ന്യൂഡൽഹി / 2026 / നവംബർ 22
മലയോര, വടക്കുകിഴക്കൻ, അതിർത്തി മേഖലകൾക്ക് മുൻഗണന നൽകി ചെറുകിട ജലവൈദ്യുതി ഉൽപാദനം കൂട്ടാൻ കേന്ദ്ര സർക്കാർ പുതിയ പദ്ധതിക്ക് അംഗീകാരം നൽകി. 2026–27 മുതൽ 2030–31 വരെയുള്ള സാമ്പത്തിക വർഷങ്ങളിലായി 2,584.60 കോടി രൂപ ചെലവിട്ട് ഏകദേശം 1,500 മെഗാവാട്ട് ശേഷി കൂട്ടുകയാണ് ലക്ഷ്യം. കേന്ദ്ര നവീനവും പുനരുപയോഗിക്കാവുന്നതുമായ ഊർജ മന്ത്രാലയമാണ് പദ്ധതിക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്. ധനസഹായം, പദ്ധതിരേഖകൾ തയ്യാറാക്കാനുള്ള സഹായം, സാങ്കേതിക ശേഷി വർധിപ്പിക്കൽ എന്നിവയിലൂടെ വിദൂര മേഖലകളിലേക്കും വൈദ്യുതി എത്തിക്കാനാണ് ശ്രമം. രാജ്യത്ത് കണ്ടെത്തിയ 21,134 മെഗാവാട്ട് ചെറുകിട ജലവൈദ്യുതി സാധ്യതയുടെ നാലിലൊന്നോളം മാത്രമാണ് ഇതുവരെ പ്രയോജനപ്പെടുത്തിയത്. നവംബർ 22ന് വൈകിട്ട് 5.46ന് പ്രസ് ഇൻഫർമേഷൻ ബ്യൂറോ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച റിപ്പോർട്ടിലാണ് ഈ വിവരങ്ങൾ.

പുഴയുടെയും കനാലിന്റെയും ഒഴുക്കിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി
നദികളുടെയും കനാലുകളുടെയും സ്വാഭാവിക ഒഴുക്ക് ഉപയോഗിച്ചാണ് ചെറുകിട ജലവൈദ്യുതി ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നത്. ലോകത്ത് ഏറെക്കാലമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന വിശ്വസനീയമായ പുനരുപയോഗ ഊർജസ്രോതസ്സുകളിലൊന്നാണ് ജലവൈദ്യുതി. ആവശ്യത്തിനനുസരിച്ച് ഉൽപാദനം ക്രമീകരിക്കാനും രാപ്പകൽ വൈദ്യുതി നൽകാനും കഴിയുന്നതിനാൽ വൈദ്യുതി ശൃംഖലയുടെ സ്ഥിരതയ്ക്കും തടസ്സങ്ങളെ നേരിടാനുള്ള ശേഷിക്കും ഊർജസുരക്ഷയ്ക്കും ഇത് സഹായിക്കുന്നു. ശുദ്ധ ഊർജത്തിന്റെ വിഹിതം കൂട്ടാനുള്ള ഇന്ത്യയുടെ ശ്രമത്തിലും ജലവൈദ്യുതിക്ക് പ്രധാന പങ്കുണ്ട്. രാജ്യത്ത് സ്ഥാപിത ശേഷി 25 മെഗാവാട്ട് വരെയുള്ള പദ്ധതികൾ ചെറുകിട വിഭാഗത്തിലാണ്. ഇവ നവീനവും പുനരുപയോഗിക്കാവുന്നതുമായ ഊർജ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ കീഴിലാണ്. 25 മെഗാവാട്ടിന് മുകളിലുള്ള വൻകിട പദ്ധതികൾ വൈദ്യുതി മന്ത്രാലയത്തിന്റെ കീഴിലാണ്. ഭൂപ്രകൃതി കാരണം വലിയ പദ്ധതികൾ സ്ഥാപിക്കാനും വൈദ്യുതി ശൃംഖല എത്തിക്കാനും പ്രയാസമുള്ള മലയോര, വിദൂര മേഖലകൾക്ക് ചെറുകിട പദ്ധതികൾ അനുയോജ്യമാണ്. ഹിമാലയൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖലയിലും രാജ്യത്തിന്റെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിലുമുള്ള ജലസ്രോതസ്സുകൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്തി പുനരുപയോഗ ഊർജശേഷി കൂട്ടാനാകും. ഈ സാധ്യത കണക്കിലെടുത്താണ് പദ്ധതികൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും നിക്ഷേപം ആകർഷിക്കാനും വിദൂര പ്രദേശങ്ങളിൽ വൈദ്യുതി ലഭ്യത മെച്ചപ്പെടുത്താനും കേന്ദ്രം വിവിധ നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചത്. വലിയ അണക്കെട്ട് പണിയാതെ പുഴയുടെ സ്വാഭാവിക ഒഴുക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന പദ്ധതികളുമുണ്ട്. വെള്ളത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം ചാലുകളിലൂടെയും പൈപ്പുകളിലൂടെയും തിരിച്ചുവിട്ട് ടർബൈൻ പ്രവർത്തിപ്പിക്കും. പിന്നീട് വെള്ളം പുഴയിലേക്ക് തന്നെ മടക്കിവിടും. ഇതിലൂടെ പരിസ്ഥിതിയിലുണ്ടാകുന്ന മാറ്റം പരമാവധി കുറയ്ക്കാം.

