ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 23:

പൊതുസ്വത്ത് ലേലം ചെയ്യുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന വില വിപണിവിലയെക്കാൾ ഗണ്യമായി കുറവാണെങ്കിൽ, നിയമപരമായി ബാധകമായ കരാർ നിലവിൽ വരുന്നതിന് മുമ്പ് ലേലനടപടികൾ റദ്ദാക്കാനും വീണ്ടും ലേലം നടത്താനും പൊതുഅധികാരികൾക്ക് അധികാരമുണ്ടെന്ന് സുപ്രീംകോടതി. ജസ്റ്റിസുമാരായ പി.എസ്. നരസിംഹ, അലോക് ആരാധെ എന്നിവരടങ്ങിയ രണ്ടംഗ ബെഞ്ചാണ് ചണ്ഡീഗഢിലെ നഴ്സിങ് ഹോം ഭൂമിയുടെ ലേലവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസിൽ നിർണായക വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചത്. ബേദി ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ 12.58 കോടി രൂപയുടെ ലേലം റദ്ദാക്കിയ ചണ്ഡീഗഢ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ നടപടി അസാധുവാക്കിയ പഞ്ചാബ് ഹരിയാന ഹൈക്കോടതി വിധിയാണ് സുപ്രീംകോടതി റദ്ദാക്കിയത്. സതീന്ദർ പാൽ സിങ്ങും മറ്റുള്ളവരും ബേദി ഹോസ്പിറ്റലിനും മറ്റ് എതിർകക്ഷികൾക്കുമെതിരെ നൽകിയ അപ്പീലിലാണ് നടപടി. അപ്പീൽ കക്ഷികൾക്കായി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ ഗുരു കൃഷ്ണ കുമാർ, ചണ്ഡീഗഢ് ഭരണകൂടത്തിനായി അഡീഷണൽ സോളിസിറ്റർ ജനറൽ വിക്രംജിത് ബാനർജി, എതിർകക്ഷികൾക്കായി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ പി.എസ്. പട്‌വാലിയ എന്നിവർ ഹാജരായി.

ഒരേ വലുപ്പമുള്ള ഭൂമികൾക്ക് ലേലത്തിൽ ആറുകോടിയോളം രൂപയുടെ വ്യത്യാസം

2022 ഓഗസ്റ്റിലാണ് ചണ്ഡീഗഢ് ഭരണകൂടം പാർപ്പിട, വാണിജ്യ, നഴ്സിങ് ഹോം ആവശ്യങ്ങൾക്കുള്ള ഭൂമികളുടെ ഇ-ലേലത്തിന് വിജ്ഞാപനം പുറത്തിറക്കിയത്. സെക്ടർ 33 സിയിലെ 744.44 ചതുരശ്ര വാര വീതമുള്ള രണ്ട് നഴ്സിങ് ഹോം പ്ലോട്ടുകളാണ് തർക്കത്തിന് കാരണമായത്. ഓരോ പ്ലോട്ടിന്റെയും അടിസ്ഥാനവില 6.91 കോടി രൂപയായിരുന്നു.

2022 ഒക്ടോബർ 20ന് നടന്ന ലേലത്തിൽ മൂന്നാം നമ്പർ പ്ലോട്ടിന് 18.25 കോടി രൂപ ലഭിച്ചു. എന്നാൽ അതേ വലുപ്പമുള്ള നാലാം നമ്പർ പ്ലോട്ടിന് ബേദി ഹോസ്പിറ്റൽ സമർപ്പിച്ച ഏറ്റവും ഉയർന്ന തുക 12.58 കോടി രൂപ മാത്രമായിരുന്നു. സമീപസ്ഥലങ്ങളായ രണ്ട് പ്ലോട്ടുകൾക്കിടയിൽ ഏകദേശം ആറുകോടി രൂപയുടെ വിലവ്യത്യാസമുണ്ടായതാണ് ഭരണകൂടത്തെ ലേലനടപടികൾ പുനഃപരിശോധിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചത്.

മുഴുവൻ തുകയും അടച്ചെങ്കിലും ഭൂമി അനുവദിക്കുന്ന അന്തിമരേഖ നൽകിയിരുന്നില്ല

ബേദി ഹോസ്പിറ്റൽ 2022 ഒക്ടോബർ 21ന് ലേലത്തുകയുടെ 25 ശതമാനം അടച്ചു. ഒക്ടോബർ 28ന് വിൽപ്പനയ്ക്കുള്ള പ്രാഥമിക കരാർ ഒപ്പുവച്ചു. നവംബർ 16ന് ബാക്കി 75 ശതമാനവും അടച്ചുതീർത്തു.

