കൊൽക്കത്ത, 2026 ഒക്ടോബർ 10-

സമാധാനപരമായി പ്രതിഷേധിക്കുന്നത് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അവിഭാജ്യ ഘടകമാണെന്നും അധികാരികൾക്ക് പ്രതിഷേധം ഇഷ്ടമല്ലെന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം അതിനെ കുറ്റകൃത്യമായി കാണാനാവില്ലെന്നും കൽക്കട്ട ഹൈക്കോടതി. സ്കൂൾ സർവീസ് കമ്മീഷന്റെ നിയമനത്തിലെ ക്രമക്കേടുകൾക്കെതിരെ പ്രതിഷേധിച്ച ആറ് ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾക്കെതിരായ ക്രിമിനൽ കേസും തുടർന്നുള്ള എല്ലാ നടപടികളും കോടതി റദ്ദാക്കി. 2026 ഒക്ടോബർ ഒമ്പതിനാണ് ജസ്റ്റിസ് അനുജ് സിങ് വിധി പ്രസ്താവിച്ചത്. തൃണ ഹൽദാറും മറ്റ് അഞ്ച് പേരുമാണ് ഹർജിക്കാർ. പശ്ചിമ ബംഗാൾ സർക്കാരും മറ്റുള്ളവരുമാണ് എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാർക്കുവേണ്ടി അഭിഭാഷകരായ അർക്ക പ്രതിം ചൗധരി, പൂജ രാജ്ഭോർ, സ്വാത്തിക് ബടബ്യാൽ എന്നിവർ ഹാജരായി. സംസ്ഥാന സർക്കാരിനുവേണ്ടി അഭിഭാഷകൻ ഗൗതം മിശ്രയും ഹാജരായി. 2026 സെപ്റ്റംബർ 28ന് വാദം കേട്ട ശേഷമാണ് കോടതി വിധി പ്രഖ്യാപിച്ചത്.

നിയമന ക്രമക്കേടുകൾക്കെതിരെ പ്രതിഷേധിച്ച ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾക്കെതിരെ പൊലീസ് കേസ്

2021 ഓഗസ്റ്റ് അഞ്ചിന് പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ സാൾട്ട് ലേക്കിൽ നടന്ന പ്രതിഷേധമാണ് കേസിന് കാരണമായത്. സ്കൂൾ സർവീസ് കമ്മീഷന്റെ നിയമന നടപടികളിലെ ക്രമക്കേടുകൾക്കെതിരെ ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾ പ്രതിഷേധിക്കുകയായിരുന്നു.

മയൂഖ് ഭവന് സമീപം ഒത്തുകൂടിയ ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾ മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചുകൊണ്ട് ബികാഷ് ഭവനിലേക്ക് നീങ്ങിയെന്നാണ് പൊലീസ് പരാതി. കോവിഡ് നിയന്ത്രണങ്ങളും നിരോധനാജ്ഞയും ലംഘിച്ചെന്നും പൊതുജനങ്ങളുടെ സഞ്ചാരം തടസ്സപ്പെടുത്തിയെന്നും ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ജോലി തടഞ്ഞെന്നും പൊലീസ് ആരോപിച്ചു.

ബിധാന്നഗർ നോർത്ത് പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ 2021 ഓഗസ്റ്റ് അഞ്ചിന് രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത കേസിൽ ആറ് ഹർജിക്കാർ ഉൾപ്പെടെ 13 പേരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തിരുന്നു. ഇന്ത്യൻ ശിക്ഷാനിയമത്തിലെ 143, 188, 341, 269, 270 വകുപ്പുകളും ദുരന്തനിവാരണ നിയമത്തിലെ 51-ാം വകുപ്പുമാണ് ചുമത്തിയത്.

മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചതുകൊണ്ട് നിയമവിരുദ്ധ സംഘം രൂപീകരിച്ചതായി കണക്കാക്കാനാവില്ല

അഞ്ചോ അതിലധികമോ ആളുകൾ ഒരുമിച്ചുകൂടിയതുകൊണ്ട് മാത്രം അത് നിയമവിരുദ്ധ സംഘമാകില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഇന്ത്യൻ ശിക്ഷാനിയമത്തിലെ 141-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം നിയമവിരുദ്ധ സംഘമായി കണക്കാക്കണമെങ്കിൽ നിയമത്തിൽ പറയുന്ന കുറ്റകരമായ പൊതുലക്ഷ്യങ്ങളിൽ ഏതെങ്കിലും ഉണ്ടായിരിക്കണം.

സർക്കാരിനെയോ ഉദ്യോഗസ്ഥരെയോ കുറ്റകരമായ ബലപ്രയോഗത്തിലൂടെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തുക, നിയമനടപടി തടയുക, കുറ്റകൃത്യം നടത്തുക തുടങ്ങിയ ലക്ഷ്യങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കണം.

എന്നാൽ ഈ കേസിലെ പ്രഥമ വിവര റിപ്പോർട്ടിൽ പ്രതിഷേധക്കാർക്ക് അത്തരമൊരു ലക്ഷ്യമുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല. അതിനാൽ നിയമവിരുദ്ധ സംഘത്തിൽ പങ്കെടുത്തെന്ന കുറ്റം നിലനിൽക്കില്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി.

നിരോധനാജ്ഞ ലംഘിച്ചെന്ന ആരോപണത്തിന് ആവശ്യമായ രേഖകൾ ഹാജരാക്കിയില്ല

ക്രിമിനൽ നടപടിച്ചട്ടത്തിലെ 144-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരമുള്ള നിരോധനാജ്ഞ ലംഘിച്ചെന്നായിരുന്നു പൊലീസിന്റെ മറ്റൊരു ആരോപണം.

എന്നാൽ നിരോധനാജ്ഞയുടെ ഉത്തരവ് കേസിന്റെ രേഖകൾക്കൊപ്പം ഹാജരാക്കിയിരുന്നില്ല. പ്രതിഷേധക്കാർ എങ്ങനെയാണ് പൊതുജനങ്ങളുടെ സഞ്ചാരം തടസ്സപ്പെടുത്തിയതെന്നോ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ജോലി തടഞ്ഞതെന്നോ വ്യക്തമായ വിവരങ്ങളും നൽകിയിരുന്നില്ല.

അടിയന്തര ഇടപെടൽ ആവശ്യമായ ഗുരുതര സാഹചര്യങ്ങളിലാണ് 144-ാം വകുപ്പ് പ്രയോഗിക്കേണ്ടതെന്ന് സുപ്രീംകോടതിയുടെ മുൻവിധികൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഈ കേസിൽ അത്തരമൊരു സാഹചര്യം ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് പ്രഥമ വിവര റിപ്പോർട്ടിൽ വിശദീകരിച്ചിട്ടില്ല. അതിനാൽ ഇന്ത്യൻ ശിക്ഷാനിയമത്തിലെ 188-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരമുള്ള കുറ്റവും നിലനിൽക്കില്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി.

ആരുടെ സഞ്ചാരമാണ് തടഞ്ഞതെന്ന് പൊലീസ് വ്യക്തമാക്കിയില്ല

പ്രതിഷേധക്കാർ പൊതുജനങ്ങളുടെ സഞ്ചാരം തടസ്സപ്പെടുത്തിയെന്ന ആരോപണവും കോടതി പരിശോധിച്ചു.

ഇന്ത്യൻ ശിക്ഷാനിയമത്തിലെ 341-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം കുറ്റം നിലനിൽക്കണമെങ്കിൽ ഒരാളുടെ നിയമപരമായ സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യം മനഃപൂർവം തടഞ്ഞതായി വ്യക്തമാക്കണം.

എന്നാൽ ആരെയാണ് തടഞ്ഞതെന്നോ എങ്ങനെയാണ് തടഞ്ഞതെന്നോ എത്രനേരം തടഞ്ഞുവെന്നോ പൊലീസ് രേഖകളിൽ പറഞ്ഞിട്ടില്ല.

പൊതുജനങ്ങളുടെ സഞ്ചാരം തടസ്സപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചുവെന്ന പൊതുവായ ആരോപണം മാത്രം കുറ്റം സ്ഥാപിക്കാൻ മതിയാകില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

കോവിഡ് നിയന്ത്രണങ്ങൾ ലംഘിച്ചെന്ന പൊതുവായ ആരോപണവും തള്ളി

കോവിഡ് കാലത്ത് പ്രതിഷേധം നടത്തിയതിനാൽ രോഗവ്യാപനത്തിന് കാരണമാകുന്ന പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തുവെന്നായിരുന്നു മറ്റൊരു ആരോപണം.

എന്നാൽ പ്രതിഷേധക്കാർക്ക് കോവിഡ് ബാധയുണ്ടായിരുന്നുവെന്നോ രോഗം പകരാൻ സാധ്യതയുള്ള പ്രത്യേക പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തുവെന്നോ പൊലീസ് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല.

ഇന്ത്യൻ ശിക്ഷാനിയമത്തിലെ 269, 270 വകുപ്പുകൾ പ്രകാരമുള്ള കുറ്റങ്ങൾ നിലനിൽക്കണമെങ്കിൽ രോഗവ്യാപനത്തിന് കാരണമാകുന്ന പ്രവൃത്തിയെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ ആരോപണം ആവശ്യമാണ്.

ഏത് കോവിഡ് നിയന്ത്രണമാണ് ലംഘിച്ചതെന്നും ആരാണ് ലംഘിച്ചതെന്നും എങ്ങനെയാണ് ലംഘിച്ചതെന്നും വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ലെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ദുരന്തനിവാരണ നിയമത്തിലെ 51-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരമുള്ള കുറ്റവും നിലനിൽക്കില്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി.

പ്രതിഷേധത്തിന്റെ പേരിൽ എടുത്ത കേസ് പൂർണമായി റദ്ദാക്കി; ആറ് ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾക്ക് ആശ്വാസം

2026 ഒക്ടോബർ ഒമ്പതിലെ വിധിയിലൂടെ ബിധാന്നഗർ നോർത്ത് പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത 2021ലെ 169-ാം നമ്പർ കേസും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ തുടർനടപടികളും ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി.

ബിധാന്നഗർ അഡീഷണൽ ചീഫ് ജുഡീഷ്യൽ മജിസ്ട്രേറ്റ് കോടതിയിൽ നിലനിന്നിരുന്ന 2021ലെ 901-ാം നമ്പർ ക്രിമിനൽ കേസും ഇതോടെ റദ്ദായി.

ഹർജി കോടതി അനുവദിച്ചു. കേസുചെലവ് സംബന്ധിച്ച് പ്രത്യേക ഉത്തരവില്ല. വിധിയുടെ പകർപ്പ് ബന്ധപ്പെട്ട ക്രിമിനൽ കോടതിക്കും ബിധാന്നഗർ നോർത്ത് പൊലീസ് സ്റ്റേഷൻ ചുമതലയുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥനും ഉടൻ കൈമാറാനും നിർദേശിച്ചു.

പ്രതിഷേധിക്കാനുള്ള ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശത്തിന് സംരക്ഷണം; കുറ്റം ചുമത്താൻ വ്യക്തമായ ആരോപണങ്ങൾ വേണം

ഭരണഘടനയുടെ 19(1)(എ), 19(1)(ബി) അനുച്ഛേദങ്ങൾ അഭിപ്രായപ്രകടനത്തിനും സമാധാനപരമായി ഒത്തുചേരുന്നതിനുമുള്ള അവകാശം ഉറപ്പുനൽകുന്നുവെന്ന് കോടതി ഓർമിപ്പിച്ചു. ഈ അവകാശങ്ങൾക്ക് ന്യായമായ നിയമനിയന്ത്രണങ്ങൾ ബാധകമാണെന്നും വ്യക്തമാക്കി.

സർക്കാരിനെ വിമർശിക്കുന്നതും വിയോജിപ്പ് പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതും നിയമപരമായി സമാധാനപരമായ പ്രതിഷേധം നടത്തുന്നതും ജനാധിപത്യത്തിന്റെ പ്രധാന ഘടകങ്ങളാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

പ്രതിഷേധക്കാർക്കെതിരെ ചുമത്തിയ കുറ്റങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന ഘടകങ്ങളൊന്നും പ്രഥമ വിവര റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമല്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. പ്രതിഷേധിച്ചതിന്റെ പേരിൽ ഹർജിക്കാരെ ശിക്ഷിക്കാനുള്ള ശ്രമമാണ് കേസിന് പിന്നിലെന്ന നിഗമനത്തിലും കോടതി എത്തി.

പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ സമാനമായ പ്രതിഷേധക്കേസുകൾ പരിഗണിക്കുമ്പോൾ കുറ്റാരോപണങ്ങളുടെ വ്യക്തത പരിശോധിക്കുന്നതിന് ഈ വിധി പ്രസക്തമാകും. എന്നാൽ എല്ലാ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്കും നിയമനിയന്ത്രണങ്ങളിൽനിന്ന് ഒഴിവുനൽകുന്നതല്ല വിധി. കുറ്റകരമായ പ്രവൃത്തി എന്താണെന്ന് വ്യക്തമാക്കാതെ സമാധാനപരമായ പ്രതിഷേധത്തിന്റെ പേരിൽ മാത്രം ക്രിമിനൽ നടപടി തുടരാനാവില്ലെന്നതാണ് കോടതിയുടെ നിലപാട്.