അതിർത്തി ജില്ലകൾക്ക് പദ്ധതിയൊന്നിന് 30 കോടി രൂപ വരെ
പണം കണ്ടെത്തുന്നതിലും പദ്ധതികൾ തയ്യാറാക്കുന്നതിലും നിർമാണം നടപ്പാക്കുന്നതിലും നേരിടുന്ന തടസ്സങ്ങൾ കുറയ്ക്കാനാണ് കേന്ദ്രസഹായം. ദുർഘട പ്രദേശങ്ങളിലടക്കം പദ്ധതികൾ സാമ്പത്തികമായി നടപ്പാക്കാവുന്ന നിലയിലെത്തിക്കാനും വിവിധ മേഖലകളിൽ പുതിയ പദ്ധതികൾ തുടർച്ചയായി ഏറ്റെടുക്കാനും ഇതിലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നു. വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും രാജ്യാന്തര അതിർത്തിയോടു ചേർന്ന ജില്ലകൾക്കും ഒരു മെഗാവാട്ടിന് 3.6 കോടി രൂപയോ പദ്ധതി ചെലവിന്റെ 30 ശതമാനമോ ലഭിക്കും. ഇതിൽ കുറഞ്ഞ തുകയാണ് നൽകുക. ഒരു പദ്ധതിക്ക് പരമാവധി 30 കോടി രൂപ ലഭിക്കും. മറ്റു പ്രദേശങ്ങളിൽ പദ്ധതിയുടെ വലുപ്പവും സ്ഥലവും അനുസരിച്ച് ഒരു മെഗാവാട്ടിന് 2.4 കോടി, 1.78 കോടി, 2.054 കോടി രൂപ എന്നീ നിരക്കുകളിലൊന്ന് ബാധകമാകും. ആ നിരക്കിൽ കണക്കാക്കുന്ന തുകയും പദ്ധതി ചെലവിന്റെ 20 ശതമാനവും തമ്മിൽ താരതമ്യം ചെയ്ത് കുറഞ്ഞ തുക നൽകും. അവിടെ ഒരു പദ്ധതിക്ക് പരമാവധി 20 കോടി രൂപയാണ് സഹായം. കുറഞ്ഞത് 200 പദ്ധതികൾക്കായി വിശദമായ പദ്ധതിരേഖ തയ്യാറാക്കാനും സഹായം നൽകും. ഇതിനായി കേന്ദ്ര, സംസ്ഥാന ഏജൻസികൾക്ക് പ്രത്യേകം 30 കോടി രൂപ നീക്കിവച്ചിട്ടുണ്ട്. പദ്ധതിയിലൂടെ ചെറുകിട ജലവൈദ്യുതി മേഖലയിലേക്ക് ഏകദേശം 15,000 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപം എത്തുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ. ഇന്ത്യയിൽ നിർമിക്കുന്ന യന്ത്രങ്ങളും ഉപകരണങ്ങളും ഉപയോഗിക്കാൻ പ്രോത്സാഹനം നൽകും. അതിലൂടെ ആത്മനിർഭർ ഭാരത് ലക്ഷ്യത്തിന് പിന്തുണ നൽകാനും പ്രാദേശിക ഉൽപാദനവും വിതരണ ശൃംഖലയും ശക്തിപ്പെടുത്താനും കഴിയും. നിർമാണഘട്ടത്തിൽ ഏകദേശം 51 ലക്ഷം തൊഴിൽദിനങ്ങളാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. നിലയങ്ങൾ പ്രവർത്തിപ്പിക്കാനും പരിപാലിക്കാനും ഗ്രാമീണ, വിദൂര മേഖലകളിൽ തുടർച്ചയായ തൊഴിലും ലഭിക്കും.
ഗ്രാമങ്ങൾക്ക് സമീപം ഉൽപാദനം, വൈദ്യുതി നഷ്ടം കുറയും
പ്രാദേശിക ജലസ്രോതസ്സുകൾ ഉപയോഗിച്ച് വൈദ്യുതി വേണ്ട സ്ഥലത്തിന് സമീപം തന്നെ ഉൽപാദിപ്പിക്കാനാകുന്നതാണ് ചെറുകിട പദ്ധതികളുടെ നേട്ടം. ദീർഘദൂര വൈദ്യുതി ലൈനുകളെ ആശ്രയിക്കുന്നത് കുറയുമ്പോൾ പ്രസരണ നഷ്ടം കുറയും. വോൾട്ടേജ് സ്ഥിരതയും വൈദ്യുതി വിതരണത്തിന്റെ കാര്യക്ഷമതയും മെച്ചപ്പെടും. മലയോര, അതിർത്തി മേഖലകളിലും രാപ്പകൽ വിശ്വസനീയമായി വൈദ്യുതി ലഭ്യമാക്കാനും വിതരണ ശൃംഖലയെ ശക്തിപ്പെടുത്താനും ഇതു സഹായിക്കും. ഉൽപാദനത്തിന് ഇന്ധനം വേണ്ട. ഉൽപാദന സമയത്ത് മലിന വാതകങ്ങൾ പുറന്തള്ളുന്നതുമില്ല. അതുകൊണ്ട് ദീർഘകാലത്തേക്ക് സാമ്പത്തികമായി പ്രായോഗികമായ ശുദ്ധ ഊർജ മാർഗമാണിത്. വൻകിട പദ്ധതികളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറച്ച് ഭൂമി മതി. ആളുകളെ മാറ്റിപ്പാർപ്പിക്കേണ്ട സാഹചര്യം വളരെ കുറവാണ്. പരിസ്ഥിതിയിലും ജനജീവിതത്തിലുമുള്ള ആഘാതവും കുറവായിരിക്കും. നിലയങ്ങൾ ദീർഘകാലം പ്രവർത്തിപ്പിക്കാനാകുന്നതും നേട്ടമാണ്. വൈദ്യുതി ലഭ്യത കുറഞ്ഞ ഗ്രാമങ്ങളിൽ അടിസ്ഥാനസൗകര്യ വികസനത്തിനും പ്രാദേശിക നിക്ഷേപത്തിനും സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പദ്ധതികൾ സഹായിക്കും. നിർമാണത്തിലും പ്രവർത്തനത്തിലും നേരിട്ടും പരോക്ഷമായും തൊഴിൽ ലഭിക്കും. ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങൾക്കും സ്വയംതൊഴിലിനും അവസരമൊരുങ്ങും. മറ്റു പുനരുപയോഗ ഊർജസ്രോതസ്സുകൾക്കൊപ്പം ചെറുകിട ജലവൈദ്യുതിയും ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ഊർജസ്രോതസ്സുകളുടെ വൈവിധ്യം കൂടും. പരിസ്ഥിതിയിലെ ആഘാതം കുറച്ചുകൊണ്ട് ഗ്രാമീണ ജീവിതത്തിനും സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയ്ക്കും പ്രയോജനം നൽകാൻ കഴിയുന്നതിനാലാണ് ഇന്ത്യയുടെ ശുദ്ധ ഊർജത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റത്തിൽ ചെറുകിട ജലവൈദ്യുതിക്ക് പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുന്നത്.
രാജ്യത്ത് 7,133 ഇടങ്ങൾ, കൂടുതൽ സാധ്യത വടക്കൻ മേഖലയിൽ
ഇന്ത്യയിൽ കണ്ടെത്തിയ 7,133 സ്ഥലങ്ങളിലായി 21,134 മെഗാവാട്ട് ചെറുകിട ജലവൈദ്യുതി സാധ്യതയുണ്ട്. 2026 സെപ്റ്റംബർ 30 വരെയുള്ള കണക്കിൽ ഏകദേശം 5,182 മെഗാവാട്ട്, അതായത് 25 ശതമാനത്തോളം, പ്രയോജനപ്പെടുത്തി. ശേഷിക്കുന്ന 15,952 മെഗാവാട്ട് ശേഷി വികസിപ്പിക്കാൻ നയപിന്തുണയും പൊതുമേഖലയും സ്വകാര്യ മേഖലയും തമ്മിലുള്ള സഹകരണവും അവസരമൊരുക്കും. വടക്കൻ മേഖലയിലാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ സാധ്യത, 8,030 മെഗാവാട്ട്. മലനിരകളും വർഷം മുഴുവൻ ഒഴുകുന്ന നദികളും അനുകൂലമായ ജലലഭ്യതയുമാണ് ഈ മേഖലയുടെ കരുത്ത്. ഹിമാചൽ പ്രദേശിൽ 3,460 മെഗാവാട്ടും ഉത്തരാഖണ്ഡിൽ 1,664 മെഗാവാട്ടും ജമ്മു കശ്മീരിൽ 1,312 മെഗാവാട്ടുമാണ് സാധ്യത. തന്ത്രപ്രധാനമായ ലഡാക്കിൽ 396 മെഗാവാട്ട് സാധ്യതയുണ്ട്. വിഭവശേഷി ഉയർന്നെങ്കിലും വടക്കൻ മേഖലയിൽ അതിന്റെ ഉപയോഗം ഇപ്പോഴും പരിമിതമാണ്. വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖലയിലെ ആകെ സാധ്യത 2,995 മെഗാവാട്ടാണ്. അരുണാചൽ പ്രദേശിലാണ് കൂടുതൽ, 2,065 മെഗാവാട്ട്. മേഘാലയയിൽ 230, അസമിൽ 202, നാഗാലാൻഡിൽ 182, മിസോറമിൽ 169, മണിപ്പുരിൽ 100, ത്രിപുരയിൽ 47 മെഗാവാട്ട് വീതമാണ് സാധ്യത. വൈദ്യുതി ശൃംഖലയുമായി ബന്ധമില്ലാത്ത വിദൂര, ആദിവാസി മേഖലകളിൽ പ്രാദേശികമായി വൈദ്യുതി ഉൽപാദിപ്പിക്കാൻ ഇവിടെ അവസരമുണ്ട്. അത് വൈദ്യുതി ലഭ്യത കൂട്ടാനും പ്രാദേശിക തൊഴിൽ സൃഷ്ടിക്കാനും പരമ്പരാഗത ഇന്ധനങ്ങളോടുള്ള ആശ്രയം കുറയ്ക്കാനും സഹായിക്കും. ആവശ്യത്തിനനുസരിച്ചുള്ള നയനടപടികളും മെച്ചപ്പെട്ട ബന്ധസൗകര്യവും ജനപങ്കാളിത്തമുള്ള പദ്ധതികളും വന്നാൽ വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖല ചെറുകിട ജലവൈദ്യുതി വികസനത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രമാകാം.

കേരളത്തിൽ 647 മെഗാവാട്ട് സാധ്യത, പടിഞ്ഞാറൻ മേഖലയിൽ കനാലുകൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്തും
വികസിച്ച നദീതട സംവിധാനങ്ങളും വൈദ്യുതി ശൃംഖലയും അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളും ഉള്ള തെക്കൻ മേഖലയിൽ 5,490 മെഗാവാട്ട് സാധ്യതയുണ്ട്. കർണാടകയിലാണ് മുന്നിൽ, 3,726 മെഗാവാട്ട്. ഇത് മേഖലയുടെ ശേഷിയുടെ 68 ശതമാനത്തോളമാണ്. കേരളത്തിൽ 647 മെഗാവാട്ടും തമിഴ്നാട്ടിൽ 604 മെഗാവാട്ടുമാണ് സാധ്യത. പദ്ധതികൾ കാര്യക്ഷമമായി നടപ്പാക്കിയതും വൈദ്യുതി ശൃംഖലയുമായി മികച്ച ബന്ധമുള്ളതും കാരണം മറ്റു മേഖലകളെ അപേക്ഷിച്ച് തെക്കൻ മേഖല കൂടുതൽ ശേഷി ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. നിലവിലെ നിലയങ്ങൾ കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമാക്കിയും മറ്റു ശുദ്ധ ഊർജസ്രോതസ്സുകളുമായി ചേർത്തുപയോഗിച്ചും ശേഷി കൂട്ടാം. മലയോര, വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖലകളിലെ വികസനത്തിനൊപ്പം തെക്കൻ മേഖലയും രാജ്യത്തെ ചെറുകിട ജലവൈദ്യുതി ഉൽപാദനത്തിന്റെ സ്ഥിരതയ്ക്ക് സഹായിക്കും. കിഴക്കൻ മേഖലയിലെ സാധ്യത 1,707 മെഗാവാട്ടാണ്. ബിഹാറിൽ 527, പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ 392, ഒഡിഷയിൽ 286, സിക്കിമിൽ 267, ഝാർഖണ്ഡിൽ 228 മെഗാവാട്ട് വീതമാണ് സാധ്യത. നദികളും ഭൂപ്രകൃതിയും ചെറുകിട പദ്ധതികൾക്ക് അനുയോജ്യമാണ്. കിഴക്കൻ മേഖലയിലെ ഗ്രാമീണ, ആദിവാസി പ്രദേശങ്ങളിൽ വൈദ്യുതി ലഭ്യതയും കാർഷിക ഉൽപാദനക്ഷമതയും ഉപജീവനവും മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഇത്തരം പദ്ധതികൾ സഹായിക്കും. മികച്ച ധനസഹായവും പ്രാദേശികമായി വൈദ്യുതി ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന രീതികളും നടപ്പാക്കിയാൽ ദേശീയതലത്തിലെ വളർച്ചയ്ക്കും ഈ മേഖലയുടെ സംഭാവന കൂടും. പടിഞ്ഞാറൻ മേഖലയിൽ 2,912 മെഗാവാട്ട് സാധ്യതയുണ്ട്. സ്ഥാപിത ശേഷി 730 മെഗാവാട്ടാണ്. ഛത്തീസ്ഗഢിൽ 1,098.20 മെഗാവാട്ടും മധ്യപ്രദേശിൽ 820 മെഗാവാട്ടും മഹാരാഷ്ട്രയിൽ 786 മെഗാവാട്ടുമാണ് സാധ്യത. മഹാരാഷ്ട്രയും ഗുജറാത്തും ലഭ്യമായ ശേഷി താരതമ്യേന കൂടുതൽ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ വികസനത്തിന് ഇനിയും അവസരമുണ്ട്. ജലസേചന കനാലുകളിലെ താഴ്ചയും അണക്കെട്ടുകൾക്കും തടയണകൾക്കും തൊട്ടുതാഴെയുള്ള ജലനിരപ്പിലെ വ്യത്യാസവും ഉപയോഗിച്ച് ഇവിടെ ചെലവ് കുറച്ച് വൈദ്യുതി ഉൽപാദിപ്പിക്കാം. വെള്ളം വൈദ്യുതി നിലയത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടും. ഉൽപാദനത്തിനു ശേഷം പ്രധാന കനാലിലേക്ക് മടക്കിവിടും. നിലവിലെ ജലസേചന സൗകര്യങ്ങളും പുതിയ നിർവഹണ രീതികളും ഉപയോഗിച്ച് പ്രാദേശിക ഉൽപാദനം കൂട്ടാനാകും. ഉപയോഗപ്പെടുത്താത്ത ജലസമ്പത്ത് കൂടുതലുള്ള വടക്കൻ, വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖലകൾക്കും അടിസ്ഥാനസൗകര്യം കാരണം പദ്ധതികൾ വേഗത്തിൽ നടപ്പാക്കാനാകുന്ന തെക്കൻ, പടിഞ്ഞാറൻ മേഖലകൾക്കും അനുയോജ്യമായ നടപടികളാണ് കേന്ദ്രം ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഇതിനായി പ്രോത്സാഹനങ്ങളും ലളിതമായ നടപടിക്രമങ്ങളും കൂടുതൽ ധനസഹായവും നൽകും. മറ്റു പുനരുപയോഗ ഊർജസ്രോതസ്സുകൾക്ക് പരിമിതികളുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലും വിശ്വസനീയമായ വൈദ്യുതി എത്തിക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം. സ്വകാര്യ നിക്ഷേപവും ആഭ്യന്തര ഉൽപാദനവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ ഗ്രാമീണ തൊഴിൽ, മേഖലകൾക്കിടയിലെ സമതുലിത വികസനം, ഊർജ സ്വയംപര്യാപ്തത എന്നിവ മെച്ചപ്പെടുമെന്നാണ് കേന്ദ്രത്തിന്റെ പ്രതീക്ഷ.
.