എന്നാൽ ഭൂമി അനുവദിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഔദ്യോഗിക ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിക്കുകയോ ഉടമസ്ഥാവകാശ കൈമാറ്റരേഖ നടപ്പാക്കുകയോ ചെയ്തിരുന്നില്ല.

ഈ സാഹചര്യത്തിൽ 2023 ജനുവരി 27ന് ചണ്ഡീഗഢ് ഭരണകൂടം ബേദി ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ ലേലം റദ്ദാക്കി. ലഭിച്ച തുക വിപണിയിലെ വിലനിലവാരം പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്നായിരുന്നു വിശദീകരണം. നാലാം നമ്പർ പ്ലോട്ട് വീണ്ടും ലേലം ചെയ്യാനും മൂന്നാം നമ്പർ പ്ലോട്ടിന് ലഭിച്ച ഉയർന്ന തുക അടിസ്ഥാനവിലയായി നിശ്ചയിക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. ബേദി ഹോസ്പിറ്റൽ അടച്ച മുഴുവൻ തുകയും തിരികെ നൽകി. തുടർന്ന് വിൽപ്പനയ്ക്കുള്ള പ്രാഥമിക കരാറും റദ്ദാക്കി.

ഏറ്റവും ഉയർന്ന തുക വാഗ്ദാനം ചെയ്തതുകൊണ്ടുമാത്രം ഭൂമിയിൽ അവകാശമില്ല

2007ലെ ചണ്ഡീഗഢ് എസ്റ്റേറ്റ് ചട്ടങ്ങളും ഇ-ലേല വിജ്ഞാപനത്തിലെ വ്യവസ്ഥകളും പരിശോധിച്ചാണ് സുപ്രീംകോടതി തീരുമാനത്തിലെത്തിയത്.

പൊതുസ്വത്തിന്റെ വിൽപ്പനയിലോ പാട്ടത്തിലോ കൂടുതൽ വരുമാനം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി ലേലനടപടികൾ പുനഃപരിശോധിക്കുന്നത് നിയമപരമായി അനുവദനീയമാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. എന്നാൽ നിയമപരമായി നടപ്പാക്കാവുന്ന അന്തിമകരാർ നിലവിൽ വരുന്നതിന് മുമ്പായിരിക്കണം ഇത്തരം നടപടി.

ബേദി ഹോസ്പിറ്റലിന് ഭൂമി അനുവദിക്കുന്ന ഔദ്യോഗിക കത്ത് നൽകിയിരുന്നില്ല. ഉടമസ്ഥാവകാശ കൈമാറ്റരേഖയും നടപ്പാക്കിയിരുന്നില്ല. അതിനാൽ ലേലം റദ്ദാക്കാനുള്ള അധികാരം ചണ്ഡീഗഢ് ഭരണകൂടത്തിനുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ബെഞ്ച് കണ്ടെത്തി.

ഏറ്റവും ഉയർന്ന തുക വാഗ്ദാനം ചെയ്ത വ്യക്തിക്കുതന്നെ ഭൂമി അനുവദിക്കണമെന്നത് എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളിലും നിർബന്ധമല്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ലേലത്തിൽ ലഭിച്ച വില ഗണ്യമായി കുറവാണെന്നത് കരാർ അന്തിമമാക്കാതിരിക്കാനുള്ള പ്രസക്തമായ കാരണമായി പരിഗണിക്കാം.

പൊതുസ്വത്തിന്റെ മൂല്യം പരമാവധി ഉറപ്പാക്കാൻ സ്വീകരിച്ച ഭരണകൂടത്തിന്റെ നടപടിയിൽ നിയമവിരുദ്ധതയോ ഏകപക്ഷീയതയോ കണ്ടെത്താനാകില്ലെന്നും സുപ്രീംകോടതി വിലയിരുത്തി.

ബേദി ഹോസ്പിറ്റലിനോ അപ്പീൽ കക്ഷികൾക്കോ ഭൂമി അനുവദിച്ചില്ല; മൂന്നുമാസത്തിനകം പുതിയ ലേലം

തുടർന്നുള്ള ലേലത്തിൽ 18.30 കോടി രൂപയുടെ ഉയർന്ന തുക ലഭിച്ചതും സുപ്രീംകോടതി പരിഗണിച്ചു. ബേദി ഹോസ്പിറ്റൽ ആ തുകയ്ക്ക് തുല്യമായ തുക നൽകാൻ തയ്യാറാണെന്നും കോടതിയെ അറിയിച്ചു.

എന്നാൽ ഏതെങ്കിലും ഒരു കക്ഷിക്ക് നേരിട്ട് ഭൂമി അനുവദിക്കാൻ സുപ്രീംകോടതി തയ്യാറായില്ല. പകരം എല്ലാവർക്കും നിയമപ്രകാരമുള്ള അവസരം ലഭിക്കുന്ന രീതിയിൽ പുതിയ ഇ-ലേലം നടത്താനാണ് നിർദേശിച്ചത്.

ചണ്ഡീഗഢിലെ സെക്ടർ 33 സിയിലുള്ള നാലാം നമ്പർ പ്ലോട്ടിനായി 2007ലെ ചണ്ഡീഗഢ് എസ്റ്റേറ്റ് ചട്ടങ്ങൾ പാലിച്ച് പുതിയ ഇ-ലേലം നടത്തണം. ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ച തീയതി മുതൽ മൂന്നുമാസത്തിനകം ലേലനടപടികൾ ആരംഭിച്ച് പൂർത്തിയാക്കണം എന്നതാണ് സുപ്രീംകോടതിയുടെ നിർദേശം.

ഇതോടെ ബേദി ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ മുൻ ലേലത്തുകയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഭൂമി അനുവദിക്കേണ്ട സാഹചര്യം ഇല്ലാതായി. പുതിയ ലേലത്തിന്റെ ഫലമനുസരിച്ചായിരിക്കും ഭൂമിയുടെ തുടർന്നുള്ള അനുവദിക്കൽ നടപടികൾ.

പൊതുലേലങ്ങളിൽ സുതാര്യതയും ന്യായമായ തീരുമാനവും ഉറപ്പാക്കണമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി

പഞ്ചാബ് ഹരിയാന ഹൈക്കോടതിയുടെ തീരുമാനം റദ്ദാക്കിയതോടെ ചണ്ഡീഗഢ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ ലേലം റദ്ദാക്കൽ നടപടി നിയമപരമാണെന്ന് സുപ്രീംകോടതി സ്ഥിരീകരിച്ചു. അതേസമയം, 2023 സെപ്റ്റംബർ ആറിന് നടന്ന പുനർലേലത്തിൽ ഉയർന്ന തുക വാഗ്ദാനം ചെയ്ത അപ്പീൽ കക്ഷികൾക്കും ഭൂമി നേരിട്ട് അനുവദിച്ചിട്ടില്ല. ബേദി ഹോസ്പിറ്റലിനും പുതിയ ലേലത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അവസരമുണ്ട്. ഇതോടെ നാലാം നമ്പർ പ്ലോട്ടിന്റെ അനുവദിക്കൽ പുതിയ ലേലത്തിലൂടെ തീരുമാനിക്കപ്പെടും.

പൊതുസ്വത്തിന്റെ മൂല്യം സംരക്ഷിക്കുന്നതിനൊപ്പം ലേലത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നവരുടെ അവകാശങ്ങളും പരിഗണിക്കണം

രാജ്യത്തെ പൊതുസ്വത്ത് ലേലങ്ങളിൽ നിയമപരമായി ബാധകമായ കരാർ എപ്പോൾ നിലവിൽ വരുന്നു എന്നത് നിർണായകമാണെന്ന് വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഈ കേസിൽ വിൽപ്പനയ്ക്കുള്ള പ്രാഥമിക കരാർ മാത്രം നിയമപരമായി നടപ്പാക്കാവുന്ന അന്തിമകരാറല്ലെന്നും ഉടമസ്ഥാവകാശ കൈമാറ്റരേഖ നടപ്പാക്കുന്നതോടെയാണ് അത്തരമൊരു കരാർ നിലവിൽ വരുന്നതെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. പൊതുസ്വത്തിന് പരമാവധി വില ഉറപ്പാക്കാനുള്ള നടപടികൾ അനുവദനീയമാണെങ്കിലും അധികാരികൾ ഏകപക്ഷീയമായോ യുക്തിരഹിതമായോ പ്രവർത്തിക്കരുത്. ന്യായവും സുതാര്യതയും പൊതുതാൽപര്യവും ഉറപ്പാക്കണമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. രാജ്യത്തെ സമാന പൊതുലേല തർക്കങ്ങളിൽ ഈ വിധിയിലെ നിയമതത്ത്വങ്ങൾ പ്രസക്തമാകും. എന്നാൽ എല്ലാ ലേലങ്ങളും ഇഷ്ടാനുസരണം റദ്ദാക്കാനുള്ള പൊതുവായ അധികാരമായി വിധിയെ കാണാനാകില്ല.