ന്യൂഡൽഹി  /  2026  / ഒക്ടോബർ 11 

മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ലോകത്ത് സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികളെ ചെറുക്കാനുള്ള കരുത്ത് എങ്ങനെ വളർത്താമെന്ന ചർച്ചയുമായി അഞ്ചാമത് കൗടില്യ സാമ്പത്തിക സമ്മേളനം ന്യൂഡൽഹിയിൽ വിജയകരമായി സമാപിച്ചു. കേന്ദ്ര ധനമന്ത്രാലയവുമായി ചേർന്ന് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇക്കണോമിക് ഗ്രോത്ത് സംഘടിപ്പിച്ച സമ്മേളനം 2026 ഒക്ടോബർ മൂന്ന് മുതൽ അഞ്ച് വരെയായിരുന്നു. ‘മാറ്റങ്ങളുടെ കാലത്ത് പ്രതിസന്ധികളെ അതിജീവിക്കാനുള്ള കരുത്ത്’ എന്നതായിരുന്നു പ്രമേയം. നയരൂപകർത്താക്കൾ, സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധർ, അക്കാദമിക രംഗത്തുള്ളവർ, ധനകാര്യ വിദഗ്ധർ, വ്യവസായ പ്രമുഖർ, രാജ്യാന്തര ചിന്തകർ എന്നിവരടക്കം ഇരുനൂറിലേറെ പേർ പങ്കെടുത്തു. മുപ്പതോളം രാജ്യങ്ങളിൽനിന്നുള്ള എൺപതിലേറെ വിദേശ പ്രതിനിധികളും ഇതിലുണ്ടായിരുന്നു. ആഗോള സാമ്പത്തിക, രാഷ്ട്രീയ മാറ്റങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന വെല്ലുവിളികളും അവസരങ്ങളും മൂന്ന് ദിവസത്തെ പൊതുസമ്മേളനങ്ങളിലും സംവാദങ്ങളിലും പ്രത്യേക വട്ടമേശ ചർച്ചകളിലും വിലയിരുത്തി. ആവർത്തിച്ചുണ്ടാകുന്ന ആഗോള ആഘാതങ്ങൾക്കും അനിശ്ചിതത്വത്തിനുമിടയിൽ വളർച്ചയും തുറന്ന സാമ്പത്തിക സമീപനവും സ്ഥാപനങ്ങളുടെ വിശ്വാസ്യതയും നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് പ്രതിസന്ധികളെ നേരിടുന്നതായിരുന്നു ചർച്ചകളുടെ കേന്ദ്രവിഷയം.

സാമ്പത്തിക കരുത്തിന് സാമൂഹിക കരുത്തും വേണം

ഒക്ടോബർ മൂന്നിന് ഉപരാഷ്ട്രപതി സി. പി. രാധാകൃഷ്ണൻ സമ്മേളനം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്ത് ഉദ്ഘാടന പ്രസംഗം നടത്തി. സാമ്പത്തികമായി പ്രതിസന്ധികളെ അതിജീവിക്കാനുള്ള ശേഷിയെ സമൂഹത്തിന്റെ അതിജീവനശേഷിയിൽനിന്ന് വേർതിരിക്കാനാവില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. അതിവേഗം മാറുന്ന ലോകത്ത് എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന സമീപനമാണ് ഈ കരുത്തിന്റെ അടിത്തറയെന്നും വ്യക്തമാക്കി. യഥാർഥ സാഹചര്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കിയും മാറുന്ന സാഹചര്യങ്ങളോട് പ്രതികരിച്ചുമാകണം നയങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തേണ്ടതെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ‘മാറ്റങ്ങളുടെ കാലത്ത് പ്രതിസന്ധികളെ അതിജീവിക്കാനുള്ള കരുത്ത്: ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക മുൻഗണനകൾ’ എന്ന പ്രത്യേക പൊതുസമ്മേളനത്തിൽ കേന്ദ്ര ധനകാര്യ, കോർപ്പറേറ്റ് കാര്യ മന്ത്രി നിർമല സീതാരാമൻ സംസാരിച്ചു. ഫ്രാൻസിലെ പരമോന്നത പൊതുകണക്കു പരിശോധനാ സ്ഥാപനമായ കൂർ ദെ കോംപ്തിന്റെ അധ്യക്ഷ അമേലി ദെ മോൺഷലാൻ ചർച്ചയിൽ പ്രതികരണങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു. ആഗോള സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലെ വിഭജനം, സാങ്കേതികവിദ്യ സൃഷ്ടിക്കുന്ന മാറ്റങ്ങൾ, ആവർത്തിച്ചുണ്ടാകുന്ന ആഘാതങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കിടയിൽ ഇന്ത്യയുടെ വളർച്ച നിലനിർത്തുന്നതും മൊത്തത്തിലുള്ള സാമ്പത്തിക സ്ഥിരത സംരക്ഷിക്കുന്നതും നിക്ഷേപം വർധിപ്പിക്കുന്നതും ചർച്ചയായി. ദീർഘകാല സാമ്പത്തിക അതിജീവനശേഷിയുടെ അടിത്തറ ശക്തിപ്പെടുത്തേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യവും വിലയിരുത്തി. കേന്ദ്ര ബാങ്കുകളുടെ പ്രവർത്തനം, ധനകാര്യ സ്ഥിരത, മൊത്തത്തിലുള്ള സാമ്പത്തിക അതിജീവനശേഷി എന്നിവയിലും പ്രധാന അഭിപ്രായങ്ങൾ ഉയർന്നു. ആഗോള ആഘാതങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ പണപ്പെരുപ്പം, ധനകാര്യ മേഖലയിലെ ദുർബലാവസ്ഥ, മൂലധന പ്രവാഹം, സ്ഥാപനങ്ങളുടെ വിശ്വാസ്യത എന്നിവയെ പണനയം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന അധികാരികൾ എങ്ങനെ നേരിടണമെന്നതും പരിശോധിച്ചു.

ഡിജിറ്റൽ അടിത്തറയും പൈതൃകവും വികസനത്തിന്

സാങ്കേതികവിദ്യയും ഡിജിറ്റൽ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും സമ്മേളനത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ചർച്ചാവിഷയമായി. കേന്ദ്ര വാർത്താവിനിമയ, വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖലാ വികസന മന്ത്രി ജ്യോതിരാദിത്യ എം. സിന്ധ്യ ‘ബന്ധിത ഇന്ത്യ, കരുത്തുറ്റ ധനകാര്യ മേഖല: നിർമിതബുദ്ധി സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്കായി വിശ്വസനീയമായ ഡിജിറ്റൽ അടിസ്ഥാനസൗകര്യം’ എന്ന വിഷയത്തിൽ മുഖ്യപ്രഭാഷണം നടത്തി. വിശ്വാസവും മത്സരവും നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് ഡിജിറ്റൽ അടിസ്ഥാനസൗകര്യം, നിർമിതബുദ്ധി, പുതിയ വാർത്താവിനിമയ ശൃംഖലകൾ എന്നിവ ഉൽപ്പാദനക്ഷമതയ്ക്കും സാമ്പത്തിക പരിവർത്തനത്തിനും എങ്ങനെ സഹായിക്കാമെന്ന് ചർച്ച ചെയ്തു. സംസ്കാരം, പൈതൃകം, സാമ്പത്തിക വികസനം എന്നിവ തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും സമ്മേളനം പരിശോധിച്ചു. കേന്ദ്ര സാംസ്കാരിക, വിനോദസഞ്ചാര മന്ത്രി ഗജേന്ദ്ര സിങ് ഷെഖാവത്ത് ‘സംസ്കാരം മൂലധനമായി: പൈതൃകത്തിൽനിന്ന് പുതിയ സാധ്യതകളിലേക്ക്’ എന്ന വിഷയത്തിൽ മുഖ്യപ്രഭാഷണം നടത്തി. സാമ്പത്തിക വികസനത്തിന്റെ വിശാലമായ ഘടനയിൽ സാംസ്കാരിക സമ്പത്തിനും പൈതൃകത്തിനുമുള്ള പങ്കാണ് അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചത്.

മാറുന്ന ലോകത്ത് ഇന്ത്യയുടെ നിലപാടും പങ്കാളിത്തവും

മാറുന്ന രാജ്യാന്തര ക്രമത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ സ്ഥാനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ സമ്മേളനത്തിന്റെ ആഗോള കാഴ്ചപ്പാട് കൂടുതൽ ശക്തമാക്കി. ‘ഇന്ത്യയും ലോകവും: മാറ്റങ്ങളോട് പൊരുത്തപ്പെടാൻ രൂപപ്പെടുത്തിയ സമീപനം’ എന്ന പ്രത്യേക സമാപന സമ്മേളനം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇക്കണോമിക് ഗ്രോത്തിന്റെ ട്രസ്റ്റി ബോർഡ് പ്രസിഡന്റ് എൻ. കെ. സിങ് നിയന്ത്രിച്ചു. കേന്ദ്ര വിദേശകാര്യ മന്ത്രി ഡോ. എസ്. ജയശങ്കർ പ്രത്യേക സമാപന പ്രസംഗം നടത്തി. സിംഗപ്പൂരിന്റെ മുൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി ജോർജ് യോ ചർച്ചയിൽ പ്രതികരണങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു. മത്സരവും അനിശ്ചിതത്വവും വർധിക്കുന്ന ആഗോള സാഹചര്യത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ തന്ത്രപരമായ സ്വയംഭരണവും പങ്കാളിത്തങ്ങളും സാഹചര്യത്തിനനുസരിച്ച് പ്രതികരിക്കാനുള്ള ശേഷിയും വിലയിരുത്തി. ആഗോള വിഭജനം, വ്യാപാരം, വിതരണ ശൃംഖലകൾ, ധനകാര്യ-ഘടനാപരമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ, ധനകാര്യ വിപണികൾ, വികസനത്തിനുള്ള ധനസഹായം, നിക്ഷേപം, സാങ്കേതികവിദ്യ, നിർമിതബുദ്ധി, തൊഴിൽ, നൈപുണ്യം, ജനസംഖ്യാ ഘടനയിലെ മാറ്റങ്ങൾ, ഭക്ഷ്യസംവിധാനങ്ങൾ, സുസ്ഥിരത, കാലാവസ്ഥാ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുള്ള ധനസഹായം എന്നിവയും ചർച്ചകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യയിലെയും മറ്റു രാജ്യങ്ങളിലെയും കാഴ്ചപ്പാടുകൾ ഇതിലൂടെ ഒന്നിച്ചു. സാമ്പത്തിക പഠനത്തെ നയരൂപീകരണവുമായും ആഗോള അനുഭവങ്ങളുമായും ബന്ധിപ്പിക്കുകയെന്ന സമ്മേളനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യവും ഈ ചർച്ചകളിൽ പ്രതിഫലിച്ചു.

നയരൂപീകരണത്തിനും ആഗോള സംവാദത്തിനും വേദി

പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി ഡോ. പി. കെ. മിശ്ര, പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ രണ്ടാം പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറിയും മുൻ റിസർവ് ബാങ്ക് ഗവർണറുമായ ശക്തികാന്ത ദാസ്, റിസർവ് ബാങ്ക് ഗവർണർ സഞ്ജയ് മൽഹോത്ര, സാമ്പത്തികകാര്യ വകുപ്പ് സെക്രട്ടറി അനുരാധ താക്കൂർ, മുഖ്യ സാമ്പത്തിക ഉപദേഷ്ടാവ് ഡോ. വി. അനന്ത നാഗേശ്വരൻ, ലോർഡ് നിക്കോളാസ് സ്റ്റേൺ, പ്രൊഫസർ മൈക്കൽ ഗ്രീൻസ്റ്റോൺ, യൂറോപ്യൻ സെൻട്രൽ ബാങ്കിന്റെ മുൻ പ്രസിഡന്റ് ജീൻ ക്ലോഡ് ട്രിഷെ എന്നിവരും പങ്കെടുത്തു. ഇന്ത്യയിലെയും വിദേശത്തെയും മറ്റു പ്രമുഖ സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധരും നയരൂപകർത്താക്കളും വ്യവസായ നേതാക്കളും സമ്മേളനത്തിലുണ്ടായിരുന്നു. 2022ൽ ആരംഭിച്ച കൗടില്യ സാമ്പത്തിക സമ്മേളനം സമകാലിക സാമ്പത്തിക, നയപരമായ വെല്ലുവിളികൾ ചർച്ച ചെയ്യുന്ന പ്രധാന വേദിയായി വളർന്നു. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇക്കണോമിക് ഗ്രോത്തും കേന്ദ്ര ധനമന്ത്രാലയവും ചേർന്നൊരുക്കുന്ന സമ്മേളനം സാമ്പത്തിക പഠനം, നയരൂപീകരണം, ആഗോള കാഴ്ചപ്പാടുകൾ എന്നിവയ്ക്കിടയിലെ പാലമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ‘ഭാവിയെ പുനർനിർവചിക്കുക’ എന്നതായിരുന്നു 2022ലെ പ്രമേയം. 2023ൽ ‘സംഘർഷഭരിതമായ ലോകത്തിലൂടെ മുന്നോട്ട്’, 2024ൽ ‘ഇന്ത്യയുടെ യുഗം’, 2025ൽ ‘പ്രക്ഷുബ്ധമായ കാലത്ത് സമൃദ്ധി തേടി’ എന്നിവയായിരുന്നു പ്രമേയങ്ങൾ. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇക്കണോമിക് ഗ്രോത്തിന്റെ ഗവർണർ ബോർഡ് ചെയർമാൻ ഡോ. മൈക്കൽ ദേബബ്രത പത്രയും ഡയറക്ടർ പ്രൊഫസർ സബ്യസാചി കറും സമ്മേളനത്തിന് ദിശ നൽകുന്നതിലും സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിലും പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. കൂടുതൽ സങ്കീർണമാകുന്ന ആഗോള സാഹചര്യത്തെ നേരിടാൻ തുടർച്ചയായ സംവാദവും തെളിവുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള നയരൂപീകരണവും ആവശ്യമാണെന്ന് അഞ്ചാമത് സമ്മേളനം ആവർത്തിച്ചു. എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വളർച്ച, നിക്ഷേപം, പുതുമകൾ, ദീർഘകാല വികസനം എന്നിവ നിലനിർത്തുന്നതിനൊപ്പം അനിശ്ചിതത്വത്തോട് പ്രതികരിക്കാൻ കഴിയുന്ന സ്ഥാപനങ്ങളും നയങ്ങളും പങ്കാളിത്തങ്ങളും ഇന്ത്യയും ആഗോള സമൂഹവും വളർത്തേണ്ടതുണ്ടെന്നും സമ്മേളനം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.