ്റ്റിസ് ഗൗരി ഗോഡ്സെ, ജസ്റ്റിസ് സോമശേഖർ സുന്ദരേശൻ എന്നിവരടങ്ങിയ അവധിക്കാല ബെഞ്ച് പൊലീസിന്റെയും കോളേജ് അധികൃതരുടെയും നടപടികളെ ശക്തമായി വിമർശിച്ചിരുന്നു. പോസ്റ്റ് നീക്കം ചെയ്ത് മാപ്പുപറഞ്ഞ വിദ്യാർഥിനിയെ ഗുരുതര കുറ്റവാളിയെപ്പോലെ പരിഗണിച്ചത് ഞെട്ടിക്കുന്ന നടപടിയാണെന്ന് കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. വിദ്യാർഥിനിയുടെ ഭാവി തകർക്കുന്ന സമീപനം സ്വീകരിക്കരുതെന്നും തെറ്റ് തിരുത്താൻ അവസരം നൽകണമെന്നും ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി. തുടർന്ന് വിദ്യാർഥിനിയെ ഉടൻ ജയിലിൽനിന്ന് മോചിപ്പിക്കാനും പരീക്ഷകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അനുവദിക്കാനും കോടതി ഉത്തരവിട്ടു. എന്നാൽ അന്നത്തെ ഉത്തരവ് ക്രിമിനൽ കേസ് പൂർണമായി റദ്ദാക്കുന്നതായിരുന്നില്ല.

വിശദീകരണം കേൾക്കാതെ കോളേജിൽനിന്ന് പുറത്താക്കിയ നടപടിയും നേരത്തേ റദ്ദാക്കിയിരുന്നു

2025 ജൂൺ ഒമ്പതിന് ജസ്റ്റിസ് എം.എസ്. കാർണിക്, ജസ്റ്റിസ് നിതിൻ ബോർകർ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ച് വിദ്യാർഥിനിയെ കോളേജിൽനിന്ന് പുറത്താക്കിയ നടപടി റദ്ദാക്കിയിരുന്നു. വിദ്യാർഥിനിയുടെ വിശദീകരണം കേൾക്കാതെയാണ് കോളേജ് അധികൃതർ തീരുമാനമെടുത്തതെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. സ്വാഭാവിക നീതിയുടെ തത്ത്വങ്ങൾ ലംഘിച്ചാണ് അച്ചടക്കനടപടി സ്വീകരിച്ചതെന്നും ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി. വിദ്യാർഥിനിക്ക് പറയാനുള്ളത് കേട്ടശേഷം നിയമാനുസൃതമായി പുതിയ തീരുമാനം എടുക്കാൻ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനത്തിന് കോടതി അനുമതി നൽകിയിരുന്നു. തടവിലായിരുന്നതിനാൽ എഴുതാൻ കഴിയാതിരുന്ന പരീക്ഷകളിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള അപേക്ഷ പരിഗണിക്കാൻ സർവകലാശാലയ്ക്കും നിർദേശം നൽകി. കോളേജിന്റെ നടപടിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ ഉത്തരവ് ക്രിമിനൽ കേസിന്റെ അന്തിമ തീർപ്പിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു.

മാപ്പുപറഞ്ഞതുകൊണ്ടുമാത്രം കേസ് റദ്ദാക്കാനാവില്ലെന്ന് മുൻഘട്ടത്തിൽ കോടതി നിരീക്ഷിച്ചിരുന്നു

2025 സെപ്റ്റംബറിൽ വിദ്യാർഥിനിയുടെ ക്രിമിനൽ കേസ് റദ്ദാക്കണമെന്ന ഹർജി പരിഗണിച്ചപ്പോൾ ബോംബെ ഹൈക്കോടതി വ്യത്യസ്തമായ നിരീക്ഷണം നടത്തിയിരുന്നു. പോസ്റ്റ് നീക്കം ചെയ്തതും മാപ്പുപറഞ്ഞതും മാത്രം പ്രഥമ വിവര റിപ്പോർട്ട് റദ്ദാക്കാനുള്ള മതിയായ കാരണമാകില്ലെന്നായിരുന്നു അന്നത്തെ നിലപാട്. പഠനത്തിൽ മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവച്ച വിദ്യാർഥിനിയാണെന്ന കാരണവും ക്രിമിനൽ കേസ് സ്വമേധയാ അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിന് അടിസ്ഥാനമാകില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. ഈ നടപടിക്രമങ്ങൾക്കുശേഷമാണ് 2026 ഒക്ടോബർ 27ന് ജസ്റ്റിസ് മിലിന്ദ് എൻ. ജാധവ് ഹർജി അനുവദിച്ച് കേസ് റദ്ദാക്കിയത്. അതിനാൽ മുൻഘട്ടത്തിലെ ജാമ്യവും കോളേജിന്റെ പുറത്താക്കൽ നടപടി റദ്ദാക്കിയതും പുതിയ ക്രിമിനൽ കേസ് റദ്ദാക്കലും മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത കോടതി നടപടികളാണ്.

പ്രഥമ വിവര റിപ്പോർട്ട് റദ്ദാക്കിയതോടെ വിദ്യാർഥിനിക്കെതിരായ കേസ് അവസാനിച്ചു

2026 ഒക്ടോബർ 27ലെ ഉത്തരവിലൂടെ ഖദീജ ഷഹബുദ്ദീൻ ഷെയ്ഖിനെതിരായ പ്രഥമ വിവര റിപ്പോർട്ട് ബോംബെ ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി. വിദ്യാർഥിനിയുടെ പ്രായവും വിദ്യാഭ്യാസ സാഹചര്യവും പരിഗണിച്ചാണ് ജസ്റ്റിസ് മിലിന്ദ് എൻ. ജാധവ് ഹർജി അനുവദിച്ചത്. നേരത്തേ ജാമ്യം ലഭിക്കുകയും കോളേജിൽനിന്ന് പുറത്താക്കിയ നടപടി റദ്ദാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തിരുന്ന വിദ്യാർഥിനിക്ക് ക്രിമിനൽ കേസിൽനിന്നും ആശ്വാസം ലഭിച്ചിരിക്കുകയാണ്. കേസിൽ പുതിയ അന്വേഷണത്തിനോ തുടർവിചാരണയ്ക്കോ പ്രത്യേക നിർദേശം നൽകിയതായി ലഭ്യമായ റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല. നഷ്ടപരിഹാരം നൽകണമെന്ന ഉത്തരവും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടില്ല.

സമൂഹമാധ്യമ പ്രതികരണങ്ങളിലെ ക്രിമിനൽ നടപടികൾ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ വ്യക്തിഗത സാഹചര്യങ്ങൾക്കും പ്രാധാന്യം

ബോംബെ ഹൈക്കോടതിയുടെ പുതിയ ഉത്തരവ് സമൂഹമാധ്യമ പോസ്റ്റുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്രിമിനൽ കേസുകളിൽ പ്രതിയുടെ വ്യക്തിഗത സാഹചര്യങ്ങൾ കോടതി പരിഗണിക്കുന്നതിന്റെ ഉദാഹരണമാണ്. നിയമപരമായി ഈ പ്രത്യേക കേസിലെ പ്രഥമ വിവര റിപ്പോർട്ടാണ് റദ്ദാക്കിയിരിക്കുന്നത്. സാമൂഹിക തലത്തിൽ വിദ്യാർഥികളുടെ ഭാവിയെയും വിദ്യാഭ്യാസത്തെയും ക്രിമിനൽ നടപടികൾ എങ്ങനെ ബാധിക്കാമെന്ന പ്രശ്നം കേസിലൂടെ ഉയർന്നുവന്നു. ജുഡീഷ്യറിയുടെ തലത്തിൽ പൊലീസ് നടപടി, വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനത്തിന്റെ അച്ചടക്കനടപടി, ക്രിമിനൽ കേസ് റദ്ദാക്കൽ എന്നിവ പ്രത്യേകം പരിശോധിക്കപ്പെട്ടതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. എന്നാൽ എല്ലാ വിവാദ സമൂഹമാധ്യമ പോസ്റ്റുകളും കുറ്റകരമല്ലെന്നോ മാപ്പുപറഞ്ഞാൽ എല്ലാ കേസുകളും റദ്ദാക്കണമെന്നോ ഉള്ള പൊതുനിയമം ഈ ഉത്തരവിലൂടെ സ്ഥാപിച്ചതായി പറയാനാവില്ല. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ സമാന കേസുകളിൽ ഈ വിധി പരാമർശിക്കപ്പെടാമെങ്കിലും ഓരോ കേസിലെയും വസ്തുതകളും ബാധകമായ നിയമവകുപ്പുകളും പ്രത്യേകം പരിശോധിക്കേണ്ടിവരും.