ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 7-

ശിവസേനയിലെ 2022ലെ പിളർപ്പിനെ തുടർന്നുള്ള അമ്പും വില്ലും ചിഹ്ന തർക്കത്തിൽ സുപ്രീംകോടതി നിർണായക ചോദ്യം ഉന്നയിച്ചു. കൂറുമാറ്റമെന്ന ‘ഭരണഘടനാപരമായ പാപം’ ചെയ്തുവെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെടുന്നവർക്ക് പാർട്ടിയുടെ സംവരണ ചിഹ്നം നൽകാനാകുമോയെന്നാണ് കോടതി ചോദിച്ചത്. 2026 ഒക്ടോബർ 6നാണ് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സൂര്യകാന്ത്, ജസ്റ്റിസ് ജോയ്മാല്യ ബാഗ്ചി, ജസ്റ്റിസ് വി. മോഹന എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചിന്റെ നിരീക്ഷണം. ഏകനാഥ് ഷിൻഡെ വിഭാഗത്തെ ഔദ്യോഗിക ശിവസേനയായി അംഗീകരിച്ച് അമ്പും വില്ലും ചിഹ്നം അനുവദിച്ച തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ തീരുമാനത്തിനെതിരെ ഉദ്ധവ് താക്കറെ നൽകിയ ഹർജി ഉൾപ്പെടെയുള്ള കേസുകളാണ് കോടതി പരിഗണിക്കുന്നത്. ഷിൻഡെ വിഭാഗത്തിനായി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ നീരജ് കിഷൻ കൗൾ ഹാജരായി. നൽകിയ റിപ്പോർട്ടിൽ ഉദ്ധവ് താക്കറെ വിഭാഗത്തിന്റെയും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെയും അഭിഭാഷകരുടെ പേരുകൾ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല.

കൂറുമാറ്റം ആരോപിക്കപ്പെട്ടവർക്കാണോ പരാതിപ്പെട്ടവർക്കാണോ ചിഹ്നത്തിന്റെ വികാരം അനുകൂലമാകേണ്ടതെന്ന് കോടതി

അമ്പും വില്ലും ചിഹ്നവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പാർട്ടി പ്രവർത്തകരുടെയും വോട്ടർമാരുടെയും വികാരം ആരുടെ പക്ഷത്താണ് പരിഗണിക്കേണ്ടതെന്ന് ജസ്റ്റിസ് ജോയ്മാല്യ ബാഗ്ചി ചോദിച്ചു. ഭരണഘടനാപരമായ ലംഘനം നടത്തിയെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെടുന്നവർക്കാണോ, അതിനെതിരെ പരാതി നൽകിയവർക്കാണോ ചിഹ്നത്തിന്റെ വികാരം അനുകൂലമാകേണ്ടതെന്നായിരുന്നു ചോദ്യം. എന്നാൽ ഇക്കാര്യത്തിൽ കോടതി അന്തിമ വിധി പറഞ്ഞിട്ടില്ല. 2026 ഒക്ടോബർ 6ലെ വാദം പൂർത്തിയാകാതെ മാറ്റിവച്ചിരിക്കുകയാണ്.

അയോഗ്യത നേരിടുന്ന എംഎൽഎമാരുടെ അംഗബലം പാർട്ടി നിർണയിക്കാൻ സുരക്ഷിതമായ മാനദണ്ഡമാണോയെന്നും ചോദ്യം

നിയമസഭയിലെ ഭൂരിപക്ഷം അടിസ്ഥാനമാക്കി യഥാർഥ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടി ഏതെന്ന് തീരുമാനിക്കാമെന്ന നിലപാടാണ് ഷിൻഡെ വിഭാഗം കോടതിയിൽ സ്വീകരിച്ചത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചിഹ്നങ്ങളുടെ സംവരണവും അനുവദിക്കലും സംബന്ധിച്ച ഉത്തരവിന് കീഴിൽ ഈ മാനദണ്ഡം നിയമപരമായി സാധുവാണെന്ന് നീരജ് കിഷൻ കൗൾ വാദിച്ചു. എന്നാൽ ഭൂരിപക്ഷത്തിന് അടിസ്ഥാനമായ എംഎൽഎമാർക്കെതിരെ അയോഗ്യതാ നടപടികൾ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ അവരുടെ അംഗബലം മാത്രം ‘സുരക്ഷിതമായ മാനദണ്ഡമായി’ സ്വീകരിക്കാനാകുമോയെന്ന് ബെഞ്ച് ചോദിച്ചു.

നിയമസഭാ ഭൂരിപക്ഷം പരിശോധിക്കുന്നത് വിലക്കിയിട്ടില്ലെന്ന് ഷിൻഡെ വിഭാഗം

സുഭാഷ് ദേശായി കേസിലെ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ച് വിധിയുൾപ്പെടെ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് ഷിൻഡെ വിഭാഗം വാദിച്ചത്. നിയമസഭയിലെ അംഗബലം പരിശോധിക്കുന്നതിന് ആ വിധി വിലക്കേർപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ലെന്ന് കൗൾ പറഞ്ഞു. എല്ലാ പ്രസക്തമായ ഘടകങ്ങളും പരിശോധിച്ചശേഷം ഭരണഘടനാപരമായ അധികാരസ്ഥാപനം ഉചിതമെന്ന് കണ്ടെത്തിയാൽ നിയമസഭാ ഭൂരിപക്ഷവും പരിഗണിക്കാമെന്നാണ് വാദം. അതേസമയം, പാർട്ടിയുടെ സംഘടനാ സംവിധാനം വ്യക്തമായി ജനാധിപത്യപരമല്ലെങ്കിൽ സംഘടനയിലെ ഭൂരിപക്ഷം മാത്രം താഴെത്തട്ടിലെ പിന്തുണ തെളിയിക്കുമോയെന്നും കോടതി ചോദിച്ചു.

40 എംഎൽഎമാർക്ക് 76 ശതമാനം വോട്ടിന്റെ പിന്തുണയുണ്ടെന്ന് ഷിൻഡെ വിഭാഗം

2019ലെ മഹാരാഷ്ട്ര നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിജയിച്ച 55 ശിവസേന എംഎൽഎമാർക്ക് ലഭിച്ച ആകെ വോട്ടിന്റെ 76 ശതമാനം, ഷിൻഡെയെ പിന്തുണച്ച 40 എംഎൽഎമാർക്കുണ്ടായിരുന്നുവെന്നാണ് കോടതിയിൽ ഉന്നയിച്ച വാദം. ശിവസേനയുടെ വിജയിച്ച 18 ലോക്സഭാ അംഗങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച വോട്ടിൽ 73 ശതമാനം, ഷിൻഡെ പക്ഷത്തെ 13 എംപിമാർക്കായിരുന്നുവെന്നും കൗൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. യഥാർഥ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയെന്ന് തെളിയിക്കുന്ന വിഭാഗത്തിനാണ് സംവരണ ചിഹ്നം ലഭിക്കേണ്ടതെന്നാണ് ഷിൻഡെ വിഭാഗത്തിന്റെ നിലപാട്.

ഇരുവിഭാഗത്തിനും അമ്പും വില്ലും നൽകാതെ വേറെ ചിഹ്നങ്ങളിൽ മത്സരിപ്പിക്കാമായിരുന്നോയെന്നും കോടതി

അമ്പും വില്ലും ചിഹ്നം ഷിൻഡെ വിഭാഗത്തിനോ ഉദ്ധവ് താക്കറെ വിഭാഗത്തിനോ നൽകാതെ, ഇരുവിഭാഗത്തെയും വ്യത്യസ്ത ചിഹ്നങ്ങളിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിപ്പിക്കുന്ന സാധ്യത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ പരിശോധിച്ചിരുന്നോയെന്നും ബെഞ്ച് നേരത്തെ ചോദിച്ചിരുന്നു. അതിനാൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ ഷിൻഡെ വിഭാഗത്തിന് നൽകിയ അംഗീകാരവും അമ്പും വില്ലും ചിഹ്നവും സുപ്രീംകോടതിയുടെ അന്തിമ പരിശോധനയിലാണ്.

അന്തിമ വിധി വന്നിട്ടില്ല; അമ്പും വില്ലും ചിഹ്നത്തിന്റെ ഭാവിയിൽ തീരുമാനം പിന്നീട്

2026 ഒക്ടോബർ 6ലെ വാദത്തിൽ സുപ്രീംകോടതി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ തീരുമാനം റദ്ദാക്കുകയോ ഷിൻഡെ വിഭാഗത്തിൽ നിന്ന് അമ്പും വില്ലും ചിഹ്നം പിൻവലിക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല. വാദം പൂർത്തിയായിട്ടില്ലെന്നും 2026 ഒക്ടോബർ 7ന് തുടരുമെന്നുമാണ് റിപ്പോർട്ട്. അതിനാൽ ഇപ്പോഴത്തെ കോടതി നടപടി അന്തിമ വിധിയല്ല; ബെഞ്ച് ഉന്നയിച്ച നിർണായക ചോദ്യങ്ങളും നിരീക്ഷണങ്ങളുമാണ്.

അന്തിമ തീരുമാനം പാർട്ടി പിളർപ്പുകളിലെ ചിഹ്ന തർക്കങ്ങൾക്ക് നിർണായകമാകാം

ഈ കേസിൽ സുപ്രീംകോടതി അന്തിമമായി സ്വീകരിക്കുന്ന മാനദണ്ഡം ശിവസേനയുടെ ചിഹ്ന തർക്കത്തിൽ നേരിട്ട് ബാധകമാകും. പ്രത്യേകിച്ച് അയോഗ്യത നേരിടുന്ന നിയമസഭാംഗങ്ങളുടെ അംഗബലം ഒരു വിഭാഗത്തെ യഥാർഥ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയായി കണ്ടെത്താനുള്ള അടിസ്ഥാനമാക്കാമോ എന്ന ചോദ്യത്തിന് അന്തിമ വിധിയിൽ വ്യക്തത ലഭിക്കാം. പാർട്ടി പിളർപ്പുകളും സംവരണ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചിഹ്നങ്ങളും സംബന്ധിച്ച സമാന തർക്കങ്ങളിൽ ഈ വിധിക്ക് രാജ്യവ്യാപകമായ പ്രാധാന്യം ലഭിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. എന്നാൽ അത്തരമൊരു നിയമനിലപാട് കോടതി ഇതുവരെ അന്തിമമായി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